Giúp người học hiểu rõ tác hại của khói thuốc lá

Những con số thực tiễn

Trong những năm gần đây, hình ảnh điếu thuốc lá truyền thống dần được thay thế bằng những thiết bị điện tử tinh vi, hiện đại. Tuy nhiên, dù tồn tại dưới hình thức nào, khói thuốc vẫn luôn là "sát thủ thầm lặng" đe dọa trực tiếp đến sức khỏe và tương lai của thế hệ trẻ.

Đối với đối tượng là học sinh, sinh viên – những người đang trong giai đoạn phát triển quan trọng về cả thể chất lẫn tư duy, việc phòng chống tác hại của thuốc lá không chỉ là trách nhiệm của ngành Y tế mà còn là sứ mệnh sống còn của ngành Giáo dục và toàn xã hội.

Mới đây, Công an phường Đống Đa (Hà Nội) phối hợp với Trường Cao đẳng Nghề công nghiệp Hà Nội tổ chức hội nghị phổ biến, tuyên truyền giáo dục pháp luật về phòng chống tác hại của thuốc lá điện tử trong học sinh, sinh viên.

Tại chương trình, Trung tá Nguyễn Duy Hưng - cán bộ Công an phường Đống Đa đã truyền đạt các nội dung trọng tâm, giúp người học nhận diện rõ hơn tác hại của thuốc lá điện tử và những hệ lụy từ việc thử dùng, sử dụng thuốc lá truyền thống lẫn thuốc lá điện tử theo tâm lý tò mò hoặc bị lôi kéo.

Nhiều người trẻ lầm tưởng rằng thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử (Vape) hay thuốc lá nung nóng là một biểu tượng của sự sành điệu, "ngầu" và ít độc hại. Đây là một quan niệm sai lầm cực kỳ nguy hiểm.

Theo các báo cáo y tế mới nhất, trong khói thuốc lá chứa khoảng 7.000 chất hóa học, trong đó có ít nhất 69 chất là tác nhân gây ung thư. Đối với học sinh, sinh viên, tác hại của khói thuốc không chỉ dừng lại ở những lá phổi đen hay hàm răng ố vàng, mà nó tấn công trực diện vào hệ thần kinh đang hoàn thiện...

Với cách tiếp cận từ thực tiễn cuộc sống, đi thẳng vào những nguy cơ đang hiện hữu trong lứa tuổi thanh thiếu niên đã giúp buổi tuyên truyền không chỉ dừng ở mức nhắc nhở, mà còn trở thành một lời cảnh báo kịp thời đối với học sinh, sinh viên trước tác hại của khói thuốc lá.

Cảnh báo từ sớm, từ xa

Năm 2025 và 2026 đánh dấu bước ngoặt lớn khi Việt Nam chính thức thực thi các quy định nghiêm ngặt, bao gồm việc cấm hoàn toàn sản xuất, kinh doanh và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy các sản phẩm này vẫn len lỏi vào học đường dưới những hình dáng ngụy trang tinh vi như cây bút, USB, hay thỏi son.

Mạng xã hội và các "thần tượng mạng" đôi khi vô tình hoặc hữu ý quảng bá việc sử dụng thuốc lá như một phong cách sống tự do. Điều này tạo ra một áp lực đồng đẳng (peer pressure) cực lớn, khiến học sinh dễ dàng sa ngã vì tâm lý muốn khẳng định bản thân hoặc do sự rủ rê của bạn bè.

Theo góc nhìn của thầy Nguyễn Cao Cường - Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh (Hà Nội), công tác tuyên truyền phòng chống tác hại thuốc lá trong học đường đóng vai trò là "lá chắn" quan trọng. Tuyên truyền không nên dừng lại ở những khẩu hiệu khô khan hay những buổi thuyết trình giáo điều, mà cần một chiến lược đa diện.

Các chương trình giáo dục cần đưa vào những hình ảnh trực quan, những số liệu thực tế về tác hại của thuốc lá. Thay vì chỉ nói "hút thuốc có hại", hãy cho các em thấy bộ phổi của một người hút thuốc sau 10 năm, hoặc phân tích chi phí kinh tế mà một người phải trả cho thuốc lá thay vì dành cho việc học tập hay du lịch.

Học sinh, sinh viên chính là những người truyền tin hiệu quả nhất. Khi chính các bạn trẻ đứng ra vận động bạn bè mình từ bỏ thuốc lá, sức lan tỏa sẽ mạnh mẽ hơn nhiều so với sự giáo huấn từ người lớn. Việc xây dựng các CLB "Trường học không khói thuốc" hay các cuộc thi sáng tạo nội dung trên TikTok, Facebook về chủ đề này sẽ giúp thông điệp thẩm thấu tự nhiên hơn.

"Nhà trường cần siết chặt kỷ cương, đưa nội dung không hút thuốc vào tiêu chí thi đua. Tuy nhiên, sự giáo dục của gia đình mới là nền tảng. Phụ huynh cần làm gương, đồng thời giám sát chặt chẽ các biểu hiện bất thường của con cái. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần quyết liệt hơn trong việc xử lý các điểm bán thuốc lá cho học sinh xung quanh cổng trường học", thầy Cường nhấn mạnh.