Lực lượng Công an tỉnh Thái Nguyên, Phú Thọ, Lào Cai đồng loạt triển khai thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Ảnh: CAND
Bằng tư duy tổ chức khoa học và tinh thần tận tụy bám nắm cơ sở, lực lượng Công an đang nỗ lực thiết lập cơ sở dữ liệu sinh trắc học quan trọng, thắp lên niềm hy vọng đoàn tụ cho hàng nghìn gia đình sau nhiều thập kỷ khắc khoải chờ mong.
Đồng bộ, khoa học, bám cơ sở
Hành trình tìm lại tên cho các anh hùng liệt sĩ là một chặng đường gian nan, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, chạy đua với thời gian của các cấp, các ngành.
Điểm nghẽn lớn nhất trong nhiều thập kỷ qua tại các nghĩa trang liệt sĩ chính là những tấm bia mang dòng chữ “Liệt sĩ chưa biết tên”. Để giải quyết triệt để vấn đề này, việc thu nhận dữ liệu ADN quy mô lớn được xác định là chìa khóa then chốt.
Thể hiện quyết tâm đẩy nhanh tiến độ, từ ngày 19 - 27/10/2026, Công an tỉnh Phú Thọ đã ra quân thực hiện đợt 2 thu nhận mẫu đối với trên 2.900 thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại 21 đơn vị hành chính cấp xã thông qua 12 tổ công tác.
Ngay trong ngày đầu tiên, các điểm tập trung tại phường Thanh Miếu, xã Lâm Thao và xã Cẩm Khê đã vận hành trơn tru. Lực lượng làm nhiệm vụ đã tận dụng tối đa trụ sở Đảng ủy, UBND cấp xã để thiết lập khu vực tiếp đón, lấy mẫu và cập nhật thông tin nhanh chóng, chính xác, bám sát quy trình chuyên môn.
Cùng chung nhịp độ khẩn trương, từ ngày 20 - 21/10/2026, Công an tỉnh Lào Cai tổ chức thiết lập 8 điểm tập trung tại các phường Lào Cai, Yên Bái, Nghĩa Lộ và các xã Bảo Hà, Thác Bà, Mậu A, Lục Yên, Nghĩa Tâm.
Sự bài bản trong khâu phân luồng, đối chiếu thông tin đã mang lại kết quả định lượng rõ rệt. Tính đến hết ngày 21/10, Công an tỉnh Lào Cai đã thu nhận thành công 540 mẫu ADN.
Tại Thái Nguyên, sự phối hợp dọc - ngang giữa các đơn vị nghiệp vụ càng làm nổi bật tính chuyên nghiệp của chiến dịch. Từ ngày 23 - 25/10/2026, Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (Bộ Công an), Công ty GeneStory và Công an các xã, phường để đồng loạt triển khai đợt 2. Chiến dịch huy động 3 tổ công tác, tập trung tại 4 điểm, thu nhận mẫu ADN với hơn 1.000 trường hợp.
Thượng tá Lăng Đức Trung, Phó Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh Thái Nguyên cho biết, đơn vị đã chủ động xây dựng lịch thu nhận theo từng địa bàn, chuẩn bị chu đáo nhân lực, phương tiện. Đồng thời phối hợp chặt chẽ với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội và đơn vị thu nhận mẫu sinh phẩm GeneStory để đảm bảo việc thu nhận mẫu ADN diễn ra đồng bộ, đúng quy định, đúng đối tượng.
Mệnh lệnh từ trái tim và khát vọng quy tụ huyết thống
Việc thu nhận thông tin không đơn thuần là những thao tác hành chính hay kỹ thuật y sinh, mà phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc khoa học về di truyền. Trọng tâm của đợt thu nhận này đặc biệt hướng đến các thân nhân có quan hệ huyết thống theo dòng mẹ của liệt sĩ nhằm phục vụ công tác đối chiếu gen tối ưu nhất.
Cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Phú Thọ thực hiện thu nhận thông tin thân nhân liệt sĩ. Ảnh: Công an Phú Thọ
Quy trình sàng lọc đòi hỏi sự cẩn trọng tuyệt đối khi xác định tuần tự các đối tượng ưu tiên, bao gồm mẹ đẻ của liệt sĩ, bà ngoại ruột, anh chị em ruột cùng mẹ đẻ, cho đến các bác, cậu, dì là anh chị em ruột của mẹ liệt sĩ, con của chị gái hoặc em gái ruột của mẹ liệt sĩ, cũng như con của chị gái hoặc em gái ruột của liệt sĩ.
Sự định chuẩn đối tượng này đòi hỏi lực lượng Công an cơ sở cùng chính quyền địa phương phải đối chiếu, xác minh mối quan hệ nhân thân cực kỳ kỹ lưỡng trước khi mời người dân đến lấy mẫu.
Thách thức thực tiễn đặt ra là nhiều thân nhân liệt sĩ nay đã tuổi cao, sức yếu, hạn chế hoặc không còn khả năng di chuyển.
Không để khó khăn về thể chất trở thành rào cản với khát vọng của các gia đình, Công an các tỉnh Phú Thọ, Lào Cai và Thái Nguyên đều đồng loạt thành lập các tổ công tác lưu động. Các cán bộ, chiến sĩ mang theo trang thiết bị đến tận nhà riêng, tận giường bệnh để lấy mẫu cho những người yếu thế.
Sự tận tâm này là minh chứng rõ nét nhất cho tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy vì Nhân dân phục vụ, đảm bảo mọi trường hợp đủ điều kiện đều có cơ hội cung cấp thông tin.
Mạng lưới Công an cơ sở cũng phát huy tối đa hiệu quả trong công tác dân vận và hậu cần. Tại Thái Nguyên, để bảo đảm quá trình thu nhận diễn ra thuận lợi, Công an 19 xã, phường đã phối hợp với lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở chủ động bố trí phương tiện đưa đón những trường hợp ở xa.
Thiếu tá Phó Thanh Tùng, Phó Trưởng Công an xã Văn Hán (Thái Nguyên) chia sẻ, ngay sau khi nhận được chỉ đạo, Công an xã đã phối hợp với Phòng Văn hóa rà soát danh sách, cập nhật thông tin và trực tiếp đưa đón thân nhân đến địa điểm đúng kế hoạch. Tại các bàn tiếp đón, lực lượng Công an luôn túc trực, ân cần hướng dẫn thân nhân kê khai, rà soát thông tin từ lúc nhập dữ liệu cho đến khi ký xác nhận.
Mỗi giọt máu, mỗi mẫu sinh phẩm được lưu trữ mang theo sức nặng của những khát khao đoàn tụ. Bà Ma Thị Hằng, trú tại xóm Vẽn, xã Dân Tiến, tỉnh Thái Nguyên xúc động bày tỏ niềm mong mỏi khi người anh trai hy sinh đã lâu, nay gia đình chỉ mong tìm thấy để đưa anh về quê hương an nghỉ.
Cùng chung tâm nguyện ấy, ông Dương Văn Doanh tại xóm Đình Cả, xã Võ Nhai mang theo hy vọng tìm được người anh trai là liệt sĩ Dương Đăng Bích đã anh dũng hy sinh vào năm 1975.
Ông Doanh bày tỏ sự biết ơn sâu sắc trước sự nhiệt thành đưa đón, hướng dẫn của lực lượng Công an xã, giúp gia đình hiện thực hóa mong mỏi quy tụ người thân.
Hành trình xác định danh tính bằng công nghệ ADN là một chiến lược lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, bền bỉ và tính chính xác tuyệt đối. Dữ liệu được bóc tách ngày hôm nay sẽ là căn cứ khoa học vững chắc để đối chiếu với kho dữ liệu hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Bằng trách nhiệm chính trị và sự tận tụy bám nắm cơ sở, lực lượng Công an nhân dân không chỉ khẳng định năng lực tổ chức mà còn hiện thực hóa trọn vẹn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, từng bước xoa dịu nỗi đau vắng tên trên bia mộ và đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình, người thân.
