Đề xuất miễn phí, lệ phí hàng không, hàng hải để hỗ trợ doanh nghiệp trước biến động giá nhiên liệu

Giải pháp ứng phó kịp thời

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định miễn một số khoản phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không và hàng hải nhằm hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động mạnh.

Động thái này được đưa ra trên cơ sở hàng loạt chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ về bảo đảm nguồn cung, ổn định giá nhiên liệu và kiểm soát tác động tới nền kinh tế. Tại Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026, Bộ Chính trị yêu cầu chủ động sử dụng các công cụ chính sách tài khóa, tiền tệ, quản lý giá và thương mại để ứng phó biến động giá xăng dầu, hạn chế tác động tiêu cực tới doanh nghiệp và đời sống người dân.

Cùng với đó, tại các Thông báo số 139/TB-VPCP và 146/TB-VPCP, Thủ tướng Chính phủ và Thường trực Chính phủ đã giao Bộ Tài chính chủ trì nghiên cứu các giải pháp về thuế, phí đối với xăng dầu và nhiên liệu đầu vào, đồng thời sớm ban hành chính sách về phí, lệ phí nhằm hỗ trợ ổn định sản xuất kinh doanh, bảo đảm an ninh năng lượng.

Bộ Tài chính cho biết, trên cơ sở chỉ đạo này và đề xuất từ các bộ, ngành liên quan, đặc biệt là Bộ Xây dựng, việc xây dựng Thông tư miễn phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không, hàng hải được xác định là cần thiết, có đầy đủ cơ sở chính trị và pháp lý.

Mục tiêu của chính sách là ứng phó kịp thời với biến động giá xăng dầu trong bối cảnh xung đột quân sự tại Trung Đông diễn biến phức tạp. Việc miễn các khoản phí, lệ phí được kỳ vọng giúp giảm chi phí đầu vào, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội.

Quan điểm xây dựng Thông tư là bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật về phí, lệ phí, ngân sách nhà nước và các quy định liên quan, đồng thời hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp với yêu cầu ổn định ngân sách.

Giảm thu ngân sách trong ngắn hạn

Trên thực tế, thời gian qua Bộ Tài chính đã triển khai nhiều giải pháp giảm phí trong lĩnh vực giao thông vận tải. Trong lĩnh vực đường sắt, đã giảm 75% mức thu phí sử dụng kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước đầu tư nhằm khắc phục hậu quả thiên tai, phục hồi sản xuất tại các địa phương khu vực miền Trung. Theo đó, giảm từ 8% doanh thu dịch vụ đường sắt xuống 2% doanh thu dịch vụ đường sắt, từ ngày 27/3/2026 đến hết 31/12/2027.

Trong lĩnh vực hàng không và đường thủy nội địa, nhiều loại phí, lệ phí cũng đã được giảm 50% theo các quy định hiện hành.

Tiếp nối các chính sách này, dự thảo Thông tư lần này đề xuất miễn hoàn toàn một số khoản phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không và hàng hải, áp dụng theo các Thông tư hiện hành như Thông tư số 193/2016/TT-BTC, Thông tư số 247/2016/TT-BTC và Thông tư số 261/2016/TT-BTC. Riêng phí, lệ phí đối với chuyến bay quốc tế đến Việt Nam quy định tại Thông tư số 194/2016/TT-BTC không thuộc diện miễn do đối tượng chịu phí là các hãng hàng không nước ngoài.

Thời gian áp dụng chính sách dự kiến từ ngày 1/4/2026 đến hết ngày 31/12/2026.

Việc ban hành Thông tư quy định miễn một số khoản phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không và hàng hải là một phản ứng chính sách kịp thời và cần thiết trước những hệ lụy từ cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông.

Trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới biến động phức tạp và duy trì ở mức cao, chi phí nhiên liệu vốn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá thành vận tải đã tạo áp lực cực lớn lên biên lợi nhuận của các doanh nghiệp kinh doanh vận hành tàu biển và hàng không. Chính sách miễn phí, lệ phí cần triển khai gấp giúp các doanh nghiệp tiết giảm chi phí vận hành trực tiếp, từ đó ngăn chặn đà tăng giá cước vận tải và duy trì tính liên tục của chuỗi cung ứng hàng hóa trong nước và quốc tế.

Bên cạnh mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp, chính sách này còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc bảo đảm an ninh kinh tế và kiềm chế lạm phát. Hàng không và hàng hải là hai mạch máu giao thương quốc tế quan trọng nhất; bất kỳ sự đứt gãy hoặc tăng giá đột biến nào trong lĩnh vực này cũng sẽ dẫn đến hiệu ứng làm tăng giá hàng hóa nhập khẩu và nguyên liệu đầu vào cho sản xuất trong nước.

Bằng cách miễn các khoản phí, lệ phí chuyên ngành, Nhà nước đã chủ động can thiệp tạo nguồn cung cho nền kinh tế, giúp bình ổn giá cả thị trường và giảm bớt gánh nặng chi phí cho người dân. Tác động này không chỉ giúp ổn định kinh tế vĩ mô mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của các cảng biển và cửa ngõ hàng không Việt Nam trong mạng lưới logistic toàn cầu, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với doanh nghiệp và người dân.

Theo dự kiến, việc miễn các khoản phí, lệ phí này sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 3.553 tỷ đồng trong 9 tháng cuối năm 2026. Trong đó, lĩnh vực hàng không giảm khoảng 218 tỷ đồng và lĩnh vực hàng hải giảm khoảng 3.335 tỷ đồng.

Dù vậy, với tác động lan tỏa tới sản xuất, thương mại và ổn định kinh tế vĩ mô, chính sách được đánh giá là cần thiết, thể hiện sự chủ động, linh hoạt của cơ quan quản lý trong điều hành chính sách tài khóa nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân vượt qua giai đoạn khó khăn.