Chứng khoán 2026: Những nhóm cổ phiếu có thể tạo khác biệt về hiệu suất

Năm 2026 nhiều khả năng không phải là năm của tăng trưởng đồng loạt tất cả các cổ phiếu.

Sau năm 2025 tăng trưởng mạnh, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn ổn định và chọn lọc hơn. Mặt bằng định giá tiệm cận mức trung bình dài hạn, trong khi các động lực từng thúc đẩy thanh khoản dần suy yếu. Trong bối cảnh đó, năm 2026 được dự báo là giai đoạn mà hiệu suất đầu tư không còn đến từ xu hướng tăng lan tỏa, mà phụ thuộc vào khả năng nhận diện những doanh nghiệp có câu chuyện riêng và dư địa tái định giá.

Doanh nghiệp hưởng lợi từ chu kỳ chính sách: động lực nằm ở tái định giá

Khi trọng tâm điều hành kinh tế chuyển từ hỗ trợ phục hồi sang ổn định vĩ mô và kiểm soát rủi ro, tác động của chính sách đối với thị trường chứng khoán được dự báo sẽ mang tính chọn lọc cao hơn. Thay vì tạo hiệu ứng lan tỏa rộng như giai đoạn nới lỏng mạnh trước đây, chu kỳ chính sách trong năm 2026 nhiều khả năng chỉ tạo lợi thế rõ rệt cho những doanh nghiệp có mức độ nhạy cảm cao với chính sách tiền tệ, tài khóa hoặc các chương trình đầu tư công trọng điểm.

Điểm then chốt là tác động của chính sách không chỉ dừng lại ở cải thiện dòng tiền hay triển vọng lợi nhuận ngắn hạn. Trong nhiều trường hợp, thay đổi chính sách có thể trở thành chất xúc tác cho quá trình định giá lại doanh nghiệp, đặc biệt với những cổ phiếu từng bị chiết khấu kéo dài do rào cản cơ chế hoặc kỳ vọng tiêu cực.

Thực tế năm 2025 cho thấy Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo ra hiệu ứng rõ nét đối với một số doanh nghiệp tư nhân niêm yết, khi kỳ vọng về vai trò của khu vực tư nhân trong nền kinh tế được nâng lên, kéo theo sự điều chỉnh trong cách thị trường đánh giá triển vọng dài hạn. Bước sang năm 2026, Nghị quyết số 79-NQ/TW với định hướng phát triển khu vực doanh nghiệp nhà nước có thể tạo ra một hiệu ứng tương tự, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) niêm yết hoạt động trong những lĩnh vực nền tảng như hạ tầng, năng lượng hay dịch vụ công ích.

Trong bối cảnh đó, cơ hội đầu tư gắn với chu kỳ chính sách không nằm ở việc kỳ vọng hưởng lợi đồng đều theo ngành, mà tập trung vào những doanh nghiệp có khả năng chuyển hóa thay đổi chính sách thành cải thiện thực chất về hiệu quả hoạt động, quản trị và vị thế cạnh tranh. Khi các rào cản về cơ chế hoặc nguồn lực được tháo gỡ, quá trình tái định giá có thể diễn ra mạnh mẽ hơn, tạo khác biệt rõ về hiệu suất so với mặt bằng chung của thị trường.

Doanh nghiệp có nền lợi nhuận thấp năm 2025: dư địa cải thiện hiệu quả trong chu kỳ mới

Một đặc điểm đáng chú ý của thị trường sau giai đoạn tăng mạnh là sự xuất hiện của nhiều doanh nghiệp ghi nhận mức lợi nhuận thấp trong năm 2025, dù hoạt động kinh doanh cốt lõi không suy yếu tương ứng. Sự chênh lệch này phần lớn đến từ việc chi phí tài chính ở mức cao, các khoản chi mang tính một lần, hoặc chiến lược đầu tư sớm cho giai đoạn tăng trưởng kế tiếp, khiến kết quả lợi nhuận ngắn hạn chưa phản ánh đầy đủ năng lực tạo giá trị của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh bước sang năm 2026, khi điều kiện vĩ mô ổn định hơn và mặt bằng lãi suất không còn biến động mạnh, những doanh nghiệp có nền lợi nhuận thấp trong năm trước lại sở hữu dư địa cải thiện hiệu quả đáng kể. Quan trọng hơn, thị trường có xu hướng định giá các doanh nghiệp này dựa trên kết quả đã ghi nhận, thay vì khả năng phục hồi của biên lợi nhuận và dòng tiền trong chu kỳ mới. Điều này tạo ra độ trễ nhất định trong quá trình phản ánh triển vọng trung hạn vào giá cổ phiếu.

Nhóm doanh nghiệp tiêu dùng là ví dụ điển hình cho cơ chế này. Sau giai đoạn đầu tư mạnh cho hệ thống phân phối, kênh bán hàng trực tiếp và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, biên lợi nhuận năm 2025 bị nén xuống mức thấp hơn thông lệ. Tuy nhiên, khi nhu cầu tiêu dùng được dự báo cải thiện ở mức vừa phải trong năm 2026, các khoản đầu tư này bắt đầu phát huy hiệu quả, giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng kiểm soát chi phí, cải thiện biên lợi nhuận và tăng tốc vòng quay vốn. Trong bối cảnh đó, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận có thể vượt đáng kể so với mức tăng doanh thu.

Từ góc độ định giá, sự lệch pha giữa nền lợi nhuận thấp và triển vọng cải thiện hiệu quả khiến một số cổ phiếu trong nhóm này đang giao dịch ở mức PEG (phản ánh mức độ hợp lý giữa định giá và tăng trưởng lợi nhuận) dưới 1 lần – phản ánh kỳ vọng tăng trưởng chưa được thị trường phản ánh đầy đủ. Khi tăng trưởng lợi nhuận quay trở lại quỹ đạo ổn định, quá trình điều chỉnh định giá có thể diễn ra nhanh hơn so với mặt bằng chung, đặc biệt trong bối cảnh nhà đầu tư ngày càng ưu tiên những doanh nghiệp có khả năng nâng cao hiệu quả hoạt động thay vì mở rộng quy mô bằng mọi giá.

Dù vậy, rủi ro lớn nhất nằm ở việc không phải mọi doanh nghiệp có lợi nhuận thấp đều sở hữu nền tảng đủ vững để phục hồi. Sự khác biệt giữa chi phí mang tính chu kỳ và suy giảm hiệu quả mang tính cấu trúc đòi hỏi nhà đầu tư phải đánh giá kỹ chất lượng dòng tiền, khả năng kiểm soát chi phí và mức độ hoàn thiện của các khoản đầu tư đã thực hiện. Trong năm 2026, khi hiệu suất đầu tư phụ thuộc nhiều hơn vào quá trình tái định giá, nhóm doanh nghiệp lợi nhuận thấp có thể tạo khác biệt rõ rệt nếu được lựa chọn đúng.

Cổ phiếu phòng thủ: từ vai trò giữ nhịp sang động lực hiệu suất

Dù môi trường lãi suất đã ổn định hơn so với các năm trước, rủi ro liên quan đến thanh khoản thị trường tài chính vẫn chưa thể coi là đã được loại bỏ hoàn toàn. Sau năm 2025 tăng trưởng mạnh, thanh khoản thị trường cho thấy mức độ phụ thuộc lớn hơn vào tín dụng và cho vay ký quỹ, khiến các nhịp điều chỉnh có thể diễn ra nhanh và mang tính cục bộ khi điều kiện dòng tiền thay đổi.

Trong bối cảnh khả năng mở rộng tín dụng không còn nhiều dư địa, thị trường khó duy trì trạng thái hưng phấn kéo dài. Điều này khiến vai trò của các cổ phiếu mang tính phòng thủ tiếp tục được đề cao trong cấu trúc danh mục đầu tư. Những doanh nghiệp tạo ra dòng tiền đều đặn, có tỷ suất cổ tức ổn định hoặc hoạt động trong các lĩnh vực thiết yếu như điện, nước, hạ tầng vẫn được đánh giá cao nhờ khả năng chống chịu tốt trước biến động vĩ mô.

Điểm đáng chú ý trong năm 2026 là nhóm cổ phiếu phòng thủ không chỉ dừng lại ở vai trò “giữ nhịp” cho danh mục. Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 79-NQ/CP mở ra khả năng cải thiện môi trường hoạt động và triển vọng doanh thu đối với một số doanh nghiệp nhà nước niêm yết. Khi yếu tố chính sách trở thành chất xúc tác bổ sung, những cổ phiếu vốn được xem là phòng thủ có thể bước vào giai đoạn tái định giá, tương tự như những gì đã diễn ra với khu vực tư nhân sau Nghị quyết 68.

Sự kết hợp giữa đặc tính ổn định và động lực chính sách có thể giúp nhóm cổ phiếu này không chỉ đóng vai trò cân bằng rủi ro, mà còn đóng góp tích cực vào hiệu suất danh mục trong bối cảnh thị trường phân hóa mạnh.

Nhìn tổng thể, năm 2026 nhiều khả năng không phải là năm của tăng trưởng đồng loạt, mà là giai đoạn hiệu suất đầu tư được quyết định bởi khả năng nhận diện đúng những trường hợp thị trường đang đánh giá chưa đầy đủ. Từ doanh nghiệp hưởng lợi từ chu kỳ chính sách, những doanh nghiệp chấp nhận “hy sinh” lợi nhuận để chuẩn bị cho tăng trưởng, cho tới các cổ phiếu phòng thủ được bổ sung động lực mới, cơ hội tạo khác biệt nằm ở quá trình tái định giá hơn là kỳ vọng mở rộng thanh khoản. Trong bối cảnh đó, chiến lược đầu tư hiệu quả sẽ đến từ việc hiểu rõ cơ chế vận động của từng doanh nghiệp trong chu kỳ mới, thay vì chạy theo các xu hướng mang tính lan tỏa ngắn hạn.