Sáng 18/9, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam tổ chức Hội nghị Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Phát biểu khai mạc, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, NNVV chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Đây là lực lượng đông đảo, năng động, có mặt ở hầu hết các ngành, lĩnh vực, giữ vai trò quan trọng trong tạo việc làm, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và phát triển kinh tế - xã hội.
19 ngân hàng dành khoảng 407.000 tỷ đồng cho tín dụng ưu đãi
Đến ngày 28/8/2026, dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt gần 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025. Riêng DNNVV, hiện có trên 100 tổ chức tín dụng phát sinh dư nợ, tổng dư nợ đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 12,4% và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.
Chương trình tín dụng hướng tới DNNVV và các doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong những lĩnh vực là động lực tăng trưởng được triển khai từ tháng 8/2026. Từ chỗ có 4 ngân hàng thương mại Nhà nước đăng ký 220.000 tỷ đồng, đến nay đã có 19 ngân hàng thương mại công bố chương trình, sản phẩm ưu đãi với quy mô khoảng 407.000 tỷ đồng.
Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh phát biểu tại Hội nghị. Ảnh; VGP
Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, lãi suất ưu đãi của chương trình thấp hơn từ 1-2%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn. Đây là một trong những giải pháp nhằm tạo thêm kênh tiếp cận vốn cho DNNVV.
Chia sẻ tại hội nghị, ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Tín dụng cho biết, trong giai đoạn 2021-2025, doanh số cho vay đối với DNNVV đạt trên 21,7 triệu tỷ đồng, bình quân trên 4,3 triệu tỷ đồng mỗi năm. Đến cuối tháng 8/2026, doanh số giải ngân lũy kế từ đầu năm đạt trên 3,8 triệu tỷ đồng.
Từng bước giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm
Theo ông Nguyễn Xuân Bắc, khả năng tiếp cận vốn của DNNVV vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Biến động kinh tế thế giới, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, chi phí đầu vào gia tăng và thị trường tiêu thụ thu hẹp tiếp tục ảnh hưởng đến doanh thu, dòng tiền và khả năng trả nợ của doanh nghiệp.
Ở góc độ ngân hàng, việc áp dụng các chuẩn mực quản trị rủi ro đòi hỏi thông tin về khách hàng, phương án sử dụng vốn và khả năng trả nợ phải đầy đủ, đáng tin cậy. Vì vậy, tăng khả năng tiếp cận tín dụng không thể đi cùng với hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng.
Thông tin phục vụ đánh giá DNNVV hiện còn phân tán. Việc kết nối dữ liệu từ thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội, hiệp hội ngành nghề và các nguồn chính thống khác chưa đầy đủ, gây khó khăn cho việc đánh giá doanh nghiệp dựa trên dòng tiền và lịch sử hoạt động.
Ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Tín dụng phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: VGP
Khó khăn cũng đến từ chính doanh nghiệp khi phần lớn có quy mô nhỏ hoặc siêu nhỏ, vốn chủ sở hữu hạn chế, năng lực quản trị và xây dựng phương án sản xuất kinh doanh chưa đồng đều. Một bộ phận doanh nghiệp có báo cáo tài chính thiếu minh bạch hoặc chưa thống nhất giữa số liệu quản trị nội bộ và báo cáo thuế.
Phó Thống đốc Nguyễn Ngọc Cảnh cho rằng, cần làm rõ những khó khăn từ cơ chế, chính sách, quy trình, sản phẩm tín dụng cũng như những vấn đề từ phía doanh nghiệp trong minh bạch thông tin và khả năng hấp thụ vốn. Những trao đổi tại hội nghị sẽ là cơ sở thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ DNNVV.
Theo định hướng của NHNN, các tổ chức tín dụng cần cải tiến quy trình cho vay, xây dựng cơ sở dữ liệu DNNVV, kết nối dữ liệu chung. Phương thức đánh giá tín dụng cần dựa nhiều hơn vào phương án sản xuất kinh doanh, dòng tiền, chuỗi giá trị, lịch sử tín dụng và năng lực quản trị, qua đó giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.
Bên cạnh tín dụng truyền thống, các hình thức như bảo lãnh, bao thanh toán, cho thuê tài chính, tài trợ chuỗi cung ứng và sản phẩm tài chính số cũng được định hướng phát triển nhằm mở rộng thêm kênh tiếp cận vốn cho DNNVV.
