Quy mô thị trường nội địa mới khoảng 1 tỷ USD/năm, dư địa còn lớn. Ảnh: Quý Đức
Quy mô thị trường thủy sản nội địa mới khoảng 1 tỷ USD/năm
Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), Việt Nam là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 11,3 tỷ USD, sản phẩm có mặt tại hơn 170 quốc gia; tổng sản lượng thủy sản cả nước đạt gần 10 triệu tấn.
Ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là một ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước, đóng góp 4-5% vào GDP quốc gia, chiếm 25-30% GDP khối ngành nông, lâm, ngư nghiệp và tạo sinh kế cho hàng triệu lao động.
Tuy nhiên, theo bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký VASEP, khoảng cách giữa năng lực của ngành và quy mô thị trường trong nước còn khá lớn. Thị trường thủy, hải sản nội địa hiện ước đạt khoảng 1 tỷ USD/năm, mức tiêu thụ bình quân đầu người khoảng 40 kg/năm. Con số khá khiêm tốn so với năng lực sản xuất của ngành và quy mô thị trường gần 100 triệu dân.
Trong kênh phân phối hiện đại, thủy sản sản xuất trong nước chiếm khoảng 60-70% thị phần với các mặt hàng chủ lực như tôm, cá basa, mực, cá biển; thủy sản nhập khẩu vẫn chiếm 30-40%. Cùng với thu nhập và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng, xu hướng sử dụng thủy, hải sản của người tiêu dùng được kỳ vọng tiếp tục mở rộng.
Vì thế, để khai thác thị trường “sân nhà”, yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp sản xuất, chế biến không chỉ là tăng nguồn cung mà còn phải phát triển kênh phân phối, đa dạng hóa sản phẩm phù hợp với nhu cầu tiêu dùng trong nước và tăng cường liên kết với các hệ thống bán lẻ.
Ông Trần Quang Huy, Trưởng phòng mua hàng Thuỷ hải sản, MM Mega Market Việt Nam cho biết, người tiêu dùng Việt ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, chất lượng và an toàn thực phẩm đối với các sản phẩm thủy sản. Điều này đặt ra yêu cầu xây dựng chuỗi cung ứng thủy sản theo hướng minh bạch, an toàn và kiểm soát chặt chẽ từ vùng sản xuất đến tay người tiêu dùng.
Từ kinh nghiệm thực tiễn khai thác thị trường nội địa, MM Mega Market chú trọng phát triển hệ thống thu mua, kết nối trực tiếp với nông hộ, hợp tác xã và các nhà cung cấp tại vùng sản xuất, qua đó kiểm soát tốt hơn chất lượng nguồn hàng.
Đồng thuận, ông Nguyễn Thái Dũng, Phó Tổng Giám đốc chuỗi bán lẻ Fujimart Việt Nam đánh giá, thủy hải sản Việt Nam có tiềm năng lớn, chất lượng tốt, song phần lớn doanh nghiệp hiện vẫn dành nhiều sự quan tâm cho thị trường xuất khẩu. Trong khi đó, ngay cả những doanh nghiệp có thế mạnh xuất khẩu cũng gặp không ít khó khăn khi đưa sản phẩm vào thị trường nội địa.
Dư địa đáng chú ý nằm ở nhóm sản phẩm chế biến sâu, sản phẩm giá trị gia tăng, thực phẩm tiện lợi và quy cách đóng gói nhỏ... Ảnh: Quý Đức
Khai thác tốt thị trường trong nước, thủy sản phải giải quyết nhiều nút thắt
Theo ông Dũng, để khai thác tối đa tiềm năng từ thị trường nội địa, doanh nghiệp không nên chỉ tập trung vào nhóm sản phẩm tươi sống, bởi đặc thù mặt hàng này đòi hỏi chi phí logistics, bảo quản và vận chuyển lớn. Thay vào đó, cần đẩy mạnh đầu tư vào khâu sơ chế, chế biến sâu và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng, phù hợp với nhu cầu và thói quen tiêu dùng trong nước.
Phó Tổng Thư ký VASEP Lê Hằng cũng nhìn nhận, những thay đổi trong lối sống và xu hướng tiêu dùng của thị trường trong nước đang tạo thêm không gian phát triển cho thủy sản tại thị trường trong nước.
Dư địa đáng chú ý nằm ở nhóm sản phẩm chế biến sâu, sản phẩm giá trị gia tăng, thực phẩm tiện lợi và quy cách đóng gói nhỏ, phù hợp với nhu cầu của các gia đình trẻ cũng như sự phát triển của hệ thống bán lẻ hiện đại, dịch vụ ăn uống và thương mại điện tử.
Tuy nhiên, để khai thác tốt hơn thị trường trong nước, ngành thủy sản vẫn phải giải quyết nhiều nút thắt. Một trong những vấn đề được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là chi phí logistics. Song hành với logistics là bài toán cân đối giữa tiêu chuẩn chất lượng và giá bán.
Thị trường gần 100 triệu dân vì vậy đang mở ra không gian đáng kể để thủy sản Việt gia tăng sức tiêu thụ ngay trong nước. Để biến dư địa thành thị phần, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ từ: Nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển sản phẩm chế biến sâu, đến giảm chi phí logistics, hoàn thiện hạ tầng kho lạnh và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận hệ thống bán lẻ.
Theo các chuyên gia, khi kết nối cung - cầu được duy trì thường xuyên, thông tin tới người tiêu dùng được tăng cường, sản phẩm thủy sản Việt sẽ có thêm điều kiện mở rộng hiện diện trên thị trường nội địa, góp phần tạo sự cân bằng hơn giữa thị trường trong nước và xuất khẩu.
