Vĩ mô ổn định, kỷ luật thị trường định hình chu kỳ mới của thị trường vốn Việt Nam

Dư địa phát triển của thị trường vốn Việt Nam vẫn còn lớn trong bối cảnh vĩ mô ổn định. Ảnh Internet.

Vĩ mô ổn định hơn, nhưng điều kiện tài chính không còn “dễ dãi”

Báo cáo Chiến lược 2026 của VinaCapital đánh giá bối cảnh vĩ mô giai đoạn tới mang tính “ổn định có điều kiện”. Tăng trưởng kinh tế duy trì xu hướng tích cực, lạm phát được kiểm soát trong biên độ cho phép, trong khi cán cân đối ngoại tiếp tục đóng vai trò điểm tựa quan trọng. Tuy nhiên, sự ổn định này không đồng nghĩa với việc thị trường quay trở lại môi trường chi phí vốn thấp và thanh khoản dồi dào như giai đoạn trước.

Trong bối cảnh toàn cầu, mặt bằng lãi suất dù có dấu hiệu hạ nhiệt nhưng vẫn duy trì ở mức cao hơn đáng kể so với giai đoạn tiền rẻ kéo dài. Điều này khiến điều kiện tài chính trở nên chọn lọc hơn, buộc cả khu vực công và khu vực tư nhân phải thích ứng với một “luật chơi” mới. Đối với Việt Nam, sự thay đổi này tác động trực tiếp đến cách thức vận hành của thị trường vốn, từ thị trường cổ phiếu, trái phiếu cho tới các kênh huy động vốn trung và dài hạn.

Theo ông Michael Kokalari, Kinh tế trưởng VinaCapital, trong môi trường mới, tăng trưởng sẽ không còn được thúc đẩy bởi kỳ vọng nới lỏng mạnh mẽ hay dòng tiền ngắn hạn mang tính chu kỳ. Thay vào đó, nền tảng vĩ mô ổn định chỉ đóng vai trò điều kiện cần, còn khả năng duy trì kỷ luật tài chính và chất lượng phân bổ vốn mới là yếu tố quyết định triển vọng dài hạn của thị trường vốn.

Đối với Việt Nam, bối cảnh vĩ mô ổn định trong những năm gần đây đã tạo dư địa quan trọng cho thị trường vốn phát triển. Tuy nhiên, theo cách tiếp cận của VinaCapital, dư địa này không còn được chuyển hóa tự động thành tăng trưởng nếu thiếu kỷ luật tài chính và cơ chế phân bổ vốn hiệu quả. Điều này đặt thị trường vốn Việt Nam trước yêu cầu phải vận hành trên nền tảng chất lượng, thay vì dựa vào mở rộng quy mô như giai đoạn trước.

Thị trường vốn chuyển pha: từ mở rộng nhanh sang kỷ luật vận hành

Một điểm nhấn xuyên suốt trong báo cáo là nhận định về sự chuyển pha của thị trường vốn Việt Nam. Giai đoạn tăng trưởng nhanh trong những năm trước đã giúp thị trường mở rộng đáng kể về quy mô, song cũng đồng thời bộc lộ nhiều điểm yếu mang tính cấu trúc. Khi điều kiện tài chính thuận lợi chấm dứt, các hạn chế này trở nên rõ nét hơn và buộc thị trường phải bước vào quá trình điều chỉnh sâu.

VinaCapital cho rằng, quá trình tái cấu trúc vừa qua, đặc biệt trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp, không chỉ mang tính ngắn hạn mà còn đặt nền móng cho một chu kỳ vận hành mới. Kỷ luật thị trường được tái lập thông qua các yêu cầu cao hơn về minh bạch thông tin, quản trị rủi ro và trách nhiệm giải trình của các chủ thể huy động vốn. Khả năng tiếp cận vốn vì thế không còn mang tính đại trà, mà ngày càng phụ thuộc vào năng lực tài chính và uy tín của tổ chức phát hành.

Ở cấp độ rộng hơn, sự chuyển pha này phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của thị trường vốn trong việc phân bổ nguồn lực của nền kinh tế. Thị trường không còn chỉ là kênh dẫn vốn mở rộng, mà trở thành bộ lọc, buộc các doanh nghiệp phải chứng minh hiệu quả sử dụng vốn và tính bền vững trong chiến lược phát triển. Theo đánh giá của VinaCapital, đây là bước đi cần thiết để thị trường vốn Việt Nam tiệm cận các chuẩn mực của thị trường mới nổi, thay vì chỉ tăng trưởng về mặt danh nghĩa.

Dòng vốn dài hạn và thể chế quyết định chất lượng tăng trưởng

Bước sang giai đoạn 2026–2030, VinaCapital nhận định động lực tăng trưởng của thị trường vốn Việt Nam sẽ gắn chặt với khả năng thu hút dòng vốn dài hạn. Khác với dòng tiền ngắn hạn vốn nhạy cảm với chu kỳ lãi suất và tâm lý thị trường, dòng vốn dài hạn đòi hỏi mức độ ổn định cao hơn về thể chế, tính dự báo của chính sách và chất lượng tài sản đầu tư.

Trong bối cảnh đó, cải thiện khung thể chế và năng lực vận hành của thị trường vốn được xem là yếu tố then chốt. Những nỗ lực nâng cao chuẩn mực công bố thông tin, tăng cường giám sát và củng cố niềm tin của nhà đầu tư không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro hệ thống, mà còn tạo điều kiện để thị trường hấp thụ hiệu quả các nguồn vốn trung và dài hạn, đặc biệt là dòng vốn tổ chức và vốn quốc tế.

VinaCapital cũng nhấn mạnh, chất lượng doanh nghiệp sẽ là biến số quyết định trong chu kỳ mới. Những doanh nghiệp có bảng cân đối tài chính lành mạnh, dòng tiền ổn định và chiến lược phát triển rõ ràng sẽ có lợi thế trong việc tiếp cận vốn. Ngược lại, các mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào đòn bẩy và kỳ vọng ngắn hạn sẽ đối mặt với nhiều thách thức hơn.

Tổng thể, theo Báo cáo Chiến lược 2026 của VinaCapital, thị trường vốn Việt Nam đang bước vào một giai đoạn trưởng thành hơn, nơi tăng trưởng không còn dựa trên sự mở rộng dễ dãi, mà được dẫn dắt bởi kỷ luật thị trường, cải thiện thể chế và chất lượng dòng vốn dài hạn. Trong bối cảnh đó, ổn định vĩ mô chỉ là điểm khởi đầu; chính cách thị trường vận hành và phân bổ nguồn lực mới là yếu tố quyết định sức bền của chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.