Cảng Tân Cảng - Cát Lái (TPHCM) là cảng container quốc tế lớn và hiện đại nhất Việt Nam. Ảnh: Thu Huyền
Theo Sở Tài chính TPHCM, trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới đầu năm 2026 diễn biến phức tạp, đặc biệt là các xung đột tại khu vực Trung Đông đã tạo ra những tác động khó lường đối với kinh tế toàn cầu. TPHCM với độ mở kinh tế lên đến 160% không thể tránh khỏi những thử thách trực tiếp. Trong đó, xuất nhập khẩu và logistics là những ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất.
Kim ngạch xuất khẩu của TP trong quý 1 ước đạt 22,06 tỷ USD, chỉ tăng nhẹ 1,12% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí vận tải quốc tế tăng cao và thời gian vận chuyển kéo dài do những hạn chế về không phận tại khu vực Trung Đông. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp mà còn kéo theo rủi ro hư hỏng hàng hóa, đặc biệt đối với nhóm hàng thực phẩm tươi sống và đông lạnh vốn phụ thuộc lớn vào thời gian vận chuyển.
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu lại tăng 4,2%, đạt 23,91 tỷ USD. Sự gia tăng này phản ánh nhu cầu nguyên vật liệu đầu vào cho sản xuất vẫn duy trì, nhưng đồng thời cũng cho thấy áp lực từ việc đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất, tìm kiếm nguồn cung thay thế hoặc chấp nhận chi phí cao hơn để duy trì hoạt động.
Trong bối cảnh đó, chi phí đầu vào, đặc biệt là năng lượng và logistics, tiếp tục là gánh nặng đối với doanh nghiệp. Những biến động giá dầu và khí đốt trên thị trường thế giới đã lan tỏa vào chi phí sản xuất trong nước, gây áp lực lên giá thành sản phẩm và khả năng cạnh tranh của hàng hóa.
Ông Nguyễn Hoàng Anh, Phó Trưởng phòng Chính sách tổng hợp (Sở Tài chính TPHCM) cho biết, điểm sáng đáng chú ý trong bức tranh kinh tế TP quý 1 nằm ở thị trường nội địa. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong quý 1 ước đạt 476.269 tỷ đồng, tăng 13,7% so với cùng kỳ. Điều này cho thấy sức mua trong nước vẫn duy trì ổn định, đóng vai trò “bệ đỡ” quan trọng trong bối cảnh xuất khẩu gặp khó khăn.
Du lịch tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng chính của TP với tổng thu quý 1 đạt 150.000 tỷ đồng. Ảnh: Thu Huyền
Đặc biệt, ngành du lịch tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng chính của TP. Tổng thu du lịch quý 1 đạt khoảng 150.000 tỷ đồng, tương đương 45,4% kế hoạch năm.
Nhìn tổng thể, các tác động từ bên ngoài đã ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực, nhưng nền kinh tế TPHCM vẫn duy trì được sự ổn định tương đối, cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt trước những biến động toàn cầu.
Theo ông Nguyễn Hoàng Anh, Phó Trưởng phòng Chính sách tổng hợp (Sở Tài chính TPHCM), dù đối mặt với tác động của tình hình thế giới, TP đã thể hiện bản lĩnh của một "siêu đô thị" sau hợp nhất với những con số đầy ấn tượng trong quý 1/2026.
Trước hết, dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tăng trưởng ấn tượng, đạt gần 2,9 tỷ USD, tăng tới 219% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là tín hiệu cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường đầu tư của TP vẫn được duy trì, bất chấp những bất ổn của kinh tế toàn cầu.
Cùng với đó, hoạt động của khu vực doanh nghiệp trong nước cũng ghi nhận sự khởi sắc. Số doanh nghiệp thành lập mới tăng 47%, với tổng vốn đăng ký và bổ sung đạt hơn 253.958 tỷ đồng. Điều này phản ánh tinh thần kinh doanh năng động, cũng như kỳ vọng tích cực của cộng đồng doanh nghiệp vào triển vọng phục hồi và tăng trưởng.
Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM chính thức vận hành từ tháng 2/2026. Ảnh: Thu Huyền
Hệ thống tài chính - ngân hàng tiếp tục đóng vai trò “trụ đỡ” quan trọng. Huy động vốn tăng 13,9% và dư nợ tín dụng tăng 16,3% so với cùng kỳ, đảm bảo nguồn vốn cho sản xuất kinh doanh và tiêu dùng. Việc duy trì dòng chảy tín dụng ổn định giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực để vượt qua khó khăn và mở rộng hoạt động.
Một điểm nhấn khác là nỗ lực tháo gỡ vướng mắc cho các dự án đầu tư. TP đã xử lý 738/838 dự án tồn đọng, với tổng mức đầu tư hơn 166.000 tỷ đồng được “giải phóng”. Đây là nguồn lực rất lớn được đưa trở lại nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và tạo thêm việc làm.
Sở Tài chính TPHCM cho biết, để chủ động ứng phó với các biến động toàn cầu, TP đã xây dựng và triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trọng tâm. Trong đó, đầu tư công được xác định là “đầu tàu” dẫn dắt tăng trưởng. TP đặt mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn khoảng 148.000 tỷ đồng, tập trung vào các dự án hạ tầng chiến lược như Metro số 2, Vành đai 3 và Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Đây không chỉ là những công trình có ý nghĩa lâu dài mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa, kích thích đầu tư xã hội.
Cùng với đó, việc đảm bảo an ninh năng lượng được đặt lên hàng đầu. TP chủ động các phương án cung ứng điện, xăng dầu và khí đốt nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt, trong bối cảnh nhu cầu điện thương phẩm năm 2026 dự kiến tăng hơn 7%.
Về thể chế, TPHCM tận dụng tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt là Nghị quyết 260/2025/QH15, để rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục đầu tư tới 50%. Đây là bước đi quan trọng nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong lĩnh vực tài chính - tiền tệ, TP triển khai các gói tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 15% và kiểm soát lạm phát dưới 4,5%. Đồng thời, các chương trình kích cầu tiêu dùng như “Shopping Season” với mức giảm giá lên tới 50% được đẩy mạnh, góp phần duy trì sức mua trong nước. Về thu hút FDI, TP đặt mục tiêu đạt 11 tỷ USD trong năm 2026, ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường, có giá trị gia tăng lớn và gắn với đổi mới sáng tạo.
Trên nền tảng đó, TPHCM kiên định với mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10% trong năm 2026, tạo tiền đề cho giai đoạn 2026-2030. Quan trọng hơn, TP chuyển mạnh từ tư duy “phản ứng tình huống” sang “điều hành chủ động”, tập trung tháo gỡ dứt điểm các điểm nghẽn để khơi thông nguồn lực.
