 |
| (Ảnh minh họa eo biển Hormuz) |
Iran đã đề xuất với Mỹ một thỏa thuận mới nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, trực tiếp thách thức tuyên bố của Tổng thống Donald Trump rằng Iran cố tình chờ đến sau cuộc bỏ phiếu mới đạt thỏa thuận.
Trong bài phát biểu tại Liên Hợp Quốc hôm 22/9, ông Trump tuyên bố Iran cố tình trì hoãn đàm phán để chờ xem đảng Cộng hòa đạt kết quả thế nào trong cuộc bầu cử ngày 3/11 và dự đoán Iran sẽ đạt thỏa thuận “ngay sau” cuộc bỏ phiếu.
Ông cũng đe dọa sẽ “hủy diệt hoàn toàn” Iran nếu đàm phán thất bại.
“Chúng tôi không muốn mọi chuyện kéo dài đến cuộc bầu cử giữa kỳ”, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nói với các phóng viên bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York hôm 24/9.
“Chúng tôi muốn người Mỹ quay trở lại bản ghi nhớ (MOU) trước cuộc bầu cử giữa kỳ”, ông nói thêm và đề cập bản ghi nhớ Mỹ và Iran đạt được hồi tháng 6.
“Chúng tôi đã đạt được một thỏa thuận với tổng thống của các bạn... Vấn đề là thay vì tiến hành đối thoại, Mỹ đã bước vào cuộc chiến bằng cách ném bom chúng tôi trước, bằng cách chặn mọi con đường.
Chúng tôi sẽ kiên quyết bảo vệ mình. Chúng tôi chưa bao giờ tìm kiếm chiến tranh... Chính Mỹ phải lựa chọn liệu họ có muốn chấm dứt chuyện này hay không”, ông Pezeshkian nói thêm trong cuộc phỏng vấn với Fox News.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Iran hiện đã đệ trình một đề xuất theo đó eo biển Hormuz có thể được mở cửa trở lại trong khoảng 1 tuần và các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran nhanh chóng được nối lại.
Đề xuất này được chuyển tới Mỹ thông qua các bên trung gian trong các cuộc đàm phán tại New York tuần này.
Theo kế hoạch, Iran sẽ khôi phục hoạt động hàng hải qua tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng này để đổi lấy việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa kinh tế, nới lỏng các hạn chế đối với xuất khẩu dầu của Iran và giải phóng một phần tài sản Iran đang bị đóng băng.
Iran cũng yêu cầu chấm dứt các hoạt động thù địch trên những mặt trận khác, trong đó có các hoạt động tác chiến của Israel tại Lebanon.
Theo Reuters, dẫn lời các nguồn tin ngoại giao Iran, khu vực và phương Tây, các nhà đàm phán Mỹ và Iran đang thảo luận một thỏa thuận theo từng giai đoạn, trong đó vấn đề phong tỏa và các hạn chế đối với eo biển Hormuz sẽ được giải quyết trước.
Iran chưa từ bỏ yêu cầu được kiểm soát Hormuz, khi các quan chức Iran tiếp tục khẳng định tuyến đường thủy này cần được Iran và Oman quản lý, đồng thời có thể thu phí đối với các dịch vụ cung cấp cho những tàu đi qua.
Ông Araghchi cho biết đề xuất này phần lớn tuân theo các điều khoản của bản ghi nhớ hồi tháng 6 thay vì đưa ra những yêu cầu mới. Ông nói Iran đang chờ phản hồi từ Mỹ.
Ông Araghchi cũng đã tiến hành một loạt cuộc gặp với những người đồng cấp nước ngoài tại New York, trong đó có Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov.
Phía Nga nhấn mạnh “không có giải pháp thay thế” cho một thỏa thuận ngoại giao nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng do “những hành động bất hợp pháp” của Mỹ và Israel gây ra.
Nỗ lực ngoại giao mới diễn ra trong bối cảnh sức ép ngày càng gia tăng đối với cả 2 bên.
Lệnh phong tỏa của Mỹ đã hạn chế mạnh hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, trong khi việc Iran kiểm soát Hormuz đã làm gián đoạn một trong những hành lang năng lượng quan trọng nhất thế giới, góp phần đẩy giá dầu vượt 100USD/thùng và giá diesel tại Mỹ lên mức cao lịch sử.
Tổng thống Iran Pezeshkian là nguyên thủ nước ngoài đầu tiên phát biểu tại Liên Hợp Quốc khi đất nước đang trong tình trạng chiến tranh với Mỹ.
Ông nói với Đại hội đồng hôm 23/9, rằng Iran vẫn sẵn sàng cho “đối thoại và ngoại giao”, nhưng sẽ không đàm phán dưới các mối đe dọa sử dụng vũ lực và “sẽ không bao giờ cúi đầu hay quỳ gối”.
