Phân định rõ ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, chuyển mạnh sang “hậu kiểm”

Bộ Tài chính đề xuất bổ sung 2 phụ lục về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ảnh: internet

Phân rõ các ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư, trong đó có nhiều nội dung quan trọng liên quan đến quản lý ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Điểm nhấn của dự thảo là việc bổ sung các danh mục cụ thể, qua đó thúc đẩy chuyển đổi phương thức quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, bảo đảm quyền tự do đầu tư kinh doanh của doanh nghiệp theo tinh thần của Luật Đầu tư số 143/2025/QH15.

Tại dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung 2 phụ lục về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo đó, Phụ lục IV quy định Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần thiết phải cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh.

Đồng thời, dự thảo Nghị định được thiết kế lại theo hướng rõ ràng hơn về quyền và trách nhiệm của nhà đầu tư: Nhà đầu tư được quyền kinh doanh trong ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện kể từ khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định và phải bảo đảm duy trì các điều kiện đó trong suốt quá trình hoạt động.

Cùng với đó, Phụ lục V được bổ sung nhằm quy định Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải chuyển phương thức quản lý điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh, để quản lý theo phương thức hậu kiểm. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm giảm thủ tục hành chính, tăng tính chủ động cho doanh nghiệp, đồng thời vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước.

Chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”

Trước đó, tại Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ trình Quốc hội thông qua Luật Đầu tư số 143/2025/QH15. Luật xác định rõ: Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là những lĩnh vực mà việc đầu tư kinh doanh phải đáp ứng điều kiện cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội và sức khỏe cộng đồng. Luật cũng giao Chính phủ công bố Danh mục ngành, nghề cần cấp phép, chứng nhận trước và Danh mục ngành, nghề phải chuyển sang quản lý theo phương thức hậu kiểm.

Trên cơ sở các nguyên tắc này, Phụ lục IV của Luật Đầu tư đã được rà soát, cắt giảm 39 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sửa đổi phạm vi của 20 ngành, nghề khác. Đây là bước cải cách mạnh mẽ, thể hiện rõ định hướng chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, qua đó mở rộng không gian tự do đầu tư kinh doanh cho doanh nghiệp.

Chính vì vậy, theo Bộ Tài chính, việc xây dựng và ban hành các Danh mục cụ thể tại Nghị định là hết sức cần thiết. Điều này tạo cơ sở để các bộ, ngành khẩn trương nghiên cứu, đổi mới phương thức quản lý, từng bước chuyển từ “cấp phép” sang “đăng ký” hoặc “thông báo”, đồng thời tăng cường quản lý thông qua quy chuẩn, tiêu chuẩn đối với những nội dung quan trọng, thực sự cần sự điều tiết của Nhà nước.

Không chỉ dừng lại ở việc phân loại ngành, nghề, dự thảo Nghị định còn bổ sung nguyên tắc về đề xuất sửa đổi, bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo đó, sau khi được Chính phủ đồng ý chủ trương sửa đổi, bổ sung, các bộ, cơ quan ngang bộ phải gửi đề xuất đến Bộ Tài chính để tổng hợp, trình sửa đổi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện tại Luật Đầu tư. Quy định này nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa Luật Đầu tư và các luật chuyên ngành, hạn chế tình trạng chồng chéo, thiếu nhất quán trong hệ thống pháp luật.

Các nội dung được bổ sung nêu trên tại dự thảo Nghị định sẽ góp phần hoàn thiện thể chế đầu tư kinh doanh, tạo môi trường đầu tư minh bạch, thông thoáng hơn, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế và phát triển kinh tế bền vững.