Xuất khẩu hàng hóa Việt Nam đạt gần 375 tỉ USD trong 8 tháng đầu năm 2026, tăng 22,4%. Để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, hoạt động xúc tiến thương mại đang được Bộ Công Thương triển khai theo hướng tập trung đúng ngành hàng, đúng thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng đầu ra và nâng giá trị hàng Việt.
Xúc tiến đúng ngành hàng, mở rộng thị trường cho hàng Việt
Theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), kim ngạch gần 375 tỉ USD trong 8 tháng đầu năm 2026 là kết quả đáng ghi nhận. Xuất khẩu tăng 22,4%, cao hơn mục tiêu tăng 15 - 16% cả năm, qua đó tạo dư địa thuận lợi để hoàn thành mục tiêu năm 2026.
Tuy nhiên, cùng với đà tăng về quy mô, yêu cầu đối với xuất khẩu đang chuyển dần sang chiều sâu. Theo ông Phú, mục tiêu không chỉ là gia tăng kim ngạch mà còn phải nâng giá trị gia tăng, sức cạnh tranh, khả năng tham gia chuỗi giá trị và tính bền vững của hàng hóa Việt Nam.
Thực tế, cơ cấu hàng hóa xuất khẩu đã có nhiều chuyển biến, nhiều doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Dù vậy, năng lực giữa các ngành hàng, thị trường vẫn có sự khác biệt; một bộ phận doanh nghiệp còn hạn chế trong xây dựng thương hiệu, đáp ứng tiêu chuẩn và tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối quốc tế.
Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cho biết xúc tiến thương mại ngày càng phát huy hiệu quả, góp phần tạo động lực để xuất khẩu duy trì tăng trưởng hai con số. Ảnh: Đ.H
Từ những yêu cầu đó, Kế hoạch xúc tiến thương mại giai đoạn 2026 - 2030 được xây dựng không đơn thuần là danh mục các chương trình trong 5 năm, mà bám sát định hướng phát triển xuất nhập khẩu, thực tiễn xuất khẩu, năng lực doanh nghiệp và những thay đổi của thị trường thế giới.
Điểm đáng chú ý là hoạt động xúc tiến thương mại sẽ chuyển mạnh từ cách tiếp cận theo hoạt động sang theo mục tiêu, đối tượng và kết quả đầu ra. Hiệu quả cũng từng bước được đánh giá bằng kết quả thực tế mang lại cho doanh nghiệp và thị trường, thay vì chủ yếu dựa trên số lượng chương trình.
Cùng với đó, xúc tiến thương mại sẽ gắn chặt hơn với việc khai thác các hiệp định thương mại tự do (FTA), cung cấp thông tin và kết nối thị trường theo từng ngành hàng. Định hướng xuyên suốt là lấy doanh nghiệp và thị trường làm trung tâm, tập trung nguồn lực vào những ngành hàng có lợi thế xuất khẩu, đáp ứng nhu cầu quốc tế và còn dư địa tăng trưởng.
Không chỉ các mặt hàng xuất khẩu chủ lực, những sản phẩm có giá trị gia tăng cao, chế biến sâu, sản phẩm xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường cũng sẽ được quan tâm nhiều hơn. Trên cơ sở đó, các chương trình xúc tiến được thiết kế cụ thể theo từng ngành hàng, thay cho cách triển khai dàn trải.
Đi cùng với lựa chọn ngành hàng, đa dạng hóa thị trường là một hướng đi quan trọng. Với các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN, mục tiêu là tiếp tục củng cố thị phần, đồng thời đi sâu vào những phân khúc có giá trị gia tăng cao.
Ở chiều mở rộng, hoạt động xúc tiến sẽ hướng nhiều hơn tới Trung Đông, Ấn Độ, Mỹ Latinh, châu Phi và những thị trường Việt Nam đã có FTA nhưng doanh nghiệp chưa khai thác hết dư địa.
Để kết nối những ngành hàng và thị trường này hiệu quả hơn, Cục Xúc tiến thương mại đang hướng tới xây dựng Hệ sinh thái xúc tiến thương mại quốc gia, với sự tham gia của cơ quan quản lý, hệ thống xúc tiến thương mại trung ương và địa phương, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, các nền tảng số và đối tác quốc tế.
Theo định hướng này, thông tin về thị trường, ngành hàng, đối tác, chương trình xúc tiến và nhu cầu của doanh nghiệp sẽ từng bước được kết nối trên nền tảng số. Mục tiêu là hình thành một hệ thống liên thông từ trung ương tới địa phương, từ trong nước ra nước ngoài, kết nối xuyên suốt từ thông tin thị trường đến giao dịch.
Chuyển đổi số vì vậy trở thành một phần quan trọng trong cách làm mới. Thay vì chủ yếu tiếp cận thông tin qua hội nghị, hội chợ hay các đoàn giao thương, doanh nghiệp có thể sử dụng công cụ số để tìm kiếm thông tin, giới thiệu sản phẩm, kết nối cung - cầu và tiếp cận đối tác nhanh hơn.
Dù vậy, theo ông Phú, chuyển đổi số không thay thế hoàn toàn xúc tiến trực tiếp. Với những giao dịch quốc tế đòi hỏi cao về chất lượng, tiêu chuẩn và xây dựng quan hệ đối tác, hội chợ chuyên ngành, kết nối giao thương và khảo sát thị trường vẫn giữ vai trò quan trọng.
Vì vậy, hai phương thức sẽ được kết hợp thành một quy trình xuyên suốt: số hóa thông tin, tìm kiếm và sàng lọc đối tác, kết nối trực tuyến, sau đó thúc đẩy giao dịch và hợp tác trực tiếp. Cách làm này hướng tới giúp doanh nghiệp tiếp cận đúng thông tin, đúng đối tác và thị trường, qua đó nâng hiệu quả xúc tiến và mở rộng cơ hội xuất khẩu.
Doanh nghiệp phải đầu tư vào chất lượng và thương hiệu
Cùng với hỗ trợ từ cơ quan quản lý, ông Vũ Bá Phú cho rằng chính doanh nghiệp phải nâng nội lực nếu muốn mở rộng xuất khẩu bền vững.
Theo ông, doanh nghiệp cần xem chất lượng sản phẩm và thương hiệu là năng lực cạnh tranh cốt lõi, thay vì chỉ là điều kiện để đáp ứng yêu cầu của một thị trường.
Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp chủ động xây dựng hệ thống quản lý chất lượng, kiểm soát nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng ngay từ đầu, thay vì chờ đến khi có đơn hàng mới tìm cách đáp ứng.
Các yêu cầu về môi trường, phát thải, lao động, an toàn thực phẩm và nguồn gốc nguyên liệu tại những thị trường lớn cũng ngày càng trở thành một phần của năng lực cạnh tranh.
Một hướng đi khác là nâng giá trị của sản phẩm xuất khẩu. Theo ông Phú, nếu chỉ xuất khẩu nguyên liệu hoặc sản phẩm có mức độ chế biến thấp, doanh nghiệp khó tạo khác biệt và dễ chịu sức ép về giá.
Do đó, doanh nghiệp cần đầu tư nhiều hơn cho chế biến sâu, thiết kế, bao bì, quy cách đóng gói và phát triển sản phẩm phù hợp với từng thị trường, từng nhóm người tiêu dùng.
Việc xây dựng thương hiệu cũng cần được nhìn theo hướng dài hạn. Giá trị thương hiệu phải được tạo dựng từ chất lượng ổn định, giao hàng đúng cam kết, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và uy tín với đối tác. Khi những yếu tố này được duy trì, doanh nghiệp mới có thể từng bước chuyển từ bán sản phẩm sang bán giá trị.
Cùng với đó, doanh nghiệp cần nghiên cứu kỹ từng thị trường, lựa chọn đúng phân khúc khách hàng, kênh phân phối và tận dụng các FTA mà Việt Nam đã ký kết.
Ông Phú cho hay, Cục Xúc tiến thương mại sẽ tiếp tục hỗ trợ thông qua cung cấp thông tin thị trường, đào tạo, tư vấn, kết nối đối tác, hội chợ chuyên ngành và các chương trình quảng bá thương hiệu. Nếu doanh nghiệp làm tốt từ chất lượng, tiêu chuẩn, sản phẩm đến thương hiệu, kết quả không chỉ nằm ở tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn là nâng giá trị hàng hóa Việt Nam và vị thế của doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
"Nhà nước có thể mở đường, cung cấp thông tin và tạo cơ hội kết nối; còn doanh nghiệp phải là người trực tiếp đầu tư và quyết định khả năng đi được bao xa trên thị trường quốc tế", ông Vũ Bá Phú nhấn mạnh.
