Việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) triển khai mua USD giao ngay định kỳ không chỉ góp phần bổ sung dự trữ ngoại hối, mà còn mở thêm kênh cung ứng tiền đồng cho hệ thống ngân hàng. Động thái này được kỳ vọng cải thiện thanh khoản, giảm áp lực chi phí vốn và hỗ trợ mục tiêu giảm lãi suất cho vay.
Động thái NHNN triển khai mua USD giao ngay định kỳ được kỳ vọng cải thiện thanh khoản, giảm áp lực chi phí vốn và hỗ trợ mục tiêu giảm lãi suất cho vay. Nguồn: MSB
Thêm kênh cung ứng tiền đồng cho hệ thống ngân hàng
Từ ngày 11/11/2026, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) triển khai mua ngoại tệ giao ngay từ các tổ chức tín dụng (TCTD) có trạng thái ngoại tệ dương, với tỷ giá 25.500 đồng/USD, định kỳ vào thứ Hai và thứ Tư hằng tuần. Khối lượng mua tối đa đối với mỗi TCTD được xác định theo mức đưa trạng thái ngoại tệ về cân bằng.
Đây là động thái đáng chú ý trong điều hành chính sách tiền tệ, nhất là khi trước đó, ngày 6/11, NHNN đã triển khai nghiệp vụ hoán đổi USD/VND kỳ hạn 182 ngày với quy mô tối đa 2 tỷ USD. Hai nghiệp vụ được thực hiện trong thời gian ngắn, mở rộng thêm các kênh cung ứng VND cho hệ thống ngân hàng, đồng thời hỗ trợ cân đối thanh khoản trong những tháng cuối năm.
Điểm khác biệt của hoạt động mua USD giao ngay là NHNN không cam kết bán lại ngoại tệ sau một thời hạn nhất định. Vì vậy, lượng VND được cung ứng qua giao dịch này không tự động quay trở lại NHNN khi đáo hạn như nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ.
Theo tính toán của Công ty Chứng khoán Kỹ thương (TCBS), mỗi 1 tỷ USD được NHNN mua vào tương ứng khoảng 25.500 tỷ đồng được đưa vào hệ thống ngân hàng. Đây là nguồn bổ sung đáng kể nếu hoạt động mua ngoại tệ được triển khai với quy mô phù hợp.
Nguồn: Báo cáo TCBS
Cùng đánh giá về tác động của nghiệp vụ này, Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng, việc NHNN mua USD giao ngay hướng tới đồng thời các mục tiêu ổn định tỷ giá, bổ sung dự trữ ngoại hối và cung ứng thanh khoản VND cho hệ thống ngân hàng.
VDSC đánh giá mức giá mua 25.500 đồng/USD tạo cơ sở để các ngân hàng cân đối trạng thái ngoại tệ và thực hiện giao dịch với NHNN. Nguồn ngoại tệ từ hoạt động xuất khẩu và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cũng là những yếu tố hỗ trợ khả năng triển khai hoạt động mua ngoại tệ. Qua đó, NHNN có thêm điều kiện bổ sung dự trữ ngoại hối, đồng thời đưa tiền đồng vào lưu thông.
Đáng chú ý, hoạt động mua ngoại tệ được triển khai trong bối cảnh áp lực tỷ giá đã dịu hơn. Theo số liệu TCBS tổng hợp, tỷ giá trung tâm giảm 5 phiên liên tiếp tính đến ngày 6/11, còn 25.615 đồng/USD. Tỷ giá USD tại Vietcombank ở mức 25.430 - 25.810 đồng/USD, giảm 80 đồng so với tuần trước đó; tỷ giá trên thị trường tự do cũng giảm khoảng 210 đồng.
Tạo dư địa giảm chi phí vốn, hỗ trợ lãi suất cho vay
Việc bổ sung nguồn VND có ý nghĩa trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng cao vào những tháng cuối năm, trong khi các ngân hàng phải cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn.
Theo TCBS, lãi suất liên ngân hàng qua đêm giảm từ 5,79% ngày 30/10, xuống 4,51% vào ngày 5/11. Tuy nhiên, áp lực cân đối nguồn vốn vẫn cần được theo dõi khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động. Chênh lệch giữa tín dụng và huy động VND của hệ thống vào khoảng 2 triệu tỷ đồng trong tháng 8/2026.
Với mỗi 1 tỷ USD mua ngoại tệ, NHNN có thể cung ứng khoảng 25.500 tỷ đồng. Nguồn tiền này góp phần bổ sung thanh khoản, giảm áp lực cân đối vốn ngắn hạn và tạo điều kiện để các ngân hàng chủ động hơn trong kế hoạch huy động.
Ở góc độ thị trường tiền tệ, việc NHNN kết hợp mua USD giao ngay với nghiệp vụ hoán đổi USD/VND kỳ hạn 182 ngày giúp đa dạng hóa các kênh cung ứng tiền đồng cho hệ thống ngân hàng. Trong khi nghiệp vụ hoán đổi bổ sung thanh khoản trong một khoảng thời gian xác định, hoạt động mua ngoại tệ giao ngay không đi kèm nghĩa vụ hoàn trả VND tại thời điểm đáo hạn. Sự kết hợp này giúp các ngân hàng có thêm nguồn lực cân đối thanh khoản và chủ động hơn trong kế hoạch sử dụng vốn.
Trong khi đó, VNDIRECT Research đánh giá việc NHNN mua ngoại tệ giao ngay có thể tạo thêm nguồn cung tiền đồng, hỗ trợ mục tiêu giảm lãi suất. Đơn vị này cũng thống kê diễn biến VN-Index sau các đợt NHNN mua ngoại tệ trong giai đoạn 2016-2023. Trong 13 lần mua ngoại tệ được thống kê, VN-Index tăng trong 11 lần sau một tháng, với mức tăng bình quân khoảng 4,35%; sau 3 tháng, chỉ số tăng trong 12/13 trường hợp, bình quân khoảng 9,87%.
Kết quả thống kê cho thấy, hoạt động mua ngoại tệ từng đi cùng diễn biến tích cực của thị trường chứng khoán trong nhiều giai đoạn. Tuy nhiên, đây là mối tương quan quan sát được, không đồng nghĩa việc mua ngoại tệ là nguyên nhân trực tiếp khiến thị trường tăng điểm.
Đáng chú ý, động thái bổ sung thanh khoản của NHNN diễn ra trong bối cảnh cơ quan điều hành đang thúc đẩy các tổ chức tín dụng giảm lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay, hướng dòng vốn vào sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Khi nguồn vốn được cải thiện, các ngân hàng có thêm điều kiện giảm chi phí huy động, qua đó tạo dư địa điều chỉnh lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn với chi phí hợp lý hơn.
Việc bổ sung kênh mua ngoại tệ giao ngay cùng với nghiệp vụ hoán đổi USD/VND kỳ hạn dài cho thấy sự linh hoạt trong điều hành chính sách tiền tệ. Các công cụ này không chỉ hỗ trợ thanh khoản hệ thống ngân hàng mà còn góp phần tạo điều kiện để giảm chi phí vốn, qua đó hỗ trợ mục tiêu duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý và thúc đẩy dòng vốn phục vụ tăng trưởng kinh tế.
Dù vậy, tác động thực tế còn phụ thuộc vào lượng ngoại tệ NHNN mua được và việc điều tiết thanh khoản qua các công cụ khác. Khi nguồn vốn được cải thiện, các ngân hàng có thêm điều kiện giảm chi phí huy động và lãi suất cho vay, đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân trong tiếp cận vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh.
