Lạng Sơn nỗ lực xây dựng sản phẩm du lịch xứng tầm địa danh Kỳ Lừa

Với vị trí là cửa ngõ giao thương quốc tế, nằm trên hành lang kinh tế Nam Ninh – Lạng Sơn – Hà Nội – Hải Phòng, Lạng Sơn có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch gắn với thương mại, dịch vụ, logistics và giao lưu văn hóa vùng biên.

Tại Hội nghị xây dựng sản phẩm du lịch phường Kỳ Lừa năm 2026 tổ chức ngày 21/5, bà Trần Thị Bích Hạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn cho biết, trong định hướng phát triển chung của tỉnh, du lịch được xác định là một trong những ngành kinh tế quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, quảng bá hình ảnh địa phương và nâng cao đời sống Nhân dân.

Lý giải về việc chọn Kỳ Lừa là địa điểm xây dựng sản phẩm du lịch, lãnh đạo Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn cho biết, sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, phường Kỳ Lừa được hình thành trên cơ sở sáp nhập nhiều đơn vị hành chính, tạo nên không gian phát triển mới có tính đa dạng cao về điều kiện tự nhiên, văn hóa và kinh tế - xã hội.

“Đây không chỉ là khu vực trung tâm đô thị của tỉnh mà còn là không gian hội tụ nhiều giá trị văn hóa truyền thống, di tích lịch sử, làng nghề, cảnh quan sinh thái và các hoạt động thương mại đặc trưng của xứ Lạng”, bà Hạnh khẳng định.

Theo lãnh đạo Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Lạng Sơn, phường Kỳ Lừa hiện sở hữu hệ thống tài nguyên du lịch phong phú với nhiều loại hình đặc sắc. Đó là không gian du lịch văn hóa – tâm linh với đền Tả Phủ, đền Mới, chùa Bắc Nga, Nhà lưu niệm đồng chí Hoàng Văn Thụ; Không gian văn hóa lễ hội truyền thống như lễ hội Kỳ Cùng – Tả Phủ, lễ hội chùa Bắc Nga; Các giá trị văn hóa dân gian đặc sắc như hát Then, hát Sli, múa sư tử mèo; là hệ thống làng nghề truyền thống như làng nghề làm hương Bắc Nga, làng nghề cao khô Phố Ngầu, nghề may thêu trang phục dân tộc Nùng Phàn Slình; Các không gian sinh thái ven sông Kỳ Cùng, đập Lệ Minh, vùng nông nghiệp Gia Cát – Tân Liên; Cùng với đó là hệ thống chợ truyền thống, phố đi bộ, chợ đêm và văn hóa ẩm thực đặc trưng của địa phương.

Tuy nhiên, bên cạnh những tiềm năng và lợi thế, thực tế cho thấy việc khai thác du lịch trên địa bàn phường Kỳ Lừa hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế. Các sản phẩm du lịch còn phân tán, thiếu tính liên kết; chưa hình thành được chuỗi sản phẩm có chiều sâu và sức cạnh tranh cao; hạ tầng phục vụ du lịch chưa đồng bộ; hoạt động quảng bá, xúc tiến còn hạn chế; sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp vào chuỗi giá trị du lịch chưa thực sự mạnh mẽ.

“Để khai thác tiềm năng du lịch chùng tôi đang phải giải phải toán rất khó. Sau tổ chức lại chình quyền địa phương 2 cấp, tiềm năng nhìn thấy, cơ hội đánh giá được, nhưng làm sao để du lịch bật lên vừa sức với Kỳ Lừa, mang du khách đến và lưu trú lại, có dư âm lan tỏa… Đây là bài toán rất khó”, Chủ tịch UBND phường Kỳ Lừa, bà Vi Thị Quỳnh Mai trăn trở.

Đâu là sản phẩm chủ lực?

Phường Kỳ Lừa, tỉnh Lạng Sơn hiện nay, được hình thành từ việc hợp nhất các đơn vị hành chính: phường Hoàng Văn Thụ, Thị trấn Cao Lộc, xã Hợp Thành, xã Tân Liên, xã Gia Cát.

Theo chuyên gia du lịch - TS. Lê Thu Hương, Giảng viên khoa kinh tế, Học viện Hành chính và Quản trị công - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, thực ra khu vực trung tâm của phường gồm địa bàn Hoàng Văn Thụ và phần khu vực của thị trấn Cao Lộc trước đây.

“Không chỉ là tâm điểm của các dòng chảy kinh tế, không gian này còn phản ảnh rõ nét đời sống đô thị khu vực biên giới, đặc biệt qua các hoạt động mua sắm, ăn uống và sinh hoạt về đêm những tiềm năng lớn có thể được khai thác để xây dựng các sản phẩm du lịch đặc sắc”, chuyên gia nhận định.

Một câu hỏi được lãnh đạo địa phường Kỳ Lừa trăn trở là địa phương cần tập trung vào sản phẩm nào, bắt đầu tư đâu?

Được biết đến với du lịch tâm linh với những địa danh nổi tiếng , di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu gồm: Đền Tả Phủ, Nhà lưu niệm đồng chí Hoàng Văn Thụ, Chùa Bắc Nga, Đền Mới… cùng các lễ hội tiêu biểu như: Hội chùa Bắc Nga, Hội Kỳ Cùng - Tả Phủ, hội Đình Phố Ngầu. Trong đó, 2 Lễ hội là Lễ hội đền Kỳ Cùng - Tả Phủ, Lễ hội chùa Bắc Nga được công nhận là di sản văn hóa quốc gia.

Tuy nhiêu một thực tế là phần lớn du khách đến với Lạng Sơn hay Kỳ Lừa chủ yếu là đi lễ, xong qua chợ mua vịt quay về ngay trong ngày.

Ông Ngô Quốc Vinh, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ lữ hành và sự kiện F thẳng thắn khi cho rằng ngoài mấy địa danh lịch sử văn hóa cần có sự có sự đầu tư bài bẳn hơn thì hầu như Kỳ Lừa “chưa có gì, cái gì cùng không đậm nét, phân tán, thiếu sự kiên kết”.

Theo ông Mai Xuân Định, Giám đốc Công ty TNHH Arya Travel chính lợi thế gần Hà Nội, giao thông thuận lợi là thách thức của Lạng Sơn nói chung và Kỳ Lừa nói riêng phải có sản phẩm giữ chân du khách.

Không phải không có lý do mà làng nghề cao khô Phố Ngầu được nhiều chuyên gia và các công ty lữ hành nhắc đến.

Theo chuyên gia du lịch TS. Lê Thu Hương, khu phố Háng Ngầu (hay còn gọi là Phố Ngầu) là một địa danh mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa và kinh tế đặc trưng của phường Kỳ Lừa mà không nơi nào có được.

Tuy nhiên thực tế khảo sát cho thấy những ngôi nhà trình tường niên đại trên 200 năm. đang bị mai một, nghề làm cao khô (mỳ gạo) chỉ lác đác vài nhà làm, sản phẩm làm đến đâu hết đến đó và cứ trời mưa là nghỉ.

Theo chuyên gia TS. Đỗ Trần Phương, Phó Trưởng khoa Du lịch, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, việc mà địa phương có thể làm ngay là cải tạo cảnh quan thung lũng gần khu phố cổ này, tạo không gian sinh thái và tham quan; Nghiên cứu, bảo tồn nhà ở truyền thống người Hoa tại Háng Ngầu; Thí điểm mô hình homestay gắn với văn hóa bản địa; Xây dựng điểm check-in mang bản sắc địa phương; Khôi phục văn hóa người Hoa như ẩm thực, trang phục, dân ca, thủ công, dược liệu.

Để làm được điều này, chính quyền cần hỗ trợ hạ tầng thiết yếu phục vụ du lịch. triển khai mô hình kinh doanh du lịch thí điểm cho một số hộ dân, ưu tiên cộng đồng địa phương tham gia kinh doanh du lịch.

Mặc dù có thế mạnh về du lịch tâm linh, song theo ThS. NCS Nguyễn Quang Trung, giảng viên Học viện Hành chính và Quản trị công - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, trong hệ thống tài nguyên hiện có, đền Tả Phủ và lễ hội Kỳ Cùng – Tả Phủ cần được xem là trung tâm nhận diện, bởi đây là nơi hội tụ các giá trị lịch sử, tín ngưỡng, lễ hội, phố chợ và ký ức cộng đồng.

"Việc xác lập hạt nhân giúp tránh tình trạng phát triển dàn trải, đồng thời tạo cơ sở để xây dựng thương hiệu điểm đến tâm linh."- Chuyên gia nhấn mạnh.

Ngoài ra một số sản phẩm du lịch được gợi ý cho Kỳ Lừa gồm: Sản phẩm đô thị thương mại, phố đi bộ và kinh tế đêm; Sản phẩm du lịch làng nghề, trải nghiệm văn hóa cộng đồng; Sản phẩm du lịch ẩm thực và trải nghiệm đời sống bản địa; Sản phẩm du lịch sinh thái ven sông Kỳ Cùng, đập Lệ Minh và vùng nông nghiệp ven đô; Các tour tuyến liên kết giữa trung tâm đô thị với các vùng sinh thái, làng nghề và các điểm du lịch của tỉnh.

“Trước đây nói đến Kỳ Lừa thường nghĩ đến giao thương, phố chợ, văn hóa. Nhưng nếu chỉ dừng ở ký ức thì chưa hoàn thành trách nhiệm, Chúng tôi mong muốn phát triển phường Kỳ Lừa giàu mạnh mà vẫn duy trì bản sắc văn hóa của địa phương”, ông Hà Minh Anh, Tỉnh ủy viên, Bí thu Đảng ủy phường Kỳ Lừa chia sẻ.

Sự trăn trở “bắt đầu từ đâu” cho bài toán phát triển du lịch của lãnh đạo phường Kỳ Lừa đang dần có lời giải với cam kết tạo mọi thuận lợi cho doanh nghiệp, nhà đầu tư.

“Chúng tôi hiểu, làm du lịch không thể nóng vội, nhưng phải có sự bắt đầu. Hôm nay chính là sự bắt đầu”- Bí thư Hà Minh Anh khẳng định.