Nâng hạng thị trường lên mới nổi: Cơ hội cho nhóm cổ phiếu dẫn dắt

Khi thị trường nâng hạng, không phải mọi cổ phiếu trong cùng ngành đều hưởng lợi .

Động lực nâng hạng và quy mô dòng vốn tiềm năng

Trong Báo cáo chiến lược 2026, Chứng khoán Maybank Kim Eng nhận định kịch bản nâng hạng thị trường lên nhóm mới nổi có thể tạo tác động đáng kể tới dòng vốn, ước tính thu hút khoảng 0,8–1 tỷ USD từ các quỹ ETF theo dõi chỉ số Emerging Markets trong giai đoạn tái cơ cấu ban đầu.

Đây là dòng tiền mang tính cơ học. Khi một thị trường được bổ sung vào rổ chỉ số, các quỹ mô phỏng buộc phải mua vào những cổ phiếu đáp ứng tiêu chí về vốn hóa, thanh khoản và tỷ lệ tự do chuyển nhượng nhằm đảm bảo cơ cấu danh mục. Khác với dòng tiền ngắn hạn chịu ảnh hưởng bởi tâm lý, dòng vốn thụ động phản ánh sự điều chỉnh trong cấu trúc phân bổ tài sản ở quy mô toàn cầu.

Bên cạnh đó, khả năng nâng hạng còn có thể mở rộng “vũ trụ đầu tư” đối với các quỹ chủ động. Không bị ràng buộc cứng nhắc bởi tỷ trọng chỉ số, các quỹ này phân bổ vốn dựa trên đánh giá về tăng trưởng lợi nhuận, định giá và nền tảng vĩ mô. Khi được xếp vào nhóm thị trường mới nổi, Việt Nam có cơ hội tiếp cận tập nhà đầu tư rộng hơn, qua đó cải thiện thanh khoản và độ sâu của thị trường.

Theo đánh giá trong báo cáo, nâng hạng không đơn thuần là thay đổi phân loại kỹ thuật mà gắn liền với việc cải thiện hạ tầng giao dịch, cơ chế thanh toán – bù trừ và chuẩn mực minh bạch thông tin. Đây là những yếu tố then chốt để nâng cao vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam trong hệ thống phân bổ vốn quốc tế.

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế duy trì tích cực, lạm phát được kiểm soát và ổn định vĩ mô tiếp tục được củng cố, câu chuyện nâng hạng vì vậy không chỉ phản ánh thay đổi về chỉ số, mà còn cho thấy sự ghi nhận đối với nền tảng kinh tế trung hạn của Việt Nam.

Nhóm cổ phiếu dẫn dắt trong kịch bản nâng hạng

Nếu nâng hạng là chất xúc tác, thì cấu trúc thị trường sẽ quyết định dòng tiền tìm đến đâu. Theo phân tích trong báo cáo, trong kịch bản này, dòng vốn thụ động nhiều khả năng tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản cao và đáp ứng tiêu chí về tỷ lệ tự do chuyển nhượng.

Trong cấu trúc hiện tại, nhóm ngân hàng giữ vai trò then chốt. Đây là lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn trong chỉ số và có ảnh hưởng trực tiếp tới biến động chung của thị trường. Với quy mô tài sản lớn, khả năng sinh lời tương đối ổn định và thanh khoản cao, các ngân hàng thương mại đầu ngành thường đáp ứng tốt yêu cầu phân bổ của các quỹ ETF. Đồng thời, triển vọng tăng trưởng tín dụng và cải thiện chất lượng tài sản tiếp tục củng cố vai trò dẫn dắt của nhóm này.

Nhóm công nghệ thông tin – đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu phần mềm và chuyển đổi số – được xem là điểm nhấn tăng trưởng. Duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận cao trong nhiều năm và thu hút sự quan tâm lớn từ nhà đầu tư nước ngoài, nhóm này phù hợp với xu hướng phân bổ vốn vào các ngành có câu chuyện tăng trưởng dài hạn.

Ở khía cạnh tiêu dùng, các doanh nghiệp bán lẻ và hàng tiêu dùng đầu ngành hưởng lợi từ xu hướng gia tăng thu nhập bình quân đầu người và sự mở rộng của tầng lớp trung lưu. Nền tảng tăng trưởng tương đối ổn định giúp nhóm này trở thành lựa chọn phù hợp trong chiến lược đầu tư trung và dài hạn của nhiều quỹ ngoại.

Bên cạnh đó, nhóm bất động sản khu công nghiệp và hạ tầng có thể hưởng lợi từ xu hướng thu hút FDI và đẩy mạnh đầu tư công. Các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị xây dựng, vật liệu và phát triển khu công nghiệp, nếu đáp ứng tiêu chí về vốn hóa và thanh khoản, có khả năng được đưa vào danh mục phân bổ của các quỹ chỉ số.

Nhóm năng lượng và dầu khí – đặc biệt là các doanh nghiệp tham gia chuỗi khai thác, vận chuyển và dịch vụ kỹ thuật – cũng được đánh giá có vị thế đáng chú ý nhờ quy mô lớn và vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

Tuy nhiên, báo cáo lưu ý rằng không phải mọi cổ phiếu trong cùng ngành đều hưởng lợi tương đương. Dòng vốn thụ động ưu tiên các doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí chỉ số, trong khi dòng vốn chủ động lựa chọn dựa trên chất lượng tăng trưởng, hiệu quả sử dụng vốn và chuẩn mực quản trị. Do đó, vai trò “cổ phiếu dẫn dắt” được xác lập trên cả yếu tố quy mô lẫn nội lực doanh nghiệp.

Tái định vị thị trường và yêu cầu về chất lượng tăng trưởng

Ở tầm nhìn dài hạn, nâng hạng được xem là bước đi quan trọng trong tiến trình tái định vị thị trường vốn Việt Nam. Tuy nhiên, hiệu ứng dòng tiền ban đầu chỉ là một phần của bức tranh. Yếu tố quyết định tính bền vững vẫn nằm ở chất lượng tăng trưởng và cải cách cấu trúc.

Việc đáp ứng tiêu chí nâng hạng đòi hỏi tiếp tục cải thiện minh bạch thông tin, cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và chuẩn mực quản trị doanh nghiệp. Khi tiêu chuẩn thị trường được nâng cao, chi phí vốn của doanh nghiệp có thể được cải thiện nhờ sự tham gia rộng rãi hơn của các nhà đầu tư tổ chức.

Báo cáo cũng cho thấy, tại một số thị trường từng được nâng hạng, diễn biến giá cổ phiếu thường phản ánh kỳ vọng từ sớm. Sau khi yếu tố kỹ thuật qua đi, thị trường có xu hướng phân hóa mạnh theo chất lượng doanh nghiệp. Những cổ phiếu có nền tảng tài chính lành mạnh, tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng và quản trị minh bạch mới duy trì được vai trò dẫn dắt.

Bước chuyển từ cận biên sang mới nổi vì vậy không chỉ là thay đổi về nhãn phân loại, mà còn là phép thử đối với nội lực thị trường. Nếu cải cách tiếp tục được thúc đẩy và doanh nghiệp nâng cao chuẩn mực hoạt động, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể bước vào một giai đoạn phát triển mới – nơi nhóm cổ phiếu dẫn dắt được định hình trên nền tảng chất lượng và tính bền vững.