Lì xì online - Nét văn hóa mới giao thoa giữa truyền thống và hiện đại

Theo quan điểm của nhà văn Nguyễn Một, lì xì không đơn thuần là hành vi trao tiền trong dịp Tết, mà còn là nét văn hóa truyền thống mang chiều sâu tinh thần, gắn với ký ức, với niềm tin và sự truyền trao phúc lành giữa các thế hệ người Việt. Khi nhịp sống ngày càng hiện đại, hình thức trao - nhận cũng thay đổi theo công nghệ, thì việc nhìn lại ý nghĩa của lì xì càng trở nên cần thiết để không đánh mất hồn cốt của phong tục này.

Nhà văn Nguyễn Một giải thích, chữ “lì xì” có nguồn gốc từ tiếng Hán là “lợi thị”, hàm ý trao đi điều may mắn, điều tốt lành vào thời khắc khởi đầu của năm mới. Trong văn hóa dân gian, đầu năm là lúc con người gửi gắm ước vọng về một chu kỳ mới an lành, hanh thông.

Vì thế, hành động lì xì, mừng tuổi không nhắm đến giá trị vật chất mà là một lời chúc phúc được “hình thể hóa” bằng những đồng tiền nhỏ đặt trong chiếc phong bì màu đỏ. Màu đỏ của bao lì xì tượng trưng cho cát tường, sinh khí, cho niềm vui và mong xua đi những điều không may, mang lại khởi đầu tốt đẹp cho người nhận.

Từ cách hiểu ấy, ông cho rằng, văn hóa lì xì truyền thống chủ yếu hướng đến hai đối tượng là trẻ nhỏ và người già. Với trẻ em, lì xì là niềm vui đầu năm, là cảm giác được quan tâm, được chúc phúc để mau lớn, học giỏi, ngoan ngoãn.

Với người già, đó là sự thăm hỏi, động viên, chúc cho sức khỏe và sự an yên khi đã không còn trực tiếp làm ra của cải vật chất. Trong cả hai trường hợp, số tiền bao nhiêu không phải là điều quan trọng. Chiếc phong bì đỏ mới là yếu tố then chốt, bởi nó mang đến niềm vui trực diện qua màu sắc, hoa văn và nghi thức trao tận tay kèm theo lời chúc.

Trước sự phát triển của công nghệ số, nhà văn Nguyễn Một cũng chia sẻ về sự khác biệt giữa lì xì và việc biếu tặng, chuyển khoản tiền trong dịp Tết. Theo ông, lì xì là hành vi văn hóa, gắn với nghi thức, cảm xúc và sự hiện diện trực tiếp.

Khi một đứa trẻ cầm trên tay chiếc phong bì đỏ, nghe lời chúc đầu năm, sẽ cảm nhận được trọn vẹn niềm vui Tết. Việc người lớn chuyển khoản cho nhau để tiêu Tết, mua sắm hay tặng quà nên được nhìn nhận như một hình thức biếu tặng, mang tính tình nghĩa, giúp thuận tiện hơn trong đời sống hiện đại.

Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều gia đình có người thân sống xa nhau, ông không phủ nhận vai trò của công nghệ và ông cũng gợi ý mỗi người có thể thực hiện bằng nhiều hình thức khác nhau làm sao để dung hòa giữa truyền thống và hiện đại nhưng vẫn giữ được cốt lõi của lì xì là niềm vui, sự trân trọng và cảm giác được chúc phúc trong những ngày đầu năm mới và giữ gìn giá trị tinh thần của phong tục tập quán truyền thống.

Theo ông, việc sử dụng các công cụ số để lì xì hay tặng quà là xu hướng mới, không chỉ vì tính tiện lợi mà đang hình thành một “văn hóa số” phù hợp với nhịp sống hiện đại.

Ông Trần Quý nhìn nhận, bản chất của lì xì online không làm thay đổi tinh thần chúc phúc đầu năm, mà chỉ thay đổi phương thức thể hiện. Các nền tảng số cho phép người tặng linh hoạt lựa chọn những con số mang ý nghĩa riêng, ví dụ, với số tiền 68.6868 đồng hay 99.999 đồng – những con số mà tiền mặt truyền thống khó thực hiện được. Sự linh hoạt này giúp việc lì xì trở nên cá nhân hóa hơn, gần gũi hơn với thông điệp mà người tặng muốn gửi gắm.

Tuy nhiên, theo ông Trần Quý, thách thức lớn nhất của lì xì số, lì xì online không nằm ở công nghệ mà nằm ở văn hóa và tư duy. Trong thực tế, vẫn tồn tại sự khác biệt giữa góc nhìn hiện đại và góc nhìn truyền thống.

Với nhiều người trẻ, việc không mang theo tiền mặt và quét mã QR để lì xì là điều rất tiện lợi và bình thường. Vấn đề chính là thói quen, khi thói quen và tư duy xã hội dần thay đổi, những hình thức trao - nhận mới này sẽ trở nên tự nhiên, không còn gây cảm giác xa lạ nữa.

Về tương lai, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam tin rằng, lì xì online, lì xì số sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ khi cộng đồng ngày càng quen thuộc với công nghệ và các nền tảng số. Qua đó, góp phần phổ biến thói quen không dùng tiền mặt hướng đến xã hội không tiền mặt văn minh và hiện đại theo chủ trương của Chính phủ.

Trong vai trò giảng viên về lĩnh vực kinh tế số, bà Đỗ Thị Hồng Hà - Phó Trưởng Khoa Kinh doanh, Trường Đại học Hoa Sen cho biết, sự xuất hiện của lì xì online, trao tặng tài sản số không làm phai nhạt giá trị truyền thống, mà đang mở ra một cách tiếp cận mới, phù hợp hơn với thế hệ trẻ trong kỷ nguyên công nghệ.

Theo bà Đỗ Thị Hồng Hà, xu hướng lì xì số là một bước chuyển thực chất không quá xa lạ với đời sống xã hội hiện nay. Trước khi tài sản số xuất hiện, việc mừng tuổi thông qua chuyển khoản ngân hàng hay các nền tảng trung gian đã dần trở nên phổ biến.

Vì vậy, việc sử dụng tài sản số trong việc lì xì có thể xem là sự tiếp nối tự nhiên của thói quen cũ, được nâng lên ở một cấp độ mới nhờ sự phát triển của công nghệ tài chính (Fintech).

Đồng thời, lì xì online không đơn thuần là món quà đầu năm, tài sản số được lì xì cho con cái hay người thân còn mang ý nghĩa như một bài học nhập môn về tài chính hiện đại. Thông qua đó, người nhận có cơ hội tìm hiểu cách quản lý tài sản, cách đầu tư và tư duy làm cho đồng tiền “sinh sôi nảy nở”, thay vì chỉ dừng lại ở việc chi tiêu ngắn hạn như với tiền mặt truyền thống.

Bà Đỗ Thị Hồng Hà cho rằng, hình thức này đặc biệt được giới trẻ đón nhận tích cực, nhất là những sinh viên đang theo học các ngành Tài chính, Kinh doanh hay Fintech.

Do đó, hình thức lì xì bằng tài sản số không chỉ mang ý nghĩa tinh thần ngày Tết, mà còn gắn liền với kiến thức chuyên môn và xu hướng nghề nghiệp trong tương lai. Đây là cách để các bạn trẻ vừa đón Tết vừa tiếp cận thực tế của thị trường tài chính số đang phát triển nhanh chóng.

Theo bà Lê Mỹ Huyền - Nhà quản lý phát triển kinh doanh sàn BingX, bên cạnh hình thức lì xì truyền thống thì lì xì bằng tài sản số, lì xì online đang trở thành một nét giao thoa thú vị giữa truyền thống và hiện đại, đặc biệt thu hút thế hệ trẻ nhờ tính tiện lợi và giá trị lưu giữ dài hạn.

Đặc biệt, với sự phổ cập của công nghệ blockchain, tôi tin rằng đây chắc chắn là xu hướng tất yếu của tương lai, giúp việc trao gửi lộc đầu xuân trở nên phổ biến và không giới hạn về khoảng cách địa lý vừa mang đậm dấu ấn cá nhân.

Tại BingX, chúng tôi cũng đang nhận thấy sự tăng trưởng rõ rệt trong nhu cầu sử dụng các tính năng tặng quà số vào mỗi dịp Tết đến xuân về. Người dùng trên sàn giao dịch BingX có thể lì xì dễ dàng trong 1 chạm cho bạn bè những người thân yêu trong gia đình.

Bà Lê Mỹ Huyền cho rằng, xu hướng này thực chất không phải là điều hoàn toàn mới. Tại Việt Nam, khoảng năm 2008, đã xuất hiện những giải pháp ví điện tử, cho phép người dùng chuyển đổi tiền mặt sang tiền điện tử để phục vụ thanh toán trên internet.

Từ nền tảng đó, việc sử dụng tài sản số để lì xì trong dịp Tết có thể xem là một bước phát triển tiếp theo, khi công nghệ đã đủ phổ biến và thói quen sử dụng của người dân ngày càng rõ nét.

So với hình thức lì xì truyền thống bằng tiền mặt, lì xì qua ví điện tử và tài sản số mang lại nhiều tính năng ưu việt. Theo bà Huyền, một điểm nổi bật là khả năng lưu vết giao dịch, giúp người tặng có thể nhìn lại lịch sử lì xì như một kỷ niệm đầu năm.

Bên cạnh đó, người dùng còn có thể gửi kèm những thông điệp chúc mừng ý nghĩa, cá nhân hóa lời chúc theo từng mối quan hệ. Đồng thời, một lợi thế khác của lì xì số là khả năng tặng đồng loạt cho nhiều người trong cùng một thời điểm, ví dụ, một giám đốc doanh nghiệp có thể lì xì cho toàn bộ nhân viên chỉ bằng một thao tác, tạo nên niềm vui chung khi mọi người cùng lúc nhận được thông báo trên điện thoại.

Đặc biệt, âm thanh báo tiền về “ting ting”, có thể mang lại cảm xúc phấn khởi không kém gì khoảnh khắc cầm phong bì đỏ trên tay, nhất là trong môi trường làm việc hiện đại.

Từ góc độ xu hướng, bà Lê Mỹ Huyền nhận định, lì xì bằng tài sản số sẽ ngày càng phổ biến trong tương lai, bởi tính tiện lợi và khả năng mở rộng ứng dụng. Không chỉ dừng lại ở phạm vi gia đình hay nội bộ doanh nghiệp, hình thức này còn có thể được các doanh nghiệp khai thác trong hoạt động marketing.

Việc tặng những khoản lì xì nhỏ hoặc quà tặng bằng tiền điện tử cho khách hàng tiềm năng có thể giúp tạo sự hứng thú ban đầu, đồng thời hình thành thói quen sử dụng ví số và các nền tảng tài sản số.