 |
| Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 14. |
Làm rõ phạm vi, nội hàm, nguồn lực để tránh dàn trải
Sáng 20/4, thảo luận tại Tổ 14 (đoàn đại biểu Quốc hội Quảng Ninh, Đồng Tháp), nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ quan tâm về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.
Đại biểu Trần Thị Kim Nhung (đoàn Quảng Ninh) đánh giá cao tinh thần khẩn trương chuẩn bị dự thảo nghị quyết nhằm thể chế hóa Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, song cho rằng, dự thảo vẫn cần tiếp tục hoàn thiện sau các vòng thảo luận. Một trong những vấn đề trọng tâm là quy định Nhà nước bảo đảm chi tối thiểu 2% ngân sách cho văn hóa.
Theo đại biểu, nếu không làm rõ phạm vi “chi cho văn hóa” thì rất dễ dẫn đến tình trạng dàn trải, thậm chí “cái gì cũng có thể gắn với văn hóa”, làm giảm hiệu quả chính sách. Do đó, cần xác định rõ nội hàm văn hóa trong nghị quyết để bảo đảm nguồn lực được tập trung, có trọng tâm và khả thi trong triển khai.
 |
| Đại biểu Vũ Ngọc Lâm (đoàn Quảng Ninh). |
Cùng quan điểm, đại biểu Vũ Ngọc Lâm (đoàn Quảng Ninh) cho rằng, khái niệm văn hóa rất rộng và trừu tượng, trong khi quy định về định mức, tiêu chuẩn chi hiện còn thiếu và yếu. Thực tiễn tại địa phương cho thấy, nhiều hoạt động văn hóa quy mô lớn phải triển khai, nhưng thiếu căn cứ chi tiêu cụ thể, dẫn đến khó khăn trong thực hiện và thanh quyết toán. Việc quy định tỷ lệ chi 2% nếu không có hướng dẫn chi tiết sẽ gây lúng túng cho địa phương.
Ngoài ra, đại biểu Vũ Ngọc Lâm cũng lưu ý sự chồng lấn giữa các tỷ lệ chi cứng (khoa học công nghệ, giáo dục, văn hóa), đặc biệt trong các hoạt động có tính liên ngành, gây khó khăn trong xác định nguồn chi và kiểm toán.
Đại biểu Nguyễn Minh Sơn (đoàn Đồng Tháp) đề nghị làm rõ cấu phần chi trong 2% ngân sách, bao gồm chi đầu tư, chi sự nghiệp, chi chương trình mục tiêu quốc gia… đồng thời gắn phân bổ ngân sách với hiệu quả đầu ra. Bên cạnh đó, cần ưu tiên các lĩnh vực có tác động lan tỏa như công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số, bảo tồn di sản cấp bách.
Bảo đảm tính khả thi, minh bạch, hiệu quả
Một nội dung nhận được nhiều ý kiến là cơ chế thí điểm mô hình đô thị di sản. Đại biểu Trần Thị Kim Nhung cho rằng, việc chỉ giới hạn ưu đãi trong phạm vi đất đai, phí, lệ phí là chưa đủ để phát triển một mô hình đặc thù như đô thị di sản. Theo đại biểu, cần trao quyền rộng hơn cho Chính phủ xây dựng khung cơ chế linh hoạt, cho phép địa phương chủ động thiết kế chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn, bao gồm cả quy hoạch, kiến trúc, đầu tư, thủ tục hành chính và cơ chế vận hành.
Đại biểu Vũ Ngọc Lâm cũng đồng tình, cho rằng mô hình đô thị di sản không chỉ là câu chuyện thu hút đầu tư, mà còn liên quan đến tổng thể cơ chế vận hành, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Do đó, cần có hệ thống chính sách đặc thù toàn diện, không chỉ bó hẹp trong ưu đãi đầu tư.
Về thu hút nguồn lực xã hội, đại biểu Trần Thị Kim Nhung đề xuất bổ sung cơ chế ưu đãi mạnh hơn đối với đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) trong lĩnh vực văn hóa, như nâng tỷ lệ vốn Nhà nước tham gia, hỗ trợ vốn vay ưu đãi, giải phóng mặt bằng, tái định cư… nhằm tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư trong bối cảnh hiện nay lĩnh vực này còn kém thu hút.
 |
| Đại biểu Nguyễn Minh Sơn (đoàn Đồng Tháp). |
Liên quan đến chính sách ưu đãi đầu tư, đại biểu Nguyễn Minh Sơn cho rằng, danh mục ưu tiên trong dự thảo còn dàn trải, chưa xác định rõ các ngành mũi nhọn. Do đó, cần tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh như nội dung số, điện ảnh, trò chơi điện tử, du lịch văn hóa, đồng thời gắn ưu đãi với điều kiện cụ thể về doanh thu, việc làm, xuất khẩu.
Đối với đề xuất thành lập quỹ văn hóa nghệ thuật, đại biểu Trịnh Thị Mùi (đoàn Đồng Tháp) bày tỏ băn khoăn về tính cần thiết và hiệu quả trong bối cảnh hiện nay đã có nhiều đơn vị nghệ thuật công lập. Theo đại biểu, nếu không thiết kế rõ cơ chế vận hành, trách nhiệm và hiệu quả đầu tư, đặc biệt với tính chất “đầu tư mạo hiểm” trong nghệ thuật, quỹ có thể khó phát huy tác dụng.
Đại biểu Nguyễn Minh Sơn cơ bản ủng hộ việc thành lập quỹ với tính chất đột phá, song nhấn mạnh cần quy định rõ nguyên tắc hoạt động, bảo đảm minh bạch, tránh cơ chế “xin - cho” và phù hợp với chủ trương rà soát, tinh giản các quỹ tài chính ngoài ngân sách.
Các ý kiến tại tổ đều thống nhất về sự cần thiết ban hành nghị quyết nhằm tạo đột phá phát triển văn hóa, song nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện dự thảo theo hướng rõ phạm vi, cụ thể chính sách, mở rộng dư địa thể chế và bảo đảm tính khả thi, minh bạch. Đây được xem là điều kiện then chốt để nghị quyết thực sự trở thành động lực thúc đẩy văn hóa phát triển, đóng góp hiệu quả vào tăng trưởng kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.
