Ảnh: TH
PV: Thưa ông, nhìn lại 6 tháng đầu năm 2026, đâu là dấu ấn nổi bật nhất của Cục IX?
+ Ông Đỗ Mạnh Hùng: 6 tháng đầu năm 2026 là giai đoạn có ý nghĩa bản lề đối với Cục IX, khi đơn vị vừa phải khẩn trương kiện toàn tổ chức theo mô hình mới, vừa phải bảo đảm triển khai hiệu quả, thông suốt các nhiệm vụ chính trị được giao.
Trong bối cảnh đó, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao, thường xuyên của Ban Thường vụ Đảng ủy Thanh tra Chính phủ và Tổng Thanh tra, tập thể lãnh đạo, công chức Cục IX đã nỗ lực, quyết tâm cao, nhanh chóng ổn định tổ chức, giữ vững kỷ cương, nhịp độ công việc và hoàn thành tốt, đúng tiến độ các nhiệm vụ trọng tâm được giao.
Đây là dấu ấn nổi bật nhất, thể hiện rõ bản lĩnh, trách nhiệm của đơn vị trong giai đoạn chuyển đổi mô hình tổ chức.
Ngoài ra, trong 6 tháng qua, Cục IX đã triển khai 2 cuộc thanh tra mới: Thanh tra việc chấp hành pháp luật trong quản lý, sử dụng ngân sách, hoạt động sự nghiệp, dịch vụ, công tác đầu tư, mua sắm tài sản, quản lý, sử dụng tài sản công tại Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh; thanh tra chuyên đề về cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Bộ Công Thương.
Đến nay, cả 2 cuộc thanh tra đều bảo đảm tiến độ, chất lượng; không có cuộc thanh tra nào chậm báo cáo kết quả hoặc chậm ban hành kết luận - đây là kết quả cụ thể, có thể lượng hóa được, khẳng định kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ của đơn vị.
Toàn cảnh buổi công bố quyết định thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Bộ Công Thương, ngày 11/5. Ảnh: TH
Tuy nhiên, theo tôi, kết quả công tác 6 tháng đầu năm không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành khối lượng công việc theo kế hoạch, mà quan trọng hơn là sự chuyển dịch rõ rệt trong tư duy thanh tra và đổi mới phương pháp thanh tra của Cục IX. Đây cũng là kết quả của quá trình quán triệt nghiêm túc chủ trương, định hướng chỉ đạo của Ban Thường vụ Đảng ủy và Tổng Thanh tra Chính phủ.
PV: Ông có thể chia sẻ rõ hơn về sự chuyển dịch trong tư duy thanh tra, phương pháp thanh tra mà ông vừa đề cập?
+ Ông Đỗ Mạnh Hùng: Sự chuyển dịch trong tư duy thanh tra mà tôi đề cập, nói ngắn gọn, là việc Cục IX chuyển mạnh từ tư duy thanh tra theo vụ việc sang định hướng thanh tra theo quản trị rủi ro; đổi mới phương pháp thu thập thông tin, nghiên cứu hồ sơ ngay từ trước khi ban hành quyết định thanh tra, nhằm rút ngắn thời gian thanh tra trực tiếp và nâng cao chất lượng kết luận thanh tra.
Trước đây, hoạt động thanh tra chủ yếu tập trung kiểm tra, xác minh, xử lý những vi phạm đã xảy ra; nói cách khác, thanh tra chỉ vào cuộc khi đã có vụ việc, có phản ánh, đơn thư hoặc dấu hiệu sai phạm tương đối rõ. Cách tiếp cận này vẫn cần thiết, nhưng đặt trong bối cảnh hiện nay là chưa đủ.
Lĩnh vực công thương có phạm vi rất rộng, bao trùm nhiều lĩnh vực trọng yếu như xăng dầu, điện lực, hóa chất, logistics, thương mại điện tử..., có tốc độ vận động nhanh, mức độ phức tạp cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Đáng chú ý, nhiều vi phạm hiện nay không còn bộc lộ rõ qua hồ sơ, giấy tờ theo cách truyền thống mà ẩn trong dữ liệu giao dịch, dòng tiền, hóa đơn điện tử, dữ liệu thuế, hải quan hoặc trong hệ thống quản trị nội bộ của doanh nghiệp.
Thực tế đó đòi hỏi hoạt động thanh tra phải đổi mới đồng bộ cả về tư duy, phương pháp tiếp cận và công cụ thực hiện.
Tại các cuộc họp, Cục IX luôn quán triệt tinh thần chỉ đạo của Ban Thường vụ Đảng ủy và Tổng Thanh tra về đổi mới toàn diện công tác thanh tra. Ảnh: TH
Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Ban Thường vụ Đảng ủy và Tổng Thanh tra về đổi mới toàn diện công tác thanh tra, Cục IX xác định thanh tra không thể chỉ chờ sai phạm xảy ra rồi mới vào cuộc kiểm tra, xử lý, mà phải chủ động đi trước một bước trong nhận diện rủi ro; tăng cường phân tích dữ liệu, nghiên cứu hồ sơ từ sớm để phát hiện dấu hiệu bất thường, xác định đúng lĩnh vực, đúng đối tượng, đúng nội dung cần tập trung thanh tra.
Nói cách khác, thay vì chỉ xử lý phần "ngọn", thanh tra phải hướng mạnh vào việc nhận diện nguyên nhân gốc rễ, chỉ rõ lỗ hổng trong cơ chế quản lý và cảnh báo sớm nguy cơ vi phạm.
Giá trị lớn nhất của hoạt động thanh tra, theo tôi, không chỉ nằm ở việc phát hiện sai phạm và kiến nghị xử lý, mà quan trọng hơn là góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước và phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa. Đó cũng chính là định hướng xuyên suốt mà Cục IX đang kiên trì thực hiện.
PV: "Điểm nghẽn" lớn nhất hiện nay đang cản trở hiệu lực, hiệu quả thanh tra là gì, thưa ông?
+ Ông Đỗ Mạnh Hùng: Theo tôi, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là dữ liệu phục vụ công tác quản lý và thanh tra chưa được kết nối đồng bộ. Trong khi nền kinh tế vận hành ngày càng mạnh trên môi trường số, dữ liệu phục vụ quản lý và thanh tra vẫn còn phân tán ở nhiều cơ quan, chưa hình thành cơ chế chia sẻ, liên thông đầy đủ.
Lĩnh vực công thương có tính chất đa ngành, phức tạp, liên quan trực tiếp đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Một số lĩnh vực là điểm nóng, dễ phát sinh bức xúc trong dư luận như công nghiệp thực phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; một số lĩnh vực khác dễ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện có yếu tố nước ngoài như thương mại biên giới, thương mại điện tử, phòng vệ thương mại.
Đối tượng quản lý rất đa dạng, từ các tập đoàn kinh tế Nhà nước quy mô lớn (PVN, EVN, TKV, Vinachem...) đến các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.
Ảnh: TH
Tuy nhiên, cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý lĩnh vực hiện còn phân tán, chưa có cơ chế chia sẻ dữ liệu đồng bộ giữa các cơ quan quản lý Nhà nước với cơ quan thanh tra; việc tiếp cận, khai thác dữ liệu phục vụ hoạt động thanh tra còn mất nhiều thời gian.
Đặc biệt, chưa hình thành bộ tiêu chí cảnh báo sớm đối với các lĩnh vực có nguy cơ cao như xăng dầu, điện lực, hóa chất, phân bón, quản lý thị trường, thương mại điện tử, vốn và tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp; do đó, việc nhận diện rủi ro sớm gặp nhiều khó khăn.
Chúng tôi cho rằng cần sớm xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu hiệu quả, thực chất giữa Thanh tra Chính phủ với các bộ, ngành và cơ quan liên quan; đây là yêu cầu cấp thiết, có tính quyết định đến chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra trong giai đoạn tới.
Thanh tra hiện đại phải gắn với dữ liệu số - đây là xu hướng tất yếu, không thể đảo ngược.
PV: Dù khối lượng công việc lớn nhưng Cục IX vẫn giữ được tiến độ và chất lượng công việc. Theo ông, yếu tố nào tạo nên kết quả đó?
+ Ông Đỗ Mạnh Hùng: Tôi khẳng định, yếu tố quyết định, có ý nghĩa quan trọng hàng đầu tạo nên kết quả của Cục IX trong thời gian qua chính là sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, thống nhất, xuyên suốt của Ban Thường vụ Đảng ủy Thanh tra Chính phủ và Tổng Thanh tra trong tổ chức triển khai nhiệm vụ, theo đúng tinh thần "Làm hết việc chứ không hết giờ” và nguyên tắc “6 rõ”.
Đây là kim chỉ nam xuyên suốt, được Cục IX quán triệt nghiêm túc, cụ thể hóa thành phương châm hành động trong toàn đơn vị.
Phong trào thi đua “Làm hết việc chứ không hết giờ" không phải khẩu hiệu, mà là yêu cầu thực tiễn và được triển khai mạnh mẽ trong toàn Cục IX. Ảnh: TH
Chúng tôi xác định mỗi cán bộ, công chức phải giữ tinh thần trách nhiệm cao nhất, giải quyết công việc đến cùng, không để tồn đọng, không để chậm tiến độ, nhất là đối với những nhiệm vụ quan trọng, cấp bách.
Đồng thời, chỉ khi mọi nhiệm vụ được giao rõ ràng, minh bạch, gắn với trách nhiệm cụ thể thì việc tổ chức thực hiện mới thực sự hiệu quả, bởi mỗi báo cáo, mỗi kết luận thanh tra đều đòi hỏi tính chính xác, chặt chẽ, khách quan và trách nhiệm rất cao.
Bên cạnh đó là tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết, quyết tâm cao của tập thể lãnh đạo, công chức đơn vị trong nỗ lực, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Phải thẳng thắn nhìn nhận, Cục IX mới được kiện toàn theo mô hình tổ chức mới, khối lượng công việc lớn, phạm vi lĩnh vực phụ trách rộng, liên quan nhiều ngành kinh tế quan trọng, nhiều nội dung phức tạp, nhạy cảm, đòi hỏi chuyên môn sâu.
Một số phòng, công chức chưa chuyển biến kịp thời từ phương thức xử lý công việc theo vụ việc sang phương thức quản trị nhiệm vụ theo tiến độ, sản phẩm, dữ liệu; việc chủ động dự báo, đề xuất nhiệm vụ, nhận diện rủi ro và chuẩn bị hồ sơ chuyên sâu có nơi, có lúc chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đổi mới hoạt động thanh tra.
Việc thay đổi môi trường, phong cách làm việc, chức năng, nhiệm vụ khi chuyển từ Thanh tra Bộ về Thanh tra Chính phủ khiến một bộ phận công chức còn lúng túng, chưa đáp ứng ngay được yêu cầu nhiệm vụ. Đây là những tồn tại, hạn chế mà Cục IX thẳng thắn nhận diện để có giải pháp khắc phục kịp thời.
Ảnh: TH
Trước thực trạng đó, ngay từ đầu năm, dưới sự chỉ đạo sát sao của Ban Thường vụ Đảng ủy và Tổng Thanh tra Chính phủ, lãnh đạo Cục IX đã xác định rõ, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ thì phải xây dựng bằng được tinh thần trách nhiệm cao, kỷ luật nghiêm, tác phong làm việc chủ động, quyết liệt trong toàn đơn vị.
Có thể khẳng định, chính sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, sát sao, xuyên suốt của Ban Thường vụ Đảng ủy Thanh tra Chính phủ, Tổng Thanh tra Chính phủ, cùng với phong trào thi đua "làm hết việc chứ không hết giờ" và phương châm điều hành "6 rõ" đã tạo động lực mạnh mẽ, góp phần xây dựng tập thể Cục IX đoàn kết, kỷ cương, trách nhiệm, không ngừng nâng cao hiệu quả công tác.
PV: Ông có thể chia sẻ quyết tâm của Cục IX trong 6 tháng cuối năm 2026?
+ Ông Đỗ Mạnh Hùng: 6 tháng cuối năm 2026 là giai đoạn có khối lượng công việc lớn, yêu cầu cao hơn về tiến độ, chất lượng và hiệu quả công tác thanh tra. Quán triệt sâu sắc sự lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Thường vụ Đảng ủy Thanh tra Chính phủ và Tổng Thanh tra Chính phủ, Cục IX xác định tập trung thực hiện quyết liệt một số nhiệm vụ trọng tâm.
Một là, tiếp tục bám sát chương trình, kế hoạch thanh tra của Thanh tra Chính phủ; thực hiện nghiêm túc, đầy đủ các nhiệm vụ do Thủ tướng Chính phủ, Tổng Thanh tra và Ban Chỉ đạo 236 giao; tập trung hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng các cuộc thanh tra đang triển khai.
Hai là, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức thanh tra theo hướng chuyên sâu, có trọng tâm, trọng điểm; tập trung vào những lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực, tham nhũng, lãng phí hoặc những vấn đề dư luận xã hội đặc biệt quan tâm.
Ảnh: TH
Ba là, tăng cường phân tích dữ liệu, nghiên cứu kỹ hồ sơ ngay từ giai đoạn chuẩn bị thanh tra để nhận diện sớm rủi ro, phát hiện sớm dấu hiệu vi phạm; chuẩn bị càng kỹ thì hiệu quả thanh tra càng cao - đây là yêu cầu bắt buộc, xuyên suốt trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ của đơn vị.
Bốn là, thực hiện nghiêm túc, kịp thời các cuộc thanh tra đột xuất, thanh tra chuyên đề theo yêu cầu của Trung ương, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Tổng Thanh tra Chính phủ, không để bị động, bất ngờ trước mọi tình huống phát sinh.
Năm là, tiếp tục nâng cao chất lượng kết luận thanh tra, kết luận phải bảo đảm rõ hành vi, rõ căn cứ pháp luật, rõ trách nhiệm, rõ kiến nghị xử lý; chú trọng hơn nữa các kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phòng ngừa vi phạm từ gốc.
Mục tiêu xuyên suốt của Cục IX là không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra; góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý Nhà nước và phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa - qua đó, tiếp tục khẳng định vai trò, vị trí, trách nhiệm của Cục IX trong việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị được Ban Thường vụ Đảng ủy Thanh tra Chính phủ và Tổng Thanh tra Chính phủ giao.
PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!
