 |
Mỹ hoàn tất rút quân khỏi Iraq
Theo Reuters, Mỹ dự kiến hoàn tất việc rút lực lượng khỏi những căn cứ cuối cùng tại Iraq vào ngày 30/9, khép lại hơn 2 thập niên hiện diện quân sự tại quốc gia Trung Đông này.
Động thái này diễn ra trong lúc Mỹ vẫn đang tiến hành cuộc chiến với Iran, khiến quyết định rút quân trở thành một diễn biến đáng chú ý nhất đối với sự biến động cán cân quyền lực trong khu vực.
Reuters cho biết, Mỹ từng triển khai hàng chục nghìn binh sĩ tại Iraq sau cuộc chiến năm 2003 và đã có khoảng 4.500 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng trong hơn 2 thập niên chiến tranh và hiện diện quân sự tại quốc gia này.
Người lính Mỹ cuối cùng được xác nhận thiệt mạng tại Iraq trong giai đoạn hiện nay là vào tháng 7/2026.
Theo Reuters, việc rút quân được thực hiện dựa trên thỏa thuận đạt được từ năm 2024 dưới thời Tổng thống Joe Biden và tiếp tục được chính quyền Tổng thống Donald Trump triển khai.
Tuy nhiên, thời điểm hoàn tất kế hoạch đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh chiến sự Mỹ-Iran đã kéo dài từ cuối tháng 2/2026. Mỹ và đồng minh Israel đã liên tục tiến hành các chục nghìn vụ tấn công vào lãnh thổ Iran, nhưng không thể khiến Iran khuất phục sau hơn 6 tháng.
Các chuyên gia an ninh Iraq được Reuters dẫn lời cho rằng, Iran có mạng lưới lực lượng đồng minh rộng khắp Iraq, trong khi các nhóm vũ trang tại đây từng nhiều lần đối đầu với lực lượng Mỹ trong suốt hơn 2 thập niên. Do đó, Iran có thể hưởng lợi về chiến lược từ việc Quân đội Mỹ rời khỏi nước này.
Iran và đồng minh sẽ được hưởng lợi
Sự hiện diện của Mỹ trong hơn 2 thập niên qua đóng vai trò như một đối trọng đối với ảnh hưởng của Iran tại Iraq, nên sau khi lực lượng Mỹ rút đi, các nhóm vũ trang có quan hệ với Iran sẽ được cung cấp thêm không gian để mở rộng ảnh hưởng đối với các vấn đề an ninh và chính trị.
Một chuyên gia an ninh Iraq chuyên nghiên cứu các nhóm vũ trang Hồi giáo dòng Shi'ite có liên hệ với Iran là ông Jasim al-Bahadli đã nhận định Iran sẽ được hưởng lợi về mặt chiến lược khi lực lượng quân sự Mỹ không còn hiện diện tại Iraq.
Theo ông, các nhóm thân Iran nhiều khả năng sẽ coi việc Mỹ rút quân là một thắng lợi và tìm cách chuyển lợi thế này thành ảnh hưởng lớn hơn đối với hoạt động hoạch định chính sách an ninh và chính trị của Iraq.
Một chỉ huy thuộc “Nhóm Kháng chiến Hồi giáo ở Iraq” (“Islamic Resistance in Iraq”) - một liên minh gồm các nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn - đã gọi việc Mỹ rút quân là một “thắng lợi lịch sử” của lực lượng kháng chiến Iraq.
Tuy nhiên, đây là đánh giá từ một lực lượng có quan hệ với Iran, không phải đánh giá độc lập về tác động của việc Mỹ rút quân.
Ngoài ra, việc Mỹ rời Iraq cũng làm dấy lên lo ngại về khả năng các nhóm cực đoan và tổ chức khủng bố như “Nhà nước Hồi giáo” (IS) tận dụng khoảng trống an ninh để trỗi dậy ở nước này, tương tự như tình trạng ở Syria trước đây.
Kết luận:
Việc Mỹ rút quân vì thế có thể làm thay đổi môi trường an ninh tại Iraq, đồng thời tạo thêm dư địa cho Iran và các đồng minh địa phương.
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thực tế của Iran sau khi Mỹ rút quân sẽ còn phụ thuộc vào khả năng của chính quyền Iraq trong việc duy trì kiểm soát các lực lượng vũ trang và cân bằng quan hệ giữa các cường quốc.
Các chuyên gia Iraq cho rằng, Iraq sẽ phải nỗ lực tăng cường năng lực của lực lượng quân sự và an ninh trong bối cảnh không còn sự hiện diện quân sự quy mô lớn của Mỹ, nếu không muốn đất nước rơi vào sự kiểm soát của Iran hoặc các tổ chức cực đoan trong khu vực.
