Tạo môi trường chính sách kinh tế thuận lợi phục vụ chuyển đổi xanh

Tăng trưởng cao nhưng phải xanh và bao trùm hơn

Phát biểu khai mạc, ông Chu Đức Lam - Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành cho biết, năm 2025, tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,02% đã tạo nên một dấu mốc quan trọng, mở ra tiềm năng mới, động năng mới và không gian phát triển mới cho đất nước trong giai đoạn phát triển tiếp theo. Mục tiêu tăng trưởng 2 con số dù đặt ra nhiều thách thức, song với quyết tâm cao của Chính phủ Việt Nam cùng sự đồng hành, hỗ trợ quý báu của cộng đồng quốc tế, chúng tôi tin tưởng mục tiêu này hoàn toàn có thể đạt được.

Ông Chu Đức Lam - Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành phát biểu tại lễ khởi động.

Trong bối cảnh đó, các định hướng lớn của giai đoạn phát triển mới đặt ra yêu cầu rất rõ ràng như: Tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững; tăng trưởng cao nhưng phải xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn; chủ động bắt nhịp xu thế chuyển đổi kép toàn cầu là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát thải ròng bằng không. “Đây vừa là thách thức lớn, vừa là cơ hội mang tính lịch sử để Việt Nam bứt phá, rút ngắn khoảng cách và tiến xa hơn trên con đường hiện đại hóa và phát triển thịnh vượng”, ông Lam khẳng định.

Trong 5 năm tới, chỉ riêng các lĩnh vực như chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi xanh trong ngành giao thông, nhu cầu đầu tư và tài chính xanh của Việt Nam đã lên tới hàng trăm tỷ đô la Mỹ. Đơn cử, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh do Bộ Công Thương chủ trì xây dựng đã xác định nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026 - 2030 vượt mức 100 tỷ USD, trong đó nguồn lực chủ yếu đến từ khu vực tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài... Để huy động được nguồn lực tài chính này, Việt Nam cần một hệ sinh thái chính sách đồng bộ và nhất quán, từ chiến lược huy động vốn, cơ chế khuyến khích - ưu đãi đến việc phát triển và vận hành hiệu quả các công cụ tài chính xanh. Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt trong các nỗ lực thúc đẩy đầu tư xanh và chuyển đổi năng lượng của Chính phủ Việt Nam.

Cũng theo ông Chu Đức Lam, trong giai đoạn triển khai, Dự án SHIFT sẽ tập trung vào các trọng tâm hành động như: Đề xuất các giải pháp huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính, kết hợp hài hòa giữa vốn trong nước và vốn quốc tế, phục vụ các dự án tăng trưởng xanh và chuyển đổi năng lượng; hỗ trợ thúc đẩy phát triển trái phiếu xanh, nghiên cứu và xây dựng các cơ chế kỹ thuật nhằm từng bước hình thành và vận hành thí điểm sàn giao dịch các-bon trong nước; phát triển các sản phẩm tài chính xanh mới, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật để thu hút dòng vốn đầu tư xanh; nâng cao năng lực cho khu vực tư nhân, thúc đẩy các mô hình kinh doanh xanh và ứng dụng các công nghệ chuyển đổi năng lượng sáng tạo.

Thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn

Ông Chu Đức Lam cũng cho biết, chuyển đổi xanh không chỉ là khẩu hiệu mà là một cuộc chuyển dịch toàn diện về mô hình tăng trưởng, công nghệ, cơ cấu năng lượng, cấu trúc đầu tư và phương thức huy động nguồn lực. Trong đó, lĩnh vực năng lượng giữ vai trò then chốt, mang tính quyết định đối với thành công của quá trình chuyển đổi xanh. Để quá trình này diễn ra thực chất và hiệu quả, đầu tư xanh và tài chính xanh cần được triển khai ở quy mô đủ lớn, đủ chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và tạo “đòn bẩy” cho khu vực doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Đại diện các đơn vị thực hiện nghi thức lễ khởi động dự án.

Những năm qua, Việt Nam đã và đang tăng cường các chính sách về khí hậu, mở rộng thu hút đầu tư, phát triển năng lượng tái tạo và thúc đẩy nền kinh tế xanh. Theo đó, Việt Nam đã ban hành Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030 và Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030 (Quy hoạch điện VIII điều chỉnh). Song việc hiện thực hóa các mục tiêu này vẫn đòi hỏi nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn triển khai. Do đó, để thúc đẩy chuyển đổi xanh, Việt Nam cần tiếp tục tăng cường thực thi chính sách, hoàn thiện các công cụ tài chính và nâng cao năng lực cho các tổ chức tài chính, doanh nghiệp trong lĩnh vực đầu tư xanh.

Giới thiệu chung về Dự án SHIFT, bà Trần Thị Quỳnh Nga - Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành cho biết, Dự án SHIFT được triển khai nhằm đóng góp trực tiếp vào việc thực hiện các định hướng phát triển quan trọng của Việt Nam, đặc biệt là Chiến lược Tăng trưởng xanh Quốc gia và cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Trọng tâm ưu tiên của Dự án là hỗ trợ huy động nguồn vốn, đặc biệt vốn tư nhân cho các hoạt động đầu tư xanh, nhất là trong lĩnh vực năng lượng. Đây là lĩnh vực có nhu cầu vốn rất lớn và có vai trò then chốt đối với quá trình chuyển đổi của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, SHIFT tập trung hỗ trợ đa dạng hóa các nguồn vốn và công cụ tài chính xanh. Việc phát triển các công cụ như tín dụng xanh, trái phiếu xanh và các nội dung liên quan đến thị trường carbon nhằm tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp và các tổ chức tài chính khi tham gia đầu tư vào các lĩnh vực xanh.

Đặc biệt, Dự án cũng sẽ hỗ trợ nâng cao năng lực của doanh nghiệp và các tổ chức tài chính, để có thể chủ động và tự tin hơn trong việc triển khai và đầu tư vào các dự án xanh, đồng thời từng bước mở rộng các sản phẩm và dịch vụ tài chính xanh trên thị trường.