Đầu tư công 2026: Quy mô kỷ lục, áp lực giải ngân ngay từ đầu năm

Năm 2026 ghi nhận quy mô vốn đầu tư công lớn nhất từ trước tới nay với gần 1 triệu tỷ đồng, cao hơn khoảng 93 nghìn tỷ đồng so với năm 2025. Ảnh: internet

Phân bổ đạt hơn 96% kế hoạch

Theo Luật Đầu tư công, các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước năm 2026 cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương là 995.348,05 tỷ đồng, cao hơn khoảng 93 nghìn tỷ đồng so với kế hoạch vốn năm 2025.

Trong tổng số này, vốn ngân sách trung ương đạt 345.121,45 tỷ đồng, gồm 327.440,122 tỷ đồng vốn trong nước và 17.681,328 tỷ đồng vốn nước ngoài; vốn ngân sách địa phương là 650.226,6 tỷ đồng.

Đáng chú ý, kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương năm 2026 do các địa phương giao tăng thêm 12.932,5 tỷ đồng so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Ngoài ra, 42 tỷ đồng kế hoạch vốn các năm trước được phép kéo dài sang năm 2026, trong đó 9,3 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương (thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia) và 32,7 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương. Như vậy, tổng kế hoạch vốn đầu tư công đạt 1.008.322,6 tỷ đồng - mức cao nhất từ trước tới nay.

Việc phân bổ chi tiết nguồn vốn được giao được các bộ, ngành, địa phương triển khai ngay trong tháng đầu năm. Theo Bộ Tài chính, đến hết ngày 31/01/2026, tổng số vốn đã được phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án đạt 972.498,3 tỷ đồng, gồm 325.313,4 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương và 647.184,9 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương.

Nếu không tính phần vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng, số vốn đã phân bổ chi tiết đạt 959.565,82 tỷ đồng, tương đương 96,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Tuy nhiên, vẫn còn 35.782,2 tỷ đồng chưa được phân bổ chi tiết, thuộc 15 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương, chủ yếu do đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư. Bộ Tài chính cho biết, các đơn vị này cần khẩn trương làm rõ nguyên nhân chậm phân bổ, đồng thời sớm báo cáo phương án phân bổ đối với số vốn còn lại để bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn và đúng quy định pháp luật.

Áp lực tăng tốc giải ngân hiện hữu

Về tình hình giải ngân, tổng hợp của Bộ Tài chính cho thấy, đối với kế hoạch vốn các năm trước kéo dài sang năm 2026, đến hết ngày 31/01/2026, tổng số giải ngân đạt 11,5 tỷ đồng, tương đương 27,3% kế hoạch được kéo dài (42 tỷ đồng).

Đối với kế hoạch vốn năm 2026, tổng số giải ngân từ đầu năm đến hết tháng 01 đạt 19.132,8 tỷ đồng, bằng 2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân 1.114,4 tỷ đồng, đạt 0,3%; vốn ngân sách địa phương giải ngân 18.018,4 tỷ đồng, đạt 2,8%.

So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân tháng đầu năm 2026 thấp hơn khoảng 1,9%, phản ánh những khó khăn mang tính lặp lại trong giai đoạn đầu năm, khi nhiều dự án đang hoàn thiện thủ tục đầu tư, chưa phát sinh khối lượng để nghiệm thu, thanh toán. Dù vậy, do quy mô kế hoạch vốn năm 2026 lớn hơn đáng kể, giá trị giải ngân tuyệt đối vẫn cao hơn 12.717,1 tỷ đồng so với cùng kỳ năm trước.

Đến hết tháng 01/2026, có 04 bộ, cơ quan trung ương và 13 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung cả nước, trong đó có Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam; các địa phương như TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Đồng Nai, Khánh Hòa, Quảng Ngãi, Đồng Tháp… Trong khi đó, 28 bộ, cơ quan trung ương và 21 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân, thậm chí 32 bộ, cơ quan và 4 địa phương chưa giải ngân.

Bộ Tài chính đánh giá, việc nhiều dự án chưa giải ngân trong tháng đầu năm chủ yếu do tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư và phân bổ chi tiết kế hoạch vốn. Tuy nhiên, với quy mô vốn rất lớn, tiến độ giải ngân chậm nếu kéo dài sẽ tạo áp lực đáng kể cho điều hành kinh tế vĩ mô trong các quý tiếp theo.

Trước thực tế đó, Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy giải ngân: xác định giải ngân đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm ngay từ đầu năm; phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu; xây dựng kế hoạch giải ngân theo tháng, quý cho từng dự án; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát; tháo gỡ các nút thắt về cơ chế, giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu; đẩy nhanh tiến độ các dự án quan trọng quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông; đồng thời thực hiện nghiêm chế độ báo cáo và cập nhật kịp thời số liệu giải ngân...

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng năm 2026 được đặt ở mức cao, giải ngân đầu tư công không chỉ là yêu cầu về tiến độ, mà còn là thước đo hiệu quả điều hành và năng lực tổ chức thực hiện. Kết quả giải ngân tháng đầu năm cho thấy dư địa cải thiện còn lớn, đồng thời đặt ra sức ép phải tăng tốc mạnh mẽ hơn trong những tháng tiếp theo để đưa nguồn vốn khổng lồ này thực sự phát huy vai trò dẫn dắt tăng trưởng.