Thừa ủy quyền của Thủ tướng, sáng 5/8, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.
Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm hoạt động xuất bản
Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, sau hơn 13 năm thi hành, Luật Xuất bản đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập, chưa theo kịp yêu cầu phát triển của thực tiễn và chưa đáp ứng đầy đủ các chủ trương, định hướng mới của Đảng.
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh. Ảnh: quochoi.vn
Vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản là cần thiết nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn và tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động xuất bản phát triển trong giai đoạn mới.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết dự thảo Luật sửa đổi Điều 3 theo hướng xác định đầy đủ hơn vị trí, vai trò của hoạt động xuất bản trong giai đoạn phát triển mới.
Theo đó, xuất bản không chỉ thuộc lĩnh vực văn hóa, tư tưởng mà còn là ngành kinh tế - công nghệ, bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa, hạ tầng tri thức quốc gia, công cụ chủ đạo của giáo dục, đào tạo và phát huy sức mạnh mềm quốc gia.
Dự thảo luật lần này đổi mới nội dung quản lý Nhà nước theo hướng tăng cường quản lý bằng dữ liệu, công nghệ số và hậu kiểm; đồng thời hoàn thiện thêm hệ thống chính sách phát triển hoạt động xuất bản.
Đáng chú ý, dự thảo luật chuyển từ tiền kiểm sang quản lý dựa trên dữ liệu, hậu kiểm và trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xuất bản; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát, xử lý vi phạm.
Dự thảo luật quy định, cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia là nhà xuất bản hoạt động đa nền tảng, đa sản phẩm; có các đơn vị sự nghiệp trực thuộc hoặc doanh nghiệp thành viên hoạt động trong lĩnh vực xuất bản, truyền thông; có cơ chế tài chính đặc thù và được thành lập phù hợp với chiến lược phát triển hoạt động xuất bản theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Liên quan mô hình hoạt động, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo luật tạo lập cơ chế pháp lý về mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia và bổ sung quy định về chính sách của Nhà nước trong việc đầu tư, xây dựng và phát triển tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia đa nền tảng, đa sản phẩm.
Theo Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia được hình thành sẽ góp phần tăng cường khả năng liên kết, tập trung nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước hình thành các tố chức xuất bản có quy mô lớn, hoạt động đa nền tảng; hình thành hệ sinh thái xuất bản và phát triển công nghiệp nội dung.
Làm rõ mô hình cơ quan và tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia
Dự thảo lần này cũng mở rộng đối tượng tham gia liên kết xuất bản, tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ, truyền thông, cơ sở giáo dục, thư viện và các tổ chức sáng tạo nội dung tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xuất bản đồng thời với yêu cầu quy định rõ hơn, quyền, nghĩa vụ và phạm vi trách nhiệm của các bên trong hoạt động liên kết.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh. Ảnh: quochoi.vn
Đồng thời, luật bổ sung cơ chế khai thác, chuyển thể, thương mại hóa nội dung và phát triến sản phẩm phái sinh, góp phần thúc đẩy công nghiệp nội dung và công nghiệp văn hóa.
Đặc biệt, dự thảo luật bổ sung các quy định chặt chẽ hơn về phòng, chống in lậu, in nối bản trái phép, làm xuất bản phẩm giả và vi phạm bản quyền trên môi trường số; xác định rõ trách nhiệm của các nền tảng số và đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian.
Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản.
Với quy định về mô hình tổ chức và hoạt động của nhà xuất bản, theo ông Vinh, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đồng tình với việc sửa đổi quy định về mô hình tổ chức nhà xuất bản, cũng như nhất trí với điều khoản quy định về mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định về mô hình tổ chức, cơ chế quản trị và phương thức hoạt động của cơ quan chủ lục quốc gia; đồng thời làm rõ nội hàm mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia tại Điều 12 với mô hình tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia tại Điều 7.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng dự thảo quy định tại khoản 2, khoản 3 Điều 12 liên quan đến mô hình cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, cân nhắc chỉnh lý một số nội dung như “có các đơn vị sự nghiệp trực thuộc”.
Về nội dung có tính chất xuất bản trên không gian mạng, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị rà soát kỹ lưỡng với các quy định của pháp luật về quản lý, cung cấp và sử dụng thông tin trên mạng và pháp luật có liên quan, bảo đảm không mâu thuẫn, chồng chéo và có tính khả thi.
Trong đó, theo cơ quan thẩm tra, cần bao quát đối với các nền tảng phát hành, nền tảng trung gian phát hành xuất bản phẩm xuyên biên giới cung cấp xuất bản phẩm vào thị trường Việt Nam.
