Đằng sau sự quần thảo của UAV

Hình ảnh được truyền thông Ukraine công bố hôm 26 tháng 1 cho thấy máy bay không người lái (UAV) của Nga bay thấp và lượn nhiều vòng trên bầu trời thủ đô Kiev. Không có báo động phòng không vào thời điểm đó, cũng không có dấu hiệu nào cho thấy quân đội Ukraine tìm cách đánh chặn mục tiêu.

Vụ việc được công bố lúc 14h. Báo động phòng không dường như chỉ được phát ra ở thủ đô Kiev và tỉnh cùng tên sau đó khoảng 10 phút, lúc này giới chức Ukraine mới thông báo có ít nhất 3 chiếc UAV Nga đang hoạt động trên vùng trời thủ đô.

Các UAV Nga xuất hiện ở trung tâm Kiev, bờ đông sông Dnieper và nhiều quận nội thành. Một phi cơ cũng hiện diện gần nhà máy điện - nhiệt CHP-5 chủ chốt của thủ đô Kiev vào khoảng 15h cùng ngày.

Còi báo động không kích tại Kiev chỉ chấm dứt sau khoảng 4 tiếng rưỡi, không rõ số phận của những chiếc UAV Nga. Truyền thông Ukraine nhận định UAV Nga không phải dòng Geran, dường như đang làm nhiệm vụ trinh sát cơ sở hạ tầng quan trọng.

Trang quân sự RusVesna của Nga cho biết lực lượng nước này đã sử dụng phi cơ BM-35 được lắp bộ thu phát tín hiệu Internet vệ tinh Starlink, có tầm hoạt động lên đến 500 km và khả năng kháng nhiễu cao. "Không rõ lý do phòng không Ukraine lại không bắn hạ chúng", trang tin này cho hay.

Viên sĩ quan dự bị của không quân Ukraine, Anatoliy Khrapchinsky cũng cho rằng UAV Nga được trang bị công nghệ Starlink và camera để thu thập thông tin.

Nhà hoạt động người Ukraine, Taras Shamaida thừa nhận ông chưa từng chứng kiến cảnh "UAV Nga bay vào Kiev như chỗ không người", hoàn toàn không có cảnh báo ở Kiev và thành phố lân cận.

"Số UAV Nga không bị bắn hạ trên đường tới Kiev là điều có thể hiểu được, do không hệ thống phòng không nào hoàn hảo. Dù vậy, điều tồi tệ là chúng không bị phát hiện. Hãy hy vọng rằng đây chỉ là ngoại lệ hiếm hoi", Shamaida nói.

Cựu chỉ huy Nikolai Melnyk của đại đội thiết giáp Bradley thuộc Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 47 Ukraine, cho rằng phi cơ Nga đã bay rất thấp, đủ để nhìn rõ bằng mắt thường nhưng lại ngoài tầm giám sát của radar cảnh giới.

"Chúng không vượt quá độ cao 100 m so với mặt đất trong suốt hành trình. Lực lượng phòng không đã bị bất ngờ", Melnyk nói.

Cũng theo vị chỉ huy này, UAV Nga có thể né tránh được các trận địa radar và tên lửa phòng không cố định, cũng như hàng loạt tổ hỏa lực di động sử dụng súng máy, vốn chịu trách nhiệm đánh chặn phi cơ và tên lửa bay thấp.

"Việc không ai phát hiện UAV đang áp sát và quần thảo trên vùng trời Kiev, nhiều khả năng tình báo Nga đã nắm được thông tin về các vị trí phòng thủ. Đây sẽ là tin tức cực kỳ xấu", Melnyk cảnh báo.

Chuyên gia quân sự Ukraine Oleg Zhdanov cho rằng, đối phó UAV không phải nhiệm vụ đơn giản mà đòi hỏi triển khai lực lượng lớn, từ các tổ hỏa lực di động, pháo phòng không cho đến những hệ thống tên lửa tiên tiến, trong khi diện tích cần phòng thủ lại rất rộng.

Vị chuyên gia này lưu ý rằng UAV bay thấp có thể né tránh radar cảnh giới, nhưng các kíp phòng không có thể xác định vị trí của chúng bằng mắt thường, sau đó bật radar điều khiển hỏa lực và chĩa về phía mục tiêu để bám bắt. Phương án tốt nhất là điều động máy bay đánh chặn, do radar trên không có tầm quan sát tốt hơn so với radar mặt đất.

Nhưng chuyên gia này thừa nhận tên lửa phòng không có giá rất đắt so với UAV và Ukraine cũng không có nhiều đạn. "Những phi cơ này có thể bị bắn hạ, nhưng không thể nhanh chóng như chúng tôi mong muốn. Đây là vấn đề mang tính hệ thống đối với lực lượng phòng không Ukraine", ông thừa nhận.