Khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế: Nhận diện và tháo gỡ các điểm nghẽn

Dòng vốn đang được khơi thông vào nền kinh tế

Báo cáo tại buổi làm việc, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, năm 2026 NHNN định hướng tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống khoảng 15%, điều chỉnh linh hoạt theo thực tế, trên nguyên tắc vừa hỗ trợ tăng trưởng vừa kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô và an toàn hệ thống.

Để tăng khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế từ đầu năm đến nay, NHNN đã kịp thời chỉ đạo TCTD thực hiện các giải pháp tín dụng đối với một số ngành, lĩnh vực, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, người dân tiếp cận nguồn vốn tín dụng. Mới đây, NHNN cũng đã nâng tỷ lệ tiền gửi của Kho bạc Nhà nước được tính trong tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) lên 50%, đồng thời nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay trung, dài hạn lên 40%, góp phần đáp ứng nhu cầu vốn tăng thêm khoảng 1,7 triệu tỷ đồng cho 35 dự án trọng điểm quốc gia.

Trong những ngày đầu tháng 8/2026, NHNN đã xây dựng và chỉ đạo các NHTM triển khai Chương trình tín dụng với lãi suất ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), các lĩnh vực ưu tiên, yêu cầu các NHTM phải công bố gói tín dụng ưu đãi này ngay từ tháng 8/2026.

Bên cạnh đó, nhiều chương trình tín dụng ưu đãi được triển khai theo lĩnh vực cũng phát huy hiệu quả, ví như: Doanh số giải ngân lũy kế cho nông, lâm, thủy sản đạt gần 230.000 tỷ đồng; chương trình lúa gạo chất lượng cao tại Đồng bằng sông Cửu Long đạt 4.500 tỷ đồng; chương trình nhà ở xã hội đạt 13.665 tỷ đồng…

Tính đến ngày 31/7/2026, dư nợ toàn nền kinh tế đạt gần 20,3 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm 2025. Dư nợ tín dụng đối với doanh nghiệp đạt gần 11 triệu tỷ đồng, chiếm 53,3% tổng dư nợ, trong đó: Khối doanh nghiệp tư nhân đạt trên 9,1 triệu tỷ đồng, doanh nghiệp nhỏ và vừa đạt trên 3,9 triệu tỷ đồng.

Thực tế từ đầu năm đến nay cho thấy, các NHTM cũng đang nỗ lực mở rộng tín dụng và hỗ trợ doanh nghiệp, thể hiện qua nhiều chương trình, giải pháp cụ thể, hướng dòng vốn vào các lĩnh vực và dự án có nhu cầu lớn.

Ông Lê Quang Vinh, Tổng Giám đốc Vietcombank cho biết, trong 7 tháng đầu năm tăng trưởng tín dụng của ngân hàng đạt 5,9%, riêng khối DNNVV tăng tới 11,8%, gấp đôi mức chung. Vietcombank đã thu xếp xong vốn cho dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quảng Trạch II (30.000 tỷ đồng, tham gia hơn 30%) và cao tốc Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận (27.000 tỷ đồng, tham gia khoảng 50%), dư nợ ngành dệt may chiếm 4,7% tổng dư nợ (cao hơn nhiều tỷ trọng 1,5% của toàn nền kinh tế) và đăng ký 50.000 tỷ đồng trong chương trình ưu đãi 220.000 tỷ đồng của NHNN với lãi suất giảm khoảng 1%.

Đại diện Agribank, ông Phạm Toàn Vượng, Tổng Giám đốc cho biết, Agribank đang triển khai đồng bộ các giải pháp tiết giảm chi phí, kiểm soát lãi suất huy động và duy trì mặt bằng lãi suất cho vay ở mức hợp lý, tiếp tục ưu tiên nguồn vốn cho sản xuất, kinh doanh, nông nghiệp, nông thôn và các dự án trọng điểm, đồng thời cam kết thực hiện đầy đủ chỉ tiêu tín dụng được giao và giảm lãi suất từ 1–2% với các dự án sản xuất, dự án trọng điểm.

Những vướng mắc cần tiếp tục được tháo gỡ

Bên cạnh những kết quả tích cực, lãnh đạo NHNN, HHNH và các ngân hàng cũng chỉ ra một số vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ để mở rộng tín dụng và tạo dư địa giảm lãi suất.

Ông Phạm Toàn Vượng chia sẻ, nhiều khách hàng đã được ngân hàng cam kết hạn mức tín dụng nhưng chưa sử dụng hết do còn vướng mắc về thủ tục pháp lý, đất đai, tiến độ triển khai dự án, chi phí sản xuất và thị trường đầu ra. Vì vậy, cùng với việc bảo đảm nguồn vốn, cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn để doanh nghiệp đủ điều kiện triển khai dự án và sử dụng hiệu quả nguồn tín dụng đã được cấp.

Bên cạnh đó, ông Vượng cũng phản ánh thực trạng giới hạn về vốn điều lệ tại nhiều ngân hàng hiện nay, trong đó có Agribank, gây ảnh hưởng đến khả năng mở rộng cấp tín dụng cho các khách hàng và dự án lớn.

Lý giải về mặt bằng lãi suất cho vay hiện nay, ông Lê Quang Vinh cho biết, lãi suất cho vay tăng lên trong năm nay chủ yếu do chi phí huy động vốn đầu vào tăng, chứ không phải các ngân hàng chủ động đẩy lãi suất cho vay lên.

Ngoài ra, ông Vinh cũng nêu một số vướng mắc chính sách cụ thể, như việc loại trừ khách sạn, văn phòng, khu vui chơi giải trí khỏi room tín dụng, hay tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) đang gây bất lợi cho ngân hàng khi tài trợ các dự án này, trong khi thực tế nhiều doanh nghiệp du lịch, nghỉ dưỡng vẫn kinh doanh hiệu quả.

Theo ông Nguyễn Trần Mạnh Trung, Tổng Giám đốc VietinBank, khó khăn hiện nay cần được nhìn từ hai phía: Ngân hàng có cái khó của ngân hàng, doanh nghiệp có cái khó của doanh nghiệp. Về bản chất, ngân hàng chỉ có thể cho vay tương ứng với phần vốn huy động được, chứ không thể vay trên thị trường để cho vay lại; trong khi tăng trưởng huy động vốn của nhóm ngân hàng lớn từ đầu năm đến nay chỉ đạt trung bình 4–5%, thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng tín dụng.

Ông Trung nhấn mạnh, sự lệch pha này biến thanh khoản thành "điểm nghẽn" lớn nhất của hệ thống, thậm chí đáng lo ngại hơn cả room tín dụng. Do đó, cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính để vừa bổ sung thêm thanh khoản, vừa thúc đẩy thị trường vốn phát triển nhằm bù đắp cho phần thiếu hụt này.

Ông Trung cũng chỉ ra khó khăn về dữ liệu phục vụ thẩm định trực tuyến. Với DNNVV, hộ kinh doanh cá thể, dữ liệu về thuế, tình hình kinh doanh, chất lượng và khả năng tiêu thụ hàng tồn kho chưa đủ sâu, đủ rộng để xây dựng mô hình chấm điểm tín dụng đáng tin cậy; phải mất thêm khoảng 1–2 năm và sự phối hợp chặt chẽ với nhiều cơ quan mới có thể hoàn thiện các sản phẩm cho vay, thẩm định online cho nhóm khách hàng này.

Ở góc độ Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội cho rằng, khó khăn trong tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp không phải là vấn đề mới. Doanh nghiệp vẫn luôn có mong muốn là được tiếp cận nhiều vốn hơn, lãi suất thấp hơn và thời hạn vay dài hơn.

Song theo TS. Đào Minh Tú, cần nhìn vấn đề từ cả hai phía là doanh nghiệp và ngân hàng thương mại. Những năm gần đây, Quốc hội, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã rất chủ động, quyết liệt trong việc tháo gỡ thể chế, ban hành nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Có nhiều chương trình tín dụng dành cho cả doanh nghiệp lớn cũng như DNNVV. Tuy nhiên thực tế cho thấy, có sự phân hóa trong việc hấp thụ vốn. Có chương trình phát huy hiệu quả, điển hình như chương trình tín dụng cho lĩnh vực nông, lâm, thủy sản ban đầu quy mô dự kiến 30.000 tỷ đồng đến nay đã mở rộng gấp 8-9 lần và phát huy hiệu quả tích cực, nhưng cũng có chương trình giải ngân còn chậm như tín dụng nhà ở xã hội dù nguồn vốn từ các ngân hàng đã sẵn sàng.

Từ phân tích đó, TS. Đào Minh Tú cho rằng, những vướng mắc về cơ chế, chính sách cơ bản đã được tháo gỡ và hiện không còn là vấn đề. Điều cần quan tâm hơn là năng lực nội tại của bản thân từng doanh nghiệp, từng ngân hàng thương mại cũng như cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin để xử lý các vướng mắc trong quá trình tiếp cận vốn.

Với dư nợ tín dụng của nền kinh tế hiện nay đạt trên 20 triệu tỷ đồng, trong khi vốn huy động chưa tới 17 triệu tỷ đồng, TS. Đào Minh Tú cho biết, ngành Ngân hàng đang phải rất nỗ lực cân đối khoảng chênh lệch gần 3 triệu tỷ đồng. Theo ông, khoảng cách này khiến khả năng đáp ứng thêm nhu cầu vốn của nền kinh tế chịu nhiều áp lực. Vì vậy, không thể chỉ trông chờ vào tín dụng ngân hàng để đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn của doanh nghiệp.

Về lãi suất, TS. Đào Minh Tú cho rằng, muốn giảm một cách bền vững phải giải quyết bài toán cung - cầu vốn của nền kinh tế. Thực tế, những doanh nghiệp có tình hình tài chính lành mạnh, phương án sản xuất, kinh doanh khả thi vẫn được các ngân hàng cạnh tranh cho vay với mức lãi suất thấp. Vì vậy, lãi suất không thể tách rời chất lượng tín dụng, năng lực tài chính và khả năng đáp ứng các điều kiện vay vốn của doanh nghiệp.

Tháo gỡ điểm nghẽn, mở rộng dòng vốn

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, từ đó mở rộng dòng vốn đáp ứng các mục tiêu tăng trưởng kinh tế, TS. Đào Minh Tú cho rằng, không nên đặt toàn bộ gánh nặng vốn trung, dài hạn lên hệ thống ngân hàng, mà cần phát triển mạnh hơn thị trường vốn, thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp để chia sẻ áp lực này. Hiện thị trường trái phiếu doanh nghiệp quy mô khoảng 1,7 triệu tỷ đồng nhưng hơn 80% là do các NHTM nắm giữ; lượng phát hành từ các doanh nghiệp phi ngân hàng còn rất khiêm tốn, thậm chí tăng trưởng âm trong các tháng gần đây.

Cũng theo TS. Đào Minh Tú, bản thân các doanh nghiệp và các tập đoàn, các dự án phải bảo đảm tỷ lệ vốn chủ sở hữu/vốn đối ứng tối thiểu theo quy định an toàn tài chính để nâng cao được khả năng tiếp cận tín dụng với chi phí hợp lý.

Giải quyết bài toán nhu cầu vốn đòi hỏi các ngân hàng thương mại tiếp tục tối ưu hóa công tác huy động để mở rộng hạn mức cho vay đối với các dự án cấp bách, đủ điều kiện, song vẫn phải tuân thủ mục tiêu kiểm soát lạm phát và an toàn hệ thống.

Mặt khác, việc khơi thông các nguồn lực vốn đang bị tồn đọng là cấp thiết. Đơn cử như qua thực tế làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh, hiện có khoảng 220 dự án là tài sản bảo đảm cho các khoản nợ xấu chưa được xử lý hoặc đang vướng tại tòa án chưa được giải quyết dứt điểm, khiến hàng chục nghìn tỷ đồng bị "đóng băng". TS. Đào Minh Tú cho rằng, tháo gỡ được những vướng mắc này, cùng các nguồn lực tồn đọng khác, nền kinh tế sẽ được bổ sung một lượng vốn đáng kể.

Ở góc độ ngân hàng thương mại, đại diện Vietcombank kiến nghị xem xét lại việc loại trừ khách sạn, văn phòng, khu vui chơi giải trí khỏi room tín dụng, đồng thời nới chỉ số CAR đối với các dự án du lịch, nghỉ dưỡng đang hoạt động hiệu quả. Ngân hàng cũng kiến nghị cho phép sử dụng 100% lợi nhuận sau thuế để lại nhằm tăng vốn điều lệ thay vì chia cổ tức bằng tiền mặt, bởi giới hạn cấp tín dụng cho một khách hàng và nhóm khách hàng liên quan sẽ giảm dần theo từng năm nếu ngân hàng không kịp thời tăng vốn chủ sở hữu.

Đồng quan điểm về bài toán thanh khoản, VietinBank kiến nghị đẩy mạnh phối hợp giữa NHNN, Bộ Tài chính và các bộ, ngành để bổ sung thanh khoản cho hệ thống, thúc đẩy các kênh huy động vốn khác trên thị trường vốn, cùng lộ trình hoàn thiện hạ tầng dữ liệu để mở rộng cấp tín dụng dựa trên dòng tiền cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nêu giải pháp tháo gỡ tổng thể, đại diện Agribank kiến nghị thúc đẩy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch đất đai, xác định giá đất và thủ tục đầu tư xây dựng để nâng cao khả năng hấp thụ vốn. Ngân hàng cũng đề xuất ban hành các chính sách vĩ mô thuận lợi để tạo đà giảm lãi suất; đồng thời, đẩy mạnh kết nối, khai thác đồng bộ dữ liệu quốc gia về thuế, hóa đơn điện tử, đất đai và đăng ký doanh nghiệp để rút ngắn thời gian thẩm định, đơn giản hóa hồ sơ tín dụng cho DNNVV, doanh nghiệp mới thành lập.

Đại diện Agribank cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bổ sung vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước, riêng Agribank mới chỉ được tăng thêm 5.000 tỷ đồng, trong khi ngân hàng đang đặt mục tiêu lọt top 100 ngân hàng lớn nhất châu Á.

Để tăng cường tiếp cận tín dụng, bên cạnh các giải pháp của ngành Ngân hàng, Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh đề nghị các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ 3 nhóm giải pháp tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh:

(i) Nhóm giải pháp nhằm hỗ trợ nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, thúc đẩy cầu tín dụng: tháo gỡ căn bản các rào cản về thể chế, khơi thông và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực nhằm thúc đẩy các động lực tăng trưởng của nền kinh tế, nghiên cứu hoàn thiện các chính sách phát triển nội tại các ngành, lĩnh vực kinh tế theo hướng kiến tạo môi trường, nâng cao năng lực sản xuất...;

(ii) Nhóm giải pháp nhằm hỗ trợ giảm áp lực vốn, nhất là vốn trung, dài hạn lên hệ thống ngân hàng như: nghiên cứu hình thức bảo lãnh của Chính phủ cho các dự án đầu tư trọng điểm, quan trọng quốc gia trong phạm vi phù hợp với khung khổ quản lý an toàn nợ công, nợ nước ngoài quốc gia; quyết liệt giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, tập trung vào các dự án quan trọng quốc gia và hạ tầng trọng điểm...;

(iii) Nhóm giải pháp nhằm hỗ trợ nâng cao khả năng tiếp cận vốn trong một số ngành, lĩnh vực: tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về nhà ở, thị trường bất động sản, tiếp tục rà soát, hoàn thiện Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi)...

Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh cho rằng, việc triển khai đồng bộ các giải pháp của ngành Ngân hàng, cùng các nhóm giải pháp nêu trên, kết hợp với nội lực và sự sáng tạo của mỗi doanh nghiệp, doanh nhân sẽ giúp khơi thông nguồn lực, tạo ra động lực mới quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hỗ trợ tích cực cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số cho giai đoạn 2026-2030.