Trước thực tế số lượng vụ án, vụ việc liên quan đến tranh chấp tín dụng, xử lý tài sản bảo đảm, thu hồi nợ vay đang có xu hướng gia tăng, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng, yêu cầu cấp thiết hiện nay không chỉ là giải quyết từng vụ việc đơn lẻ, mà phải thống nhất cách hiểu, áp dụng pháp luật giữa Tòa án và ngân hàng. Đây là chìa khóa để khơi thông các vụ tranh chấp tín dụng đang tồn đọng.
TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo
Phát biểu khai mạc Hội thảo “Tháo gỡ vướng mắc trong giải quyết các vụ án, vụ việc tồn đọng liên quan đến tín dụng, ngân hàng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh” do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp với Tòa án Nhân dân TP. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 8/7 tại TP. Hồ Chí Minh, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, thời gian qua, dưới sự chỉ đạo quyết liệt và sâu sát của Chính phủ, cùng các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, ngành Ngân hàng đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ trong công tác xử lý nợ xấu.
Hoạt động của các tổ chức tín dụng (TCTD) được lành mạnh hóa và vận hành hiệu quả hơn. Đóng góp vào thành công chung đó có vai trò rất lớn của ngành Tòa án, đặc biệt là Tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh trong công tác xét xử, giải quyết các tranh chấp liên quan đến tín dụng, ngân hàng.
Trước đó, vào năm 2021, hai đơn vị cũng đã phối hợp tổ chức Hội thảo “Thực tiễn giải quyết tranh chấp liên quan đến tín dụng ngân hàng tại Tòa án Nhân dân TP. Hồ Chí Minh”. Sự kiện này đã tạo điều kiện thuận lợi để các ngân hàng kịp thời phản ánh khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng, giúp các bên có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về hoạt động của hệ thống ngân hàng.
Tuy nhiên, từ năm 2021 đến nay, nền kinh tế - xã hội nói chung và hệ thống ngân hàng nói riêng đã có nhiều thay đổi vượt bậc, với quy mô thị trường ngày càng mở rộng. Là địa bàn kinh tế năng động, tập trung nhiều hoạt động tài chính, tín dụng, thương mại và đầu tư, các quan hệ tín dụng tại TP. Hồ Chí Minh ngày càng trở nên đa dạng, phức tạp. Hệ quả là số lượng vụ án, vụ việc liên quan đến tranh chấp tín dụng, xử lý tài sản bảo đảm, thu hồi nợ vay đang có xu hướng gia tăng.
Theo tổng hợp mới nhất của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam từ phản ánh của các TCTD hội viên, hiện có rất nhiều vụ việc tranh chấp tín dụng, ngân hàng tại Tòa án Nhân dân các cấp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đang rơi vào tình trạng tồn đọng, kéo dài. Nguyên nhân cốt lõi được nhận diện tập trung vào một số vấn đề nổi cộm:
Thứ nhất, vướng mắc về quy định bảo vệ người thứ ba ngay tình, tranh chấp về tài sản bảo đảm của hộ gia đình sử dụng đất; Trường hợp tài sản đã được giao dịch hợp pháp (thế chấp, chuyển nhượng) với TCTD nhưng vẫn bị tuyên vô hiệu, tuyên hủy bỏ trong các vụ án hình sự;
Thứ hai, chậm trễ trong quá trình nhận đơn khởi kiện, thụ lý và giải quyết vụ án do Tòa yêu cầu nguyên đơn cung cấp thêm tài liệu nằm ngoài phạm vi nghĩa vụ chứng minh; Thẩm quyền giải quyết tranh chấp của Tòa án;
Thứ ba, vụ án được giải quyết bởi Tòa án liên quan đến tranh chấp tài sản là Quyền sử dụng đất đang được thế chấp tại TCTD nhưng TCTD không nhận được thông báo hay đưa vào tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi liên quan đến vụ án…
"Những vướng mắc này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các bên, làm chậm quá trình thu hồi nợ, xử lý tài sản bảo đảm, xử lý nợ xấu, đồng thời tác động đến sự an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng", Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Đào Minh Tú nhấn mạnh.
TS. Đào Minh Tú cho biết, các vướng mắc trong giải quyết tranh chấp tín dụng, ngân hàng xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau: Do quan điểm nhận thức về các quy định pháp luật của những người tiến hành tố tụng và các cơ quan tiến hành tố tụng còn khác biệt, tạo ra rủi ro rất lớn cho các ngân hàng cho vay/nhận bảo đảm; hay các quy định của pháp luật chưa thống nhất, đồng bộ; Ngoài ra, còn do chính các TCTD trong quá trình xác lập hợp đồng, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, quản lý tài sản bảo đảm và cung cấp tài liệu, chứng cứ cho Tòa án.
Vì vậy, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng, yêu cầu cấp thiết hiện nay không chỉ là tháo gỡ từng vụ việc đơn lẻ, mà cần thẳng thắn nhận diện đúng các “điểm nghẽn”, thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật, đồng thời tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa Tòa án và các TCTD. Qua đó đẩy nhanh tiến độ giải quyết các vụ án, vụ việc tồn đọng, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các bên và nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu.
Quang cảnh hội thảo
Trên tinh thần đó, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Đào Minh Tú yêu cầu, các đại biểu và chuyên gia tập trung thảo luận vào 4 nội dung trọng tâm:
Một là, đánh giá thực trạng các vụ án, vụ việc tồn đọng liên quan đến tranh chấp tín dụng, ngân hàng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh; nhận diện các nhóm vướng mắc chủ yếu trong quá trình thụ lý, giải quyết, xét xử và thi hành các bản án, quyết định liên quan đến hoạt động tín dụng, ngân hàng.
Hai là, trao đổi, làm rõ những khó khăn, vướng mắc về xử lý tài sản bảo đảm trong bối cảnh pháp luật có nhiều thay đổi hiện nay, từ đó tìm kiếm giải pháp phù hợp nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên nhận bảo đảm ngay tình, hợp pháp.
Ba là, thảo luận về cơ chế phối hợp giữa Tòa án và các TCTD trong quá trình cung cấp hồ sơ, tài liệu, chứng cứ; xác minh thông tin; triệu tập đương sự; xem xét, thẩm định tại chỗ; định giá tài sản…, nhằm rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc nhưng vẫn bảo đảm đúng quy định của pháp luật.
Cuối cùng, kiến nghị, đề xuất các giải pháp cụ thể để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn; nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết các tranh chấp tín dụng, ngân hàng trong thời gian tới.
"Nội dung Hội thảo hôm nay có ý nghĩa rất quan trọng và thiết thực. Tôi mong rằng các đại biểu sẽ trao đổi thẳng thắn, thực chất, nêu rõ các vướng mắc cụ thể và đề xuất các giải pháp khả thi, phù hợp với thực tiễn và quy định pháp luật, qua đó giúp nâng cao hiệu quả xử lý tranh chấp Hợp đồng tín dụng tại Tòa án, đẩy nhanh tiến độ xử lý tài sản bảo đảm, xử lý nợ xấu của các TCTD theo chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước", Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Đào Minh Tú nhấn mạnh và cho biết: "Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam sẽ tiếp thu, tổng hợp đầy đủ các ý kiến tại Hội thảo để tiếp tục kiến nghị, phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình tháo gỡ khó khăn cho các TCTD hội viên".
