Xuất, nhập khẩu hàng hóa 8 tháng năm 2026. Nguồn: Cục Thống kê.
Quy mô xuất, nhập khẩu thiết lập mặt bằng mới
Số liệu từ Cục Thống kê cho thấy, tính chung 8 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu tăng tới 28,7% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4% so với cùng kỳ năm trước còn nhập khẩu đạt 395,3 tỷ USD, tăng 35,3% so với cùng kỳ năm trước.
Riêng trong tháng 8/2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt 109,7 tỷ USD, tăng 31,7% so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu đạt 54,79 tỷ USD, trong khi nhập khẩu đạt 54,91 tỷ USD, dẫn đến cán cân thương mại tháng Tám nhập siêu 0,12 tỷ USD. Mức tăng trưởng đột phá này cho thấy, năm 2026 đang hình thành một mặt bằng kim ngạch thương mại quốc tế mới của Việt Nam. Không chỉ tăng về lượng, các mặt hàng xuất, nhập khẩu còn được đa dạng hóa, nhất là ở nhóm hàng công nghiệp, điện tử, máy móc, nguyên liệu đầu vào và các sản phẩm có mức độ tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục giữ vai trò nòng cốt khi đóng góp 300,37 tỷ USD, chiếm 80,1% tổng kim ngạch xuất khẩu, tăng 26,9%. Khu vực kinh tế trong nước đạt 74,47 tỷ USD, tăng 7,4%, chiếm 19,9% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Về nhóm hàng, công nghiệp chế biến giữ vị thế chủ đạo với 337,99 tỷ USD, chiếm tới 90,2% tổng trị giá xuất khẩu. Nhóm nông, lâm sản đóng góp 26,65 tỷ USD (7,1%); thủy sản đạt 8,0 tỷ USD (2,1%); nhiên liệu và khoáng sản chiếm 0,6% (2,2 tỷ USD).
Toàn nền kinh tế ghi nhận 33 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD (chiếm 93,6%), trong đó 7 mặt hàng vượt mốc 10 tỷ USD (chiếm 70%). Đáng chú ý, nhóm điện tử, máy tính và linh kiện bứt phá mạnh mẽ với 101,06 tỷ USD, tăng 51,1% so với cùng kỳ. Ngoài ra, nhiều mặt hàng ghi nhận mức tăng trưởng ba chữ số hoặc rất cao như: thức ăn gia súc và nguyên liệu (tăng 62,9%), hóa chất (tăng 57,6%), xăng dầu (tăng 54,2%), chất dẻo nguyên liệu (tăng 52,9%).
Nhập siêu 20,46 tỷ USD: Nhìn từ góc độ mở rộng năng lực sản xuất
Tốc độ tăng của nhập khẩu (35,3%) cao hơn đáng kể so với xuất khẩu (22,4%) đã khiến cán cân thương mại 8 tháng chuyển sang nhập siêu 20,46 tỷ USD (trái ngược với mức xuất siêu 14,02 tỷ USD của cùng kỳ năm 2025).
Tuy nhiên, phân tích sâu cơ cấu nhập khẩu cho thấy đây không phải tín hiệu suy yếu của nền kinh tế. Trong cơ cấu nhập khẩu, phần lớn hàng hóa nhập khẩu là tư liệu sản xuất. Trong 8 tháng năm nay, kim ngạch nhập khẩu nhóm tư liệu sản xuất đạt 372,04 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu; trong đó máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 57,6% và nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 36,5%. Hàng tiêu dùng chỉ chiếm 5,9%.
Do đó, kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh trong 8 tháng năm 2026 không nên được nhìn nhận đơn thuần là tín hiệu tiêu cực. Nhiều mặt hàng nhập khẩu quan trọng được sử dụng cho máy móc, thiết bị, nguyên, nhiên vật liệu, đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất, đầu tư và xuất khẩu trong giai đoạn tới. Đặc biệt, nhập khẩu điện tử, máy tính và linh kiện đạt tới 161,63 tỷ USD, tăng 68,3%; máy móc, thiết bị đạt 47,4 tỷ USD, tăng 22,1%. Những con số này cho thấy nhu cầu lớn đối với linh kiện, máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất, đồng thời phản ánh vai trò quan trọng của các ngành sản xuất định hướng xuất khẩu.
Về thị trường xuất, nhập khẩu, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với 122,0 tỷ USD, tăng 23,2%. Đặc biệt, Việt Nam xuất siêu sang Hoa Kỳ tới 106,6 tỷ USD, tăng 22,7%. Đây là nguồn đóng góp quan trọng giúp bù đắp nhập siêu từ các thị trường châu Á. Với quy mô thị trường lớn và tốc độ tăng xuất khẩu trên 20%, Hoa Kỳ nhiều khả năng tiếp tục là một trong những thị trường có đóng góp quan trọng nhất tới tăng trưởng xuất khẩu Việt Nam trong những tháng cuối năm.
Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 161,9 tỷ USD, tăng 37,3%; trong khi xuất khẩu đạt 54,2 tỷ USD, tăng 29,4%. Nhập siêu từ Trung Quốc khoảng 107,7 tỷ USD, tăng 41,7%. Điều này phản ánh thị trường Trung Quốc có vai trò quan trọng đối với sản xuất trong nước. Đồng thời, đây cũng là thị trường xuất khẩu lớn và có tốc độ tăng trưởng cao. Vì vậy, quan hệ thương mại với Trung Quốc vừa là động lực thương mại, mở rộng cơ hội cho hoạt động xuất nhập khẩu, vừa đặt ra yêu cầu đa dạng hóa thị trường, nguồn cung và nâng cao năng lực sản xuất trong nước nhằm cải thiện cán cân thương mại.
Mục tiêu 1.200 tỷ USD và yêu cầu về chất lượng tăng trưởng
Để tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu cả năm 2026 đạt mốc lịch sử 1.200 tỷ USD, bình quân 4 tháng cuối năm cần đạt khoảng 107,5 tỷ USD/tháng. Mức yêu cầu này thấp hơn quy mô thực hiện của riêng tháng 8 (109,7 tỷ USD). Nói cách khác, nếu 4 tháng cuối năm duy trì được quy mô bình quân tương đương tháng Tám, tổng kim ngạch cả năm có thể đạt khoảng 1.210 tỷ USD.
Do đó, xét về quy mô kim ngạch đã đạt được, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt mốc 1.200 tỷ USD là có cơ sở và hoàn toàn có khả năng đạt được, nếu hoạt động xuất, nhập khẩu duy trì mặt bằng tăng trưởng như hiện tại trong các tháng cuối năm. Bên cạnh đó, kim ngạch xuất, nhập khẩu thường có xu hướng tăng trong những tháng cuối năm do nhu cầu sản xuất, tiêu dùng gia tăng, từ đó sẽ tạo thêm dư địa để tổng kim ngạch cả năm 2026 có thể đạt mốc 1.200 tỷ USD.
Từ diễn biến 8 tháng đầu năm, Cục Thống kê đã cũng đưa ra 6 nhận định chính, bao gồm:
Một là, hoạt động ngoại thương đang bước vào giai đoạn mở rộng về quy mô. Với 770,14 tỷ USD sau 8 tháng, Việt Nam đã tiến rất gần đến một mặt bằng kim ngạch thương mại mới. Mục tiêu tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu năm 2026 đạt 1.200 tỷ USD có cơ sở rõ ràng.
Hai là, tăng trưởng xuất khẩu đang được dẫn dắt bởi công nghiệp chế biến, chế tạo, đặc biệt là điện tử và máy móc, thiết bị. Đây là tín hiệu tích cực đối với quá trình công nghiệp hóa và hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ba là, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu là vấn đề cần theo dõi, nhưng chưa nên đồng nhất nhập siêu với sự suy yếu của nền kinh tế. Với 94,1% hàng nhập khẩu là tư liệu sản xuất, một bộ phận lớn nhập khẩu đang phục vụ trực tiếp cho sản xuất và xuất khẩu.
Bốn là, điểm cần quan tâm nhất tập trung vào chất lượng của nhập siêu. Nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu để mở rộng năng lực sản xuất là cần thiết; nhưng nhập khẩu linh kiện với quy mô rất lớn trong khi giá trị gia tăng nội địa còn hạn chế cho thấy yêu cầu cấp thiết phải phát triển công nghiệp hỗ trợ.
Năm là, cán cân thương mại đang có sự phân hóa rõ giữa các thị trường. Cán cân thương mại thặng dư với Hoa Kỳ và EU đang bù đắp đáng kể cho nhập siêu từ Trung Quốc, Hàn Quốc và ASEAN. Đây là mô hình vừa tạo dư địa tăng trưởng, vừa đặt ra yêu cầu đa dạng hóa thị trường và nguồn cung.
Sáu là, để đạt mốc 1.200 tỷ USD gắn với phát triển thương mại theo hướng bền vững, trọng tâm chính sách không nên chỉ là tăng kim ngạch, mà phải nâng cao chất lượng tăng trưởng thương mại. Trong đó cần ưu tiên nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng giá trị gia tăng trong nước, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu và nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Tóm lại, 8 tháng năm 2026 đánh dấu bước tiến mới về quy mô ngoại thương của Việt Nam. Nếu duy trì được đà tăng hiện tại, năm 2026 được kỳ vọng tiếp tục đánh dấu bước nhảy mới về quy mô thương mại của Việt Nam với khả năng tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu vượt mốc 1.200 tỷ USD. Tuy nhiên, bên cạnh mở rộng quy mô, yêu cầu quan trọng trong giai đoạn tiếp theo là nâng tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa, giảm phụ thuộc vào nguồn đầu vào nhập khẩu và chuyển từ mô hình “tăng kim ngạch” sang “tăng chất lượng và hiệu quả của thương mại”.
