TPHCM phấn đấu đến năm 2030 trở thành siêu đô thị thông minh và bền vững. Ảnh: Chu Tuấn
Siêu đô thị mới và yêu cầu cấp thiết về một chiến lược dữ liệu thống nhất
Từ ngày 1/7/2025, sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TPHCM đã chính thức vận hành như một siêu đô thị với diện tích hơn 6.772 km² và dân số vượt ngưỡng 16 triệu người. Quy mô khổng lồ này tạo ra một không gian phát triển mới nhưng đồng thời đặt ra nhu cầu quản lý dân cư, tài nguyên, hạ tầng và an ninh trật tự theo hướng số hóa, chính xác, kịp thời...
Hiện nay, TPHCM đã sở hữu nền tảng hạ tầng số hiện đại nhất khu vực với mạng cáp quang phủ rộng 100%, dịch vụ 5G đã được thương mại hóa rộng rãi; hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin của các cơ quan chính quyền đã bước sang giai đoạn chuyển đổi hoàn toàn sang điện toán đám mây (Cloud-first)… Tuy nhiên, thách thức hiện nay vẫn nằm ở sự chênh lệch về kỹ năng số giữa các khu vực đô thị và nông thôn mới sáp nhập…
Bên cạnh đó, TPHCM phải đối mặt với 5 thách thức lớn: Sự chênh lệch tiêu chuẩn kỹ thuật giữa các địa phương mới sáp nhập; Áp lực tích hợp và làm sạch khối lượng dữ liệu lớn (Big Data) dân cư và đất đai; Sự thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực số trình độ cao có khả năng vận hành hệ thống phức tạp; Nguy cơ an ninh mạng và rò rỉ thông tin cá nhân khi dữ liệu tập trung ở mức độ cao; Áp lực quản trị đô thị trước vấn đề ngập lụt, kẹt xe và biến đổi khí hậu.
Trong bối cảnh đó, việc xây dựng một chiến lược dữ liệu thống nhất không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật mà đã trở thành yêu cầu sống còn. Nếu không có sự kết nối và khai thác đồng bộ, dữ liệu sẽ bị lãng phí nguồn lực, kìm hãm năng lực điều hành và làm mất đi vị thế đầu tàu của TP trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Định hình tương lai siêu đô thị bằng sức mạnh dữ liệu
Chiến lược phát triển dữ liệu số của TPHCM dựa trên nguyên tắc phù hợp và kết nối tuyệt đối với Chiến lược dữ liệu quốc gia. TP xác định dữ liệu là hạ tầng phi vật thể chiến lược, là yếu tố sản xuất quan trọng nhất để thực hiện ba trụ cột: Chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.
Đặc biệt, TPHCM thực thi chiến lược “AI First” (trí tuệ nhân tạo là ưu tiên), coi dữ liệu là công cụ để chuyển đổi mô hình quản trị từ "phản ứng với sự việc" sang "dự báo và kiến tạo phát triển". Mọi sự phát triển đều phải lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, đảm bảo an toàn, an ninh mạng là "lá chắn thép”. Bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân là ưu tiên hàng đầu để tạo lập niềm tin số cho người dân.
TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành Siêu đô thị thông minh và bền vững, nơi hội tụ sức mạnh công nghiệp hiện đại, dịch vụ tài chính quốc tế và hệ sinh thái dữ liệu mở lớn nhất Đông Nam Á.
Năm 2026, TPHCM phấn đấu 100% các nguồn dữ liệu từ hoạt động của các sở, ban, ngành TP kết nối theo thời gian thực về Kho dữ liệu của TPHCM. Ảnh: Chu Tuấn
Tầm nhìn này dựa trên 4 trụ cột chiến lược: Quản trị số nhất thể hóa: Thiết lập “Một trục dữ liệu duy nhất” cho toàn bộ vùng mở rộng; Vận hành đô thị bằng AI và bản sao số (Digital Twin), giúp quản lý quy hoạch, giao thông và an ninh trật tự xuyên suốt, không rào cản địa giới; Kinh tế số: Hình thành sàn dữ liệu, kinh tế số chiếm 30 - 40% GRDP. Hình thành vành đai công nghiệp công nghệ cao, logistics thông minh và trung tâm tài chính quốc tế dựa trên hạ tầng dữ liệu an ninh an toàn, minh bạch; Xã hội số: 100% người dân là công dân số toàn cầu, thụ hưởng dịch vụ công cá nhân hóa và hệ thống y tế, giáo dục thông minh. Đảm bảo an sinh xã hội đồng bộ trên toàn diện tích siêu đô thị.
Trong năm 2026, TPHCM đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể cần đạt được. Cụ thể, về phát triển dữ liệu phục vụ chính quyền số, phấn đấu đến quý III/2026 hoàn thành chiến dịch xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành trên địa bàn TP; phấn đấu 100% các nguồn dữ liệu từ hoạt động của các sở, ban, ngành TP kết nối theo thời gian thực về kho dữ liệu TP; 80% chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội được giám sát, cập nhật theo thời gian thực hoặc định kỳ từ các nguồn dữ liệu số; TP đạt cấp độ 4 về mức độ trưởng thành quản trị dữ liệu…
Về chia sẻ và điều phối dữ liệu, năm 2026 phấn đấu hoàn thành việc kết nối, chia sẻ dữ liệu bắt buộc giữa các cơ quan thuộc hệ thống chính trị trên địa bàn TP; 100% sở, ban, ngành TP thực hiện kết nối cơ sở dữ liệu chuyên ngành vào Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu TP (LGSP) tích hợp với Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP); 100% dữ liệu đủ điều kiện được tích hợp, chia sẻ dùng chung giữa các sở, ban, ngành; dữ liệu mở được cung cấp và công bố đầy đủ trên cổng dữ liệu TP…
Đối với phát triển dữ liệu phục vụ kinh tế số, xã hội số, mục tiêu trong năm 2026, vận hành cổng dữ liệu mở TP, cung cấp ít nhất 200 bộ dữ liệu (Dataset) đúng chuẩn kỹ thuật và quy định pháp luật hiện hành trong các lĩnh vực: Tài chính, logistics, quy hoạch, y tế… để thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo; 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hoá, 80% tái sử dụng dữ liệu đã được số hoá trong giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công được khai thác…
Ngoài những mục tiêu trên, chiến lược của TP cũng đặt ra nhiều mục tiêu khác như phát triển nền tảng dữ liệu; xây dựng hạ tầng dữ liệu; đảm bảo an toàn thông tin, an ninh mạng; phát triển nguồn nhân lực; huy động nguồn lực tài chính.
Việc triển khai Chiến lược phát triển dữ liệu số giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2035 không chỉ giúp Thành phố nâng cao hiệu quả quản trị mà còn mở ra một không gian phát triển mới cho kinh tế số, đổi mới sáng tạo và các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu.
Nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, chiến lược này sẽ trở thành nền tảng quan trọng để TPHCM khẳng định vai trò trung tâm dữ liệu và kinh tế số của khu vực Đông Nam Á, đúng với tầm nhìn mà Thành phố đã đặt ra.
