Xác định rõ phạm vi giải quyết khiếu nại, tố cáo trong THADS
Bộ Tư pháp đang hoàn thiện dự thảo Thông tư Hướng dẫn giao nhận, bảo quản, xử lý vật chứng, tài sản tạm giữ; thủ tục quản lý hành chính, biểu mẫu và quy trình xử lý, giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trong THADS (dự thảo Thông tư).
Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, đại diện lãnh đạo Cục Quản lý THADS cho biết, một trong những điểm đáng chú ý tại dự thảo Thông tư là xác định rõ phạm vi giải quyết khiếu nại, tố cáo trong THADS.
Cụ thể, dự thảo Thông tư quy định việc tiếp nhận, phân loại, xử lý, giải quyết đối với đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trong THADS, trừ các khiếu nại, tố cáo có liên quan đến hoạt động THADS đã được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành khác.
Quy đinh này nhằm giúp tránh nhầm lẫn với các nội dung trong quá trình tổ chức thi hành án thuộc thẩm quyền của cơ quan khác, như: Thẩm định giá, bán đấu giá, cung cấp thông tin về tài sản.
Ảnh: Minh Nguyệt
“Nếu đương sự thấy rằng những thông tin hay kết quả chưa chính xác, họ có quyền khiếu nại đến các cơ quan khác”, lãnh đạo Cục Quản lý THADS chia sẻ.
Theo lý giải của đại diện lãnh đạo Cục Quản lý THADS, nghiệp vụ tổ chức THADS có liên quan đến rất nhiều mảng, lĩnh vực khác như thẩm định giá, bán đấu giá tài sản thi hành án, bồi thường Nhà nước, việc thi hành quyết định tuyên bố phá sản của quản tài viên, doanh nghiệp thực hiện quản lý, thanh lý tài sản hay lĩnh vực tiếp cận thông tin về THADS...
Điều này, rất dễ dẫn đến sự nhầm lẫn về thẩm quyền và trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo trong các lĩnh vực này, trong khi những khiếu nại, tố cáo này thuộc phạm vi điều chỉnh của các văn bản quy phạm pháp luật khác.
Thực tế cho thấy, một số cơ quan THADS địa phương đã giải quyết đối với các đơn khiếu nại về giá tài sản hoặc giải quyết khiếu nại về yêu cầu bồi thường Nhà nước theo thủ tục, trình tự của Thông tư giải quyết về đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trong THADS.
Mặt khác, theo quy định của Luật Thi hành án dân sự 2025, văn phòng THADS cũng được quyền tổ chức thi hành án theo yêu cầu và quy định chủ thể bị khiếu nại, tố cáo là trưởng văn phòng thi hành án dân sự, thừa hành viên.
Do đó, dự thảo bổ sung quy định về chủ thể bị khiếu nại gồm thủ trưởng cơ quan THADS, chấp hành viên, trưởng văn phòng thi hành án dân sự, thừa hành viên về THADS; chủ thể bị tố cáo gồm thủ trưởng cơ quan THADS, chấp hành viên, trưởng văn phòng thi hành án dân sự, thừa hành viên và công chức khác làm công tác THADS.
Minh bạch với đơn không đủ điều kiện xử lý và lưu đơn
Bên cạnh đó, dự thảo Thông tư tiếp tục quy định rõ các trường hợp đơn không đủ điều kiện xử lý và thực hiện lưu đơn.
Thực tiễn cho thấy, phần lớn các trường hợp đơn không đủ điều kiện xử lý được quy định trong dự thảo, như: Đơn không đáp ứng yêu cầu về hình thức (không ghi ngày, tháng, năm; không có chữ ký; không rõ địa chỉ; giấu tên, mạo danh); đơn viết bằng tiếng nước ngoài không kèm bản dịch hợp lệ; đơn có nội dung vi phạm chuẩn mực pháp luật và đạo đức xã hội; đơn rách nát, không đọc được… đều đã được ghi nhận, vận hành ổn định trong khuôn khổ Thông tư số 13 năm 2021 quy định quy trình xử lý, giải quyết đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh trong THADS.
Việc tiếp tục quy định rõ lại các nội dung này trong dự thảo không phải là sự lặp lại đơn thuần mà là bước chuẩn hóa và nâng cấp về mặt hiệu lực pháp lý liên quan đến giải quyết đơn trong THADS, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với quy định mang tính nguyên tắc tại Thông tư số 05 năm 2021 của Thanh tra Chính phủ.
Đồ họa: Minh Nguyệt
Hiện tại, Thông tư 13 đang quy định việc xử lý và lưu đơn thiết kế phân tán theo từng chương, mục tương ứng với từng loại đơn.
Đồng thời, phạm vi các trường hợp được quy định để lưu đơn kiến nghị, phản ánh hiện còn hẹp, chủ yếu mới chỉ giới hạn ở những trường hợp đã được chuyển, hướng dẫn, trả lời nhưng người gửi vẫn tiếp tục gửi đơn cùng nội dung, hoặc trường hợp đơn gửi nhiều cơ quan trong đó có cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
Trong khi thực tiễn cho thấy còn nhiều tình huống khác tương tự về bản chất pháp lý, như đơn không rõ người gửi, không có chữ ký; đơn có nội dung đã được giải quyết dứt điểm theo đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục; hoặc đơn không thuộc thẩm quyền nhưng đã được hướng dẫn đầy đủ mà người gửi vẫn tiếp tục gửi… nhưng lại chưa được quy định đầy đủ, thống nhất để làm căn cứ lưu đơn kiến nghị, phản ánh.
Do đó, dự thảo quy định các trường hợp không đủ điều kiện xử lý và lưu đơn đối với tất cả các loại đơn khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh mà không phân tán theo từng thủ tục xử lý đơn như quy định hiện hành là hết sức cần thiết.
Theo đánh giá của đại diện lãnh đạo Cục Quản lý THADS, việc quy định theo hướng này không chỉ bảo đảm tính minh bạch, dễ áp dụng, mà còn tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để cơ quan THADS thực hiện đúng thẩm quyền, trách nhiệm. Đồng thời, góp phần chuẩn hóa quy trình xử lý đơn, hạn chế khiếu nại, tố cáo kéo dài, nâng cao hiệu quả, kỷ cương trong công tác THADS.
