 |
| Tăng thêm 539 cơ sở kiểm kê khí nhà kính để chuẩn bị cho thị trường carbon. |
Mở rộng phạm vi kiểm kê để hoàn thiện dữ liệu phát thải
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa trình Bộ Tư pháp thẩm định hồ sơ dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (cập nhật) năm 2026. Theo dự thảo, cả nước sẽ có 2.705 cơ sở thuộc diện phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, tăng thêm 539 cơ sở so với danh mục hiện hành được ban hành năm 2024.
Việc cập nhật danh mục được thực hiện định kỳ 2 năm một lần theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường và Nghị định số 06/2022/NĐ-CP của Chính phủ về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống quản lý phát thải quốc gia, đồng thời tạo nền tảng cho việc phân bổ hạn ngạch phát thải và vận hành thị trường carbon trong nước theo lộ trình đã được Chính phủ xác định.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc ban hành danh mục cập nhật năm 2026 nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời góp phần thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam trong khuôn khổ Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu và Thỏa thuận Paris. Một mục tiêu quan trọng khác là tạo cơ sở để xác định mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của từng cơ sở trong giai đoạn 2026-2030 và phục vụ phân bổ hạn ngạch phát thải trong tương lai.
Danh mục đang áp dụng tại Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg cho thấy, cả nước có 2.166 cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, gồm 1.805 cơ sở thuộc ngành Công thương, 229 cơ sở thuộc lĩnh vực xây dựng, 75 cơ sở thuộc giao thông vận tải và 57 cơ sở thuộc ngành Tài nguyên và Môi trường.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, việc tăng thêm 539 cơ sở trong danh mục lần này là kết quả của quá trình rà soát, cập nhật dữ liệu từ các địa phương và cơ quan quản lý chuyên ngành. Trong quá trình triển khai thực tế, nhiều cơ sở đã đáp ứng tiêu chí kiểm kê khí nhà kính theo quy định nhưng chưa được đưa vào danh mục ở các giai đoạn trước do hạn chế về dữ liệu hoặc biến động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh việc bổ sung các cơ sở mới, dự thảo Quyết định cũng điều chỉnh thông tin về tên pháp nhân, địa chỉ và tình trạng hoạt động của doanh nghiệp; đồng thời loại bỏ các cơ sở không còn đáp ứng tiêu chí hoặc đã ngừng hoạt động theo xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.
Thực tiễn triển khai thời gian qua cho thấy, nhận thức của doanh nghiệp về trách nhiệm kiểm kê khí nhà kính đã được nâng lên đáng kể. Nhiều doanh nghiệp lớn trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã chủ động xây dựng cơ sở dữ liệu phát thải, triển khai các chương trình giảm phát thải và tích hợp mục tiêu phát triển bền vững vào chiến lược kinh doanh.
Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế. Việc cung cấp số liệu tại một số địa phương còn mang tính hình thức, chưa đáp ứng yêu cầu về chất lượng và tiến độ. Đội ngũ cán bộ kỹ thuật và chuyên gia về kiểm kê khí nhà kính tại nhiều địa phương, doanh nghiệp vẫn còn thiếu, trong khi việc cập nhật thông tin về thay đổi địa chỉ, ngành nghề hoặc tình trạng hoạt động của doanh nghiệp chưa thực sự kịp thời.
Chuẩn bị nền tảng cho thị trường carbon
Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi xanh và thực hiện cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, hệ thống kiểm kê khí nhà kính ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quản lý phát thải.
Kết quả kiểm kê khí nhà kính của doanh nghiệp sẽ là cơ sở để xác định hạn ngạch phát thải khí nhà kính, từ đó phục vụ việc triển khai thị trường carbon trong nước. Đây cũng là công cụ giúp cơ quan quản lý xây dựng chính sách giảm phát thải phù hợp với từng lĩnh vực và từng nhóm doanh nghiệp.
Việc mở rộng danh mục kiểm kê còn giúp doanh nghiệp đáp ứng tốt hơn các yêu cầu mới từ thị trường quốc tế. Hiện nay, nhiều đối tác thương mại lớn đang siết chặt các tiêu chuẩn liên quan đến phát thải carbon trong chuỗi cung ứng. Đáng chú ý, Liên minh châu Âu đã triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đối với một số nhóm hàng hóa có cường độ phát thải cao như thép, xi măng, phân bón và hóa chất. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu phải xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải minh bạch và đáng tin cậy để duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Theo dự thảo Quyết định, trách nhiệm của chính quyền địa phương cũng được tăng cường nhằm bảo đảm tính chính xác của danh mục. UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sẽ thực hiện rà soát, cập nhật và chịu trách nhiệm về thông tin các cơ sở phát thải khí nhà kính trên địa bàn trước khi gửi các bộ quản lý chuyên ngành tổng hợp.
Giới chuyên gia nhận định, việc mở rộng số lượng cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước mà còn là bước chuẩn bị cần thiết cho giai đoạn phân bổ hạn ngạch phát thải và vận hành thị trường carbon. Khi cơ chế định giá carbon từng bước hình thành, dữ liệu kiểm kê phát thải sẽ trở thành nền tảng quan trọng để doanh nghiệp xây dựng chiến lược chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với xu thế phát triển bền vững của kinh tế toàn cầu.
