Người mẹ của những đứa trẻ đặc biệt
Sáng Chủ nhật, căn phòng sinh hoạt tại khu tập thể X1 trên phố Hoàng Ngọc Phách (phường Đống Đa, Hà Nội) rộn ràng hơn thường lệ. Tiếng nhạc vang lên, xen lẫn tiếng cười, tiếng gọi nhau của những đứa trẻ có hoàn cảnh đặc biệt đang chăm chú tập từng động tác chuẩn bị cho buổi biểu diễn sắp tới.
Ở giữa căn phòng nhỏ, người phụ nữ mái tóc bạc trắng vẫn chậm rãi bước giữa các em, kiên nhẫn sửa từng nhịp tay, từng bước chân. Có em chưa kịp nhớ động tác, bà nắm tay hướng dẫn lại, có em mất tập trung, bà nhẹ nhàng vỗ vai động viên, Thỉnh thoảng, cả lớp lại đồng thanh gọi: "Mẹ Phúc!".
Người được gọi bằng cái tên thân thương ấy là bà Phan Thị Phúc, người sáng lập Câu lạc bộ Văn nghệ trẻ em khuyết tật Hà Nội. Gần 30 năm qua, người phụ nữ ngoài 80 tuổi đã dành trọn tâm huyết để đồng hành cùng những đứa trẻ kém may mắn, giúp các em không chỉ học múa, hát mà còn từng bước mở lòng, tự tin hòa nhập với cộng đồng.
Bà Phan Thị Phúc, người sáng lập Câu lạc bộ Văn nghệ trẻ em khuyết tật Hà Nội.
Một ngày ở Câu lạc bộ Văn nghệ trẻ em khuyết tật Hà Nội bắt đầu từ khoảng 8 giờ 30 sáng và thường kết thúc vào giữa buổi chiều. Nhưng với bà Phúc, thời gian làm việc không chỉ gói gọn trong vài tiếng đồng hồ ấy. Ở tuổi ngoài 80, nhiều người đã chọn nghỉ ngơi bên con cháu. Còn với bà Phúc, ngày Chủ nhật vẫn là ngày bận rộn nhất trong tuần.
"Tôi cũng từng nghĩ đến chuyện nghỉ, nhưng rồi lại thương các con. Phụ huynh chỉ có ngày Chủ nhật mới đưa con đến được. Một ngày nghỉ của mình đổi lấy niềm vui của mấy chục gia đình thì cũng đáng", bà cười hiền.
Nhìn những học trò say sưa tập luyện, bà Phúc mỉm cười. Với bà, ba thập kỷ gắn bó cùng trẻ khuyết tật không phải là một hành trình dài, mà giống như mới chỉ bắt đầu từ ngày hôm qua.
"Nếu tính theo thời gian thì gần 30 năm là dài thật, nhưng với tôi, mọi thứ vẫn như ngày đầu tiên. Mỗi lần gặp các con đều có những điều mới mẻ, khiến mình lại có thêm động lực để tiếp tục", bà chia sẻ.
Bà Phan Thị Phúc kiên nhẫn chỉnh từng động tác cho các em trong buổi sinh hoạt cuối tuần.
Ít ai biết, trước khi gắn bó với công việc thiện nguyện, bà từng là diễn viên kịch và phụ trách Đội kịch thiếu nhi của Nhà hát Tuổi trẻ. Những chuyến lưu diễn, những giờ dạy múa cho trẻ nhỏ đã đưa bà đến gần hơn với nhiều em nhỏ khuyết tật. Các em cũng yêu ca hát, yêu sân khấu như bao đứa trẻ khác, nhưng lại thiếu cơ hội được học tập, rèn luyện và thể hiện bản thân.
Nỗi trăn trở ấy theo bà suốt nhiều năm. Đến năm 1995, bà quyết định thành lập Câu lạc bộ Văn nghệ trẻ em khuyết tật Hà Nội với mong muốn tạo ra một mái nhà để các em được học tập, vui chơi và cảm nhận mình luôn được yêu thương.
"Ngày ấy nhiều người bảo tôi 'vác tù và hàng tổng', làm việc bao đồng, nhưng tôi chỉ nghĩ đơn giản rằng nếu mình có thể giúp các con có thêm một cơ hội thì tại sao lại không làm", bà nhớ lại.
Những ngày đầu, câu lạc bộ không có địa điểm cố định. Hôm nay mượn sảnh Nhà hát Tuổi trẻ, hôm khác lại tập nhờ ở hành lang trường học hay khoảng sân trống. Không gian chật hẹp, điều kiện thiếu thốn, đạo cụ đơn sơ nhưng chưa bao giờ làm giảm nhiệt huyết của những người gắn bó với lớp học đặc biệt ấy.
Các em hăng say tập luyện dưới sự hướng dẫn của bà Phan Thị Phúc và các tình nguyện viên.
Điều khó nhất, theo bà Phúc, không phải là cơ sở vật chất mà là tìm được những người đủ kiên nhẫn để đồng hành lâu dài với người khuyết tật.
"Muốn làm việc này trước hết phải có tình yêu thương, phải biết đặt mình vào vị trí của các con. Nếu đó là con mình, cháu mình thì mình sẽ đối xử ra sao? Chỉ khi thật sự thấu hiểu thì mới có thể đi cùng các con suốt một chặng đường dài", bà nói.
Tình yêu thương ấy cũng chính là điều khiến khoảng cách giữa cô giáo và học trò dần biến mất. Từ những cái ôm, những lần dỗ dành khi các em lên cơn hoảng loạn hay lặng lẽ ngồi nghe từng câu chuyện nhỏ, bà trở thành chỗ dựa tinh thần của hàng chục gia đình có con khuyết tật.
Điều khiến bà Phúc nhớ nhất sau gần 30 năm không phải những tấm bằng khen hay những lần câu lạc bộ được đứng trên sân khấu nhận giải, mà là những câu chuyện rất đời, rất nhỏ, nhưng đủ sức thay đổi cuộc đời của một đứa trẻ.
Bà kể, mỗi thế hệ học trò đều để lại một ký ức riêng. Có lần, một em nhỏ bị tai nạn điều trị tại Bệnh viện Việt Đức, do gia đình quá khó khăn, chỉ thiếu vài trăm nghìn đồng thuê ôxy để tiếp tục cứu chữa nên gần như đã chấp nhận buông xuôi. Không đành lòng nhìn em dang dở cơ hội sống, bà lặng lẽ xoay xở, vận động thêm sự hỗ trợ của các nhà hảo tâm để em tiếp tục được chữa trị. Nhiều năm sau, cậu bé ngày nào đã khỏe mạnh và có cuộc sống bình thường.
Có lẽ cũng vì vậy mà bà luôn tin, đôi khi chỉ một sự giúp đỡ rất nhỏ cũng đủ để thay đổi cả một số phận. "Trong cuộc sống không phải lúc nào cũng làm được những điều lớn lao. Nhưng nếu việc tốt mình làm có thể giúp một người bước tiếp thì tại sao lại không làm", bà nói.
Các em trong câu lạc bộ được tạo điều kiện tham gia các cuộc thi, hội diễn dành cho người khuyết tật. Ảnh: NVCC
Tiếp nối hành trình nhân ái
Suốt nhiều năm qua, nghệ thuật trở thành cây cầu để bà kết nối với những đứa trẻ đặc biệt. Theo bà, điều quý giá nhất không phải là các em múa đẹp hay hát hay hơn, mà là từng bước vượt qua mặc cảm, dám giao tiếp, biết chia sẻ với mọi người xung quanh.
"Nếu các con không yêu nơi này thì sẽ không tự nguyện đến, phụ huynh cũng sẽ không dành cả ngày nghỉ để đưa con đi. Việc các con vẫn háo hức đến sinh hoạt mỗi Chủ nhật đã là thành công lớn nhất của câu lạc bộ", bà chia sẻ.
Ở tuổi ngoài 80, nhiều người tò mò điều gì giúp bà Phúc vẫn giữ được nguồn năng lượng bền bỉ để đồng hành cùng trẻ em khuyết tật suốt gần ba thập kỷ. Bà chỉ cười, "Muốn làm việc này phải có sức khỏe và quan trọng hơn là phải có tình yêu thương".
Với bà, tình yêu ấy không phải điều gì lớn lao mà được nuôi dưỡng từ những việc bình dị mỗi ngày. Một cái nắm tay khi các em hoảng sợ, một lời động viên lúc các em nản lòng. Hay đơn giản là lặng lẽ ngồi bên cạnh quan sát từng giấc ngủ để kịp thời phát hiện nếu một đứa trẻ có dấu hiệu bất thường.
Điều khiến người phụ nữ ấy trăn trở nhất lúc này không còn là kinh phí hoạt động hay địa điểm sinh hoạt, mà là tìm được những người đủ tâm huyết để tiếp tục hành trình khi bà không còn đủ sức khỏe.
"Người cầm lái mà dừng lại thì con thuyền sẽ chòng chành. Tôi chỉ mong có người tiếp bước để các con vẫn còn một nơi trở về", bà chia sẻ.
Bên cạnh đó là những ước mơ rất đỗi giản dị. Bà mong câu lạc bộ có một không gian rộng rãi hơn để các em được học tập trong điều kiện tốt hơn; bà mong có thêm những doanh nghiệp, những tấm lòng hảo tâm đồng hành để các em có thêm bữa ăn ngon, thêm bộ quần áo biểu diễn hay những buổi dã ngoại ngoài thành phố.
Chính nhờ bàn tay cầm chèo vững vàng và trái tim tận tụy của bà Phúc mà câu lạc bộ đã không ngừng phát triển, luôn đi đúng con đường nhân ái mà bà đã dày công xây dựng suốt bao năm qua. Cũng vì lẽ đó, bà luôn mong muốn có người đủ tâm huyết, sự nhiệt thành để giúp bà tiếp tục vun đắp ngôi nhà đầy tình thương này…
Với những cống hiến bền bỉ và thầm lặng của mình, năm 2018, bà Phan Thị Phúc vinh dự nhận Giải thưởng Tình nguyện Quốc gia do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao tặng. Năm 2022, bà được Chủ tịch UBND quận Đống Đa ghi nhận với giấy khen “Người tốt, việc tốt”. Đến năm 2024, bà Phan Thị Phúc vinh dự được nhận Danh hiệu điển hình tiên tiến, người tốt, việc tốt Thành phố Hà Nội và Bằng khen cùng Kỷ niệm chương “Vì trẻ em khuyết tật” của Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam - một minh chứng cho những đóng góp ý nghĩa của bà đối với cộng đồng.
