Cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp là một yêu cầu khách quan của tiến trình đổi mới nền quản trị quốc gia, là bước đi có ý nghĩa lịch sử, tạo lập nền tảng cho sự phát triển của đất nước.
Tây Ninh là một trong những địa phương có kết quả nổi bật về chuyển đổi số, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 98,5%. Ảnh: Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hậu Nghĩa (Tây Ninh)
Phát huy tính chủ động, sáng tạo của chính quyền cơ sở
Sau 1 năm vận hành, để đạt được những kết quả tích cực hơn nữa, theo Bộ Nội vụ, trong năm 2026, bộ sẽ tập trung hướng dẫn chuẩn hóa vị trí việc làm và cơ cấu đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Phối hợp với các cơ quan liên quan tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã - nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cơ sở.
Về tiêu chuẩn, điều chỉnh địa giới hành chính và thành lập các đô thị hạt nhân, Bộ Nội vụ kiến nghị Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư cho phép tiếp tục sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã quy mô nhỏ, chưa đạt tiêu chuẩn, có tính đến yếu tố đặc thù; thành lập phường mới trên cơ sở các thị trấn và khu vực đô thị đủ điều kiện.
Nghiên cứu nhập một số phường trung tâm để hình thành phường có quy mô đủ lớn, giữ vai trò hạt nhân phát triển của tỉnh, thành phố; nghiên cứu hình thành đặc khu kinh tế thế hệ mới làm cực tăng trưởng, hướng tới mục tiêu đô thị hóa đạt trên 50% vào năm 2030.
Bộ máy mới tinh gọn, khoa học hơn, giảm tầng nấc trung gian rõ rệt, tổ chức bộ máy chính quyền gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân. Đặc biệt, mô hình mới cơ bản vận hành thông suốt, không tạo khoảng trống quản lý Nhà nước trên diện rộng.
Sau hơn 1 năm vận hành, có thể thấy chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp có chuyển biến tích cực; cấp xã từng bước trở thành trung tâm vận hành mới ở cơ sở. Đến tháng 5/2026, 33/34 địa phương đã thành lập, vận hành 3.189 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã; chỉ số hài lòng duy trì trên 83%.
Chính quyền cấp xã trong mô hình mới đang từng bước chuyển từ cấp hành chính cơ sở theo nghĩa truyền thống thành cấp trực tiếp quản trị địa bàn cơ sở, tổ chức thực thi chính sách, cung ứng dịch vụ công và xử lý những vấn đề phát sinh hằng ngày trong đời sống Nhân dân.
Trung tâm Phục vụ hành chính công số 3 thành phố Hà Nội đến tận nhà hỗ trợ người dân. Ảnh: Trung tâm Phục vụ hành chính công số 3 Hà Nội
Đơn cử như Hà Nội đã triển khai đồng bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công theo hướng không phụ thuộc địa giới hành chính. Tỷ lệ hồ sơ quá hạn giảm mạnh từ 44,63% của năm 2025 xuống còn 4,2% trong 6 tháng đầu năm 2026.
Chỉ số hiệu quả quản trị, cải cách hành chính năm 2025 đạt 92,9 điểm (xếp thứ 5/34 tỉnh, thành phố). Chỉ số hài lòng về sự phục vụ hành chính (SIPAS) xếp thứ 8/34 tỉnh, thành phố. Kết quả khảo sát qua các kênh theo thời gian thực cho thấy, tỷ lệ hài lòng và rất hài lòng của người dân đạt tới 98,95%.
Đánh giá về kết quả sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Chương Dương (Hà Nội) Vũ Văn Tuân cho rằng đây là chủ trương lớn, mang tính đột phá của Trung ương và Thành phố nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo của chính quyền cơ sở.
Với xã Chương Dương, sau một năm vận hành, kinh tế - xã hội của xã tiếp tục phát triển ổn định. Tổng giá trị sản xuất ước đạt trên 1.216 tỷ đồng; cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Đặc biệt, công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số đạt nhiều kết quả nổi bật. Đến nay, xã đã tiếp nhận trên 12.000 hồ sơ hành chính, tỷ lệ giải quyết đạt 99%; 100% hồ sơ được số hóa; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt trên 97%.
"Những kết quả trên cho thấy mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã thực sự phát huy hiệu quả, đưa chính quyền đến gần dân hơn, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn", ông Vũ Văn Tuân nhấn mạnh.
Tại TP Hồ Chí Minh, những kết quả tích cực đã xuất hiện ngay trong năm đầu vận hành. Ảnh: Trung tâm phục vụ hành chính công xã Nhà Bè (TP Hồ Chí Minh)
Linh hoạt hơn, hiệu quả hơn, gần dân hơn
Tại phường Xuân Hòa, một trong những phường trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh, những kết quả tích cực đã xuất hiện ngay trong năm đầu vận hành. Được hình thành trên cơ sở sắp xếp địa giới hành chính từ các đơn vị cũ, địa phương phải đối mặt với khối lượng công việc lớn liên quan đến tổ chức bộ máy, nhân sự, tài sản công và dữ liệu hành chính.
Điều đáng ghi nhận, là cùng với việc sắp xếp bộ máy, chính quyền địa phương đã chủ động xây dựng các mô hình hướng mạnh về cơ sở. Những chương trình như "Mỗi tuần một khu phố", "Lắng nghe - đồng hành - chia sẻ" hay "Việc có ý nghĩa giúp dân" đã đưa cán bộ đến gần hơn với người dân.
Thay vì chờ người dân phản ánh tại trụ sở, lãnh đạo phường Xuân Hòa thường xuyên xuống tận khu dân cư để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Cách làm này không chỉ giúp xử lý công việc nhanh hơn mà còn góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền.
Ở Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Phú Riềng (Đồng Nai), hiện 100% cán bộ, công chức của xã đã sử dụng thành thạo chữ ký số trong giải quyết công việc. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn của địa phương đạt tới 95,4%. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính được kết nối thông suốt với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, góp phần giảm đáng kể giấy tờ và thời gian đi lại cho người dân.
Công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số được Đồng Nai xác định là nền tảng đổi mới phương thức quản trị. Toàn thành phố đang thực hiện 2.139 thủ tục hành chính, trong đó 1.365 thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 507 thủ tục trực tuyến một phần.
Tương tự, Tây Ninh là một trong những địa phương có kết quả nổi bật về chuyển đổi số khi tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 98,5%; số hóa hồ sơ đạt 99,96%; mức độ hài lòng của người dân đạt 99,24%. Địa phương cũng đẩy mạnh phát triển công dân số, hồ sơ sức khỏe điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt trong lĩnh vực y tế.
Có thể thấy, nhiều địa phương cũng đã tổ chức lại Trung tâm Phục vụ hành chính công theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp; đẩy mạnh tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, trả kết quả qua môi trường điện tử và dịch vụ bưu chính công ích. Mô hình "một cửa," "một cửa liên thông" tiếp tục được hoàn thiện, gắn với việc ứng dụng công nghệ thông tin và khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia.
Không chỉ rút ngắn quy trình xử lý công việc, cải cách thủ tục hành chính còn góp phần thay đổi tư duy của đội ngũ cán bộ, công chức từ "quản lý" sang "phục vụ".
Sau một năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã cho thấy những tín hiệu tích cực từ thực tiễn. Từ các đô thị lớn đến vùng nông thôn, bộ máy hành chính đang vận hành theo hướng linh hoạt hơn, hiệu quả hơn và gần dân hơn. Đó cũng chính là nền tảng để xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch và hiệu quả, nơi người dân thực sự trở thành trung tâm của mọi hoạt động quản lý Nhà nước.
Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra khi nhấn mạnh việc đổi mới tổ chức bộ máy phải đi đôi với đổi mới phương thức hoạt động, xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.
