Đề nghị tăng cường giám sát thực thi pháp luật ở cấp tỉnh, cấp xã được Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh tại Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động năm giám sát 2026 với chủ đề: “Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI”, sáng 30/7.
Chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang khâu tổ chức thi hành pháp luật
Phát biểu tại đây, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, hoạt động giám sát của Quốc hội đang chuyển mạnh từ phát hiện, kiến nghị sang theo dõi và thúc đẩy giải quyết đến cùng; từ xem xét quy trình sang đánh giá kết quả, đánh giá tác động của chính sách.
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu. Ảnh: P.Thắng
Qua hoạt động giám sát, theo lãnh đạo Chính phủ, đã góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm giải trình và hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Với năm 2026 và nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ kiến nghị chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang khâu tổ chức thi hành pháp luật, bởi đây là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay.
“Cần giám sát việc thực hiện các luật, nghị quyết mới được ban hành, các lĩnh vực được phân cấp, phân quyền mạnh, những chính sách tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp hoặc hoạt động bộ máy nhà nước”, Phó Thủ tướng nói.
Lãnh đạo Chính phủ cho rằng, qua giám sát cần phân định rõ nội dung nào do pháp luật quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu khả thi; nội dung nào do hướng dẫn chậm, không thống nhất; nội dung nào do tổ chức thực hiện chưa nghiêm, thiếu nguồn lực, hạn chế về năng lực và né tránh, đùn đẩy.
Đặc biệt, theo Phó Thủ tướng, cần tăng cường khảo sát, giám sát việc thực thi pháp luật ở cấp tỉnh, cấp xã - nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân, doanh nghiệp.
Trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Phó Thủ tướng lưu ý cần giám sát đồng thời cả việc giao nhiệm vụ, các điều kiện đảm bảo thực hiện bao gồm thể chế, nhân lực, tài chính, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số, năng lực quản trị.
Ông cũng lưu ý cần kịp thời phát hiện những vấn đề như phân cấp nhưng không phân bổ đủ nguồn lực, cấp dưới được giao quyền nhưng không đủ khả năng thực hiện, cấp trên buông lỏng kiểm tra…
Với các kết luận giám sát của Quốc hội, theo Phó Thủ tướng, cần gắn với mục tiêu, thời hạn, kết quả giải quyết, làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, đảm bảo quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền, đúng pháp luật.
“Cần tăng cường giám sát việc thực hiện các kết luận sau giám sát”, lãnh đạo Chính phủ nói.
Tăng cường phối hợp giữa hoạt động giám sát với kiểm tra, thanh tra, kiểm toán
Hoàn thiện cơ chế giám sát của Quốc hội, HĐND với thanh tra, kiểm tra, kiểm toán với hoạt động quản lý của Chính phủ cũng là vấn đề được Phó Thủ tướng đề cập.
Theo Phó Thủ tướng, việc phối hợp phải được thực hiện ngay từ khâu lựa chọn chuyên đề, xây dựng kế hoạch, thu thập thông tin và theo dõi kiến nghị; tăng cường chia sẻ dữ liệu, kế thừa thông tin, số liệu đã được kiểm chứng, tránh trùng lặp về đối tượng, nội dung, thời điểm và yêu cầu báo cáo.
Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga. Ảnh: P.Thắng
Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga nhấn mạnh định hướng giám sát có tính chiến lược cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.
Hoạt động giám sát nhiệm kỳ tới, theo bà Nga, cần bám sát các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng và Quốc hội; tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển đất nước.
Trong đó, bà nhấn mạnh giám sát phải góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng và động lực phát triển như hoàn thiện thể chế, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, các chương trình, dự án quan trọng quốc gia và những chủ trương lớn về phát triển kinh tế - xã hội.
Cùng với đó, giám sát cần chú trọng phát hiện những điểm nghẽn về thể chế, những bất cập trong cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện; đồng thời quan tâm việc thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp và cải cách hành chính.
Trong giám sát, bà Lê Thị Nga cho rằng cần ưu tiên những vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp; đồng thời chủ động nhận diện, lựa chọn kịp thời những vấn đề mới, những thách thức mới có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của đất nước để Quốc hội xem xét, giám sát.
Về đổi mới hoạt động giám sát, theo bà Nga, không chỉ đổi mới về nội dung mà còn phải đổi mới về phương pháp, cách thức tổ chức và các điều kiện bảo đảm.
“Đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu số, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan sẽ góp phần nâng cao chất lượng phân tích, dự báo, lựa chọn vấn đề giám sát và theo dõi việc thực hiện các kết luận, kiến nghị giám sát”, bà Nga nói.
Bên cạnh đó, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát cho rằng, phải tăng cường phối hợp giữa hoạt động giám sát với kiểm tra, thanh tra, kiểm toán và các cơ chế kiểm soát quyền lực khác, bảo đảm thống nhất, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
