Xung đột Nga-Ukraine đã thay đổi mô hình quân đội và chiến tranh hiện đại

Hai đặc điểm lớn của cuộc xung đột Nga-Ukraine

Theo bình luận của giới truyền thông, các sự kiện thế giới diễn ra trong khoảng hơn một thập niên trở lại đây là độc nhất vô nhị về mọi mặt, đặc biệt là “sự trở mặt giữa hai người anh em” Nga-Ukraine và cuộc xung đột ở Ukraine bùng phát, leo thang thành một cuộc chiến tranh tiêu hao.

Theo chuyên gia quân sự và sử gia người Ukraine Mikhail Zhirokhov, mô hình chiến tranh và chiến thuật tác chiến đã biến đổi; các mô hình và khuôn mẫu cũ đã bị bác bỏ, khiến các quốc gia trên thế giới đang học lại cách tiến hành một cuộc chiến tranh theo những quy tắc mới.

Đặc điểm nổi bật nhất được ông Mikhail Zhirokhov chỉ ra là lần đầu tiên kể từ Chiến tranh Thế giới thứ 2, hai đội quân chuyên nghiệp gần như ngang sức là Nga và Ukraine đang đối đầu trên chiến trường.

Tất cả những gì đã xảy ra trong nửa cuối thế kỷ 20, ví dụ như các cuộc chiến ở Afghanistan, Iraq và một số nơi khác đều không phải là cuộc đối đầu giữa hai đội quân, mà đặc điểm chính của các cuộc xung đột này là sự đàn áp của một đội quân quá mạnh chống lại một đội quân yếu hơn hoặc giữa một đội quân chính quy chống lại quân nổi dậy.

Đặc điểm nổi bật thứ hai là cuộc xung đột Nga-Ukraine đã biến thành một cuộc “Chiến tranh tiêu hao”, cả hai bên đều cố gắng bào mòn sức mạnh quân sự của nhau, nhưng đồng thời cũng áp dụng các biện pháp làm suy yếu tiềm lực kinh tế của đối phương và kích động các cuộc biểu tình nội bộ.

Theo vị chuyên gia quân sự Ukraine, thế giới hiện nay đang toàn cầu hóa cao độ, chuỗi cung ứng phức tạp trải rộng trên toàn cầu khiến các biện pháp cô lập Moscow hoặc tước đoạt năng lực quân sự của Quân đội Nga (sản xuất tên lửa và máy bay không người lái) là điều không thực tế.

Do đó, để làm suy yếu tiềm lực của đối phương, Moscow sẽ tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn vào các cơ sở hạ tầng năng lượng và hạ tầng giao thông trên bộ và trên biển của Ukraine, trong khi Kiev cố gắng triển khai các cuộc tấn công bằng hệ thống HIMARS vào các khu vực biên giới Nga.

Những điểm mới rút ra từ xung đột Nga-Ukraine

Chuyên gia Zhirokhov chỉ ra, sau mỗi cuộc chiến tranh, các nhà lý luận quân sự trên thế giới đều nghiên cứu kỹ lưỡng mô hình cuộc chiến, rút ra các bài học kinh nghiệm và những điểm mới trong chiến thuật tác chiến, đồng thời phân tích xem cuộc chiến tiếp theo có thể như thế nào và diễn biến ra sao.

Ví dụ, trong cuộc đối đầu giữa NATO và các nước thuộc Hiệp ước Warsaw, Liên Xô chủ yếu dựa vào xe tăng, nhưng trong cuộc đối đầu giữa Ukraine và Nga, xe tăng không còn đóng vai trò như ban đầu, ngay cả súng cối và pháo binh cũng bắt đầu được sử dụng theo cách khác.

Ngược lại, máy bay không người lái đã phát huy được vai trò to lớn của chúng trong việc trinh sát phát hiện, tiêu diệt các phương tiện chiến đấu và sinh lực của kẻ địch trên tiền tuyến; phá hủy các cơ sở hạ tầng dân sự trọng yếu và nền tảng hậu cần và giao thông sâu trong lãnh thổ đối phương.

Như vậy, những phát triển lâu dài của các tướng lĩnh phương Tây, Trung Quốc, Mỹ, Liên Xô và Nga đã chứng tỏ ít có giá trị thực tiễn trong chiến tranh hiện đại ngày nay.

Ông Zhirokhov cho biết, chính vì những điều đó, cả Ukraine và Nga đều buộc phải phát triển lý thuyết quân sự mới và các phương pháp tiếp cận mới về huấn luyện nhân sự và vũ khí.

Trước cuộc xung đột Ukraine-Nga, người ta tin rằng thời đại của mô hình quân đội chú trọng vào chế độ lính nghĩa vụ đã qua.

Các nhà phân tích phương Tây lập luận rằng các quốc gia cần một đội quân nhỏ, cơ động, gồm những chuyên gia được trả lương cao có khả năng chiến đấu cao. Trong mô hình này, một phần dân số có thể tham gia lực lượng dự bị, nhưng chế độ nghĩa vụ quân sự không còn cần thiết nữa.

Tuy nhiên, kinh nghiệm từ cuộc chiến tranh ở Ukraine đã chứng minh điều ngược lại. Những tổn thất nhân lực lớn và những hạn chế của việc tuyển mộ và huấn luyện binh sĩ vội vã của Quân đội Ukraine đã khiến hầu hết các nước châu Âu đã bắt đầu tái áp dụng chế độ nghĩa vụ quân sự.

Kết luận:

Trước đây ở Kiev và các thủ đô phương Tây, người ta dễ dàng nói về chiến thắng, nhưng từ này ngày càng ít được nhắc đến trên các phương tiện truyền thông Ukraine và trong các phát biểu của các giới tướng lĩnh quân sự và các chính trị gia.

Thậm chí, ngay cả trong bài phát biểu năm mới của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, chiến thắng cũng không được đề cập đến mà chỉ có cụm từ "hòa bình công bằng".

Do đó, chuyên gia Mikhail Zhirokhov tin rằng, việc ổn định chiến tuyến hiện tại sẽ là một chiến thắng đối với Ukraine. Nói cách khác, một thỏa thuận kiểu "Minsk-3" sẽ là một chiến thắng đối với Ukraine vào thời điểm này.

Ông nhấn mạnh, đối với những người theo chủ nghĩa hiện thực khi nói về kết cục của cuộc xung đột này, không ai nói về cái gọi là “quay trở lại biên giới năm 1991” hay bất kỳ điều gì khác không thực tế mà trước đây các chính khách ở Kiev đã từng tuyên bố.