Áp lực lãi suất gia tăng trong nửa đầu năm 2026

Lãi suất đang đứng trước áp lực gia tăng trong bối cảnh chi phí huy động vốn của hệ thống ngân hàng được dự báo tăng thêm khoảng 0,5–1 điểm phần trăm so với cuối năm 2025, kéo theo nguy cơ mặt bằng lãi suất cho vay nhích lên.

Diễn biến này không chỉ phản ánh những thay đổi trong nội tại thị trường tiền tệ mà còn có thể tạo ra tác động lan tỏa tới hoạt động sản xuất – kinh doanh, thị trường bất động sản cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Thanh khoản ngân hàng chịu áp lực

Những ngày đầu tháng 2/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận đợt điều chỉnh mạnh nhất kể từ đầu năm dưới tác động của nhiều yếu tố trong và ngoài nước. Một trong những nguyên nhân khiến nhà đầu tư lo ngại là sự tăng vọt của lãi suất trên thị trường liên ngân hàng.

Có thời điểm, lãi suất cho vay qua đêm trên thị trường liên ngân hàng tăng lên tới 17%/năm – mức cao nhất trong hơn một thập kỷ. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về tình trạng thiếu hụt thanh khoản trong hệ thống ngân hàng, từ đó có thể kéo theo xu hướng tăng của lãi suất huy động và cho vay trong thời gian tới.

Theo các chuyên gia của Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ sự mất cân đối tạm thời giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Trong những năm gần đây, tín dụng toàn hệ thống tăng trưởng bình quân khoảng 13–15%/năm, được xem là phù hợp với khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế và không tạo áp lực lớn lên thanh khoản.

Tuy nhiên, trong năm 2025, tín dụng tăng trưởng vượt trội so với mặt bằng chung các năm trước, cao hơn khoảng 5,5 điểm phần trăm. Với mức chênh lệch này, các chuyên gia ước tính hệ thống ngân hàng có thể cần khoảng 6 tháng để huy động thêm nguồn vốn nhằm bù đắp phần thiếu hụt thanh khoản.

Thời gian qua, nhiều ngân hàng đã chủ động điều chỉnh tăng lãi suất huy động. Dù có độ trễ nhất định, song thị trường kỳ vọng sau quý I/2026, chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn sẽ dần được thu hẹp. Bên cạnh đó, các yếu tố mùa vụ như nhu cầu tiền mặt dịp Tết Nguyên đán hay nghĩa vụ nộp thuế của hộ kinh doanh cũng góp phần tạo ra áp lực thanh khoản ngắn hạn trong hệ thống.

Lãi suất huy động nhích lên ở nhiều ngân hàng

Bước sang tháng 3/2026, mặt bằng lãi suất huy động tiếp tục có xu hướng đi lên khi một số ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất ở nhiều kỳ hạn nhằm thu hút nguồn tiền gửi.

Theo biểu lãi suất công bố đầu tháng 3/2026, nhiều ngân hàng thương mại cổ phần đã điều chỉnh tăng lãi suất ở các kỳ hạn trung và dài để thu hút dòng tiền từ khu vực dân cư. 

Mức lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tại một số ngân hàng hiện dao động quanh 6,6–7,2%/năm, trong khi kỳ hạn 6 tháng phổ biến trong khoảng 6–7%/năm. Ở các kỳ hạn ngắn như 1 tháng, nhiều ngân hàng đang niêm yết mức lãi suất khoảng 4,5–4,75%/năm.

Trong khi đó, nhóm ngân hàng có vốn Nhà nước chi phối vẫn duy trì mặt bằng lãi suất thấp và khá ổn định so với khối ngân hàng thương mại cổ phần. Lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tại các ngân hàng quốc doanh hiện phổ biến khoảng 5,2–5,3%/năm, trong khi các kỳ hạn ngắn từ 1–3 tháng dao động quanh mức 2–2,7%/năm.

Bên cạnh việc điều chỉnh biểu lãi suất thông thường, một số ngân hàng cũng triển khai các chương trình huy động vốn trực tuyến hoặc phát hành chứng chỉ tiền gửi với mức lãi suất cao hơn nhằm tăng sức hấp dẫn đối với người gửi tiền. Đây được xem là giải pháp giúp các ngân hàng chủ động cân đối nguồn vốn trong bối cảnh nhu cầu tín dụng của nền kinh tế tiếp tục tăng.

Xu hướng tăng lãi suất có thể kéo dài

Giới phân tích nhận định xu hướng tăng của lãi suất huy động nhiều khả năng sẽ tiếp diễn trong năm 2026, đặc biệt trong nửa đầu năm. Mặt bằng lãi suất được dự báo có thể cao hơn khoảng 0,5–1 điểm phần trăm so với cuối năm 2025.

Theo báo cáo Vietnam Corporate Credit Conditions 2026 của FiinRatings, lãi suất tiền gửi tại Việt Nam trong năm 2026 có thể tăng khoảng 0,5–1 điểm %. Nguyên nhân không chỉ đến từ khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn, mà còn do việc loại trừ hoàn toàn tiền gửi của Kho bạc Nhà nước khỏi tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) từ tháng 1 theo Thông tư 26/2022 của Ngân hàng Nhà nước.

Quy định này khiến các chỉ số thanh khoản của nhiều ngân hàng bị siết chặt hơn, buộc các tổ chức tín dụng phải cạnh tranh mạnh mẽ hơn trong việc thu hút tiền gửi từ khu vực dân cư và doanh nghiệp.

Trong khi đó, Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) dự báo mặt bằng lãi suất huy động có thể tăng thêm khoảng 0,3–0,5 điểm phần trăm trong nửa đầu năm 2026. Nguyên nhân chủ yếu do các ngân hàng cần chuẩn bị nguồn vốn để đáp ứng nhu cầu tín dụng phục vụ sản xuất – kinh doanh, đồng thời thu hẹp chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động.

Sang nửa cuối năm, lãi suất huy động có thể tiếp tục tăng thêm khoảng 0,4–0,5 điểm %, đồng thời xuất hiện sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngân hàng.

Theo báo cáo triển vọng ngành Ngân hàng năm 2026 của S&I Ratings với chủ đề “Tái định hình tăng trưởng”, áp lực về nhu cầu vốn bắt đầu gia tăng mạnh từ quý III/2025, khiến một số ngân hàng tư nhân phải điều chỉnh tăng lãi suất huy động lần đầu tiên trong năm vào tháng 10/2025.

Chi phí vốn tăng trong khi lợi suất cho vay gần như đi ngang đã khiến biên lãi ròng (NIM) của nhiều ngân hàng bị thu hẹp trong nửa cuối năm 2025. Đáng chú ý, nhóm ngân hàng quốc doanh cũng đã điều chỉnh tăng lãi suất tiền gửi sau hơn ba năm duy trì mặt bằng ổn định. Lãi suất kỳ hạn 12 tháng tại Vietcombank, BIDV và VietinBank đã tăng thêm 50 điểm cơ bản, lên mức khoảng 5,2%/năm.

Tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 2 mới đây, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà thông tin hiện mặt bằng lãi suất trên thị trường cơ bản ổn định theo cung – cầu, trong khi lãi suất cho vay mới có xu hướng giảm so với năm trước.

Tính đến ngày 26/2/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt khoảng 18,86 triệu tỷ đồng, tăng 1,4% so với cuối năm 2025 và tăng gần 20,2% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước cũng lưu ý rằng bối cảnh kinh tế quốc tế đang diễn biến phức tạp và khó lường, trong khi Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao nên chịu tác động đáng kể từ các biến động toàn cầu.

Thời gian tới, cơ quan điều hành sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường trong và ngoài nước để điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác, nhằm kiểm soát lạm phát và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường và mục tiêu chính sách tiền tệ, đồng thời yêu cầu các tổ chức tín dụng công khai minh bạch lãi suất cho vay.