 |
| Lãnh đạo TPBank trả lời cổ đông tại Đại hội. |
Ngày 24/4/2026, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank - mã CK: TPB) tổ chức Đại hội đồng cổ đông thường niên với sự tham dự của các cổ đông đại diện hơn 1,97 tỷ cổ phần, tương đương 71,18% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết, đủ điều kiện tiến hành theo quy định. Tại Đại hội, lãnh đạo TPBank đã trả lời nhiều câu hỏi của cổ đông liên quan tới định hướng phát triển của Ngân hàng trong giai đoạn tới.
Cổ đông: Qua theo dõi và phân tích các mảng hoạt động của TPBank, tôi nhận thấy thu nhập từ phí và dịch vụ tăng trưởng mạnh trong thời gian qua. Đề nghị Ban lãnh đạo chia sẻ rõ hơn về các động lực thúc đẩy tăng trưởng này, cũng như vai trò của nguồn thu này trong chiến lược phát triển dài hạn của ngân hàng.
Tổng Giám đốc Nguyễn Hưng: Như phần trình bày, tôi cũng đã báo cáo rằng thu nhập ngoài lãi của TPBank là một trong những ngân hàng có tỷ lệ cao trong hệ thống. Đây là một định hướng khá đúng đắn để giảm bớt sự phụ thuộc vào tín dụng.
Thứ nhất, trong bối cảnh hiện nay, dư địa tín dụng ngày càng hạn chế, điều này liên quan đến các yếu tố vĩ mô, nên tăng trưởng tín dụng không thể hoàn toàn theo nhu cầu thị trường, chưa kể cơ quan điều hành cũng định hướng dòng vốn vào những lĩnh vực ưu tiên, vì vậy, để vẫn giữ được chỉ tiêu lợi nhuận và hiệu quả sinh lời, ngân hàng phải gia tăng nguồn thu ngoài lãi, trong đó hoạt động dịch vụ đóng vai trò rất quan trọng. Ngay từ nhiều năm trước, chúng ta đã định hướng phát triển mạnh các hoạt động dịch vụ.
Ngân hàng có những dịch vụ chính như bảo lãnh và tài trợ thương mại. Có thể nói, dù quy mô tổng thể của ngân hàng nhỏ hơn nhiều so với các ngân hàng thương mại nhà nước hoặc một số ngân hàng lớn, nhưng riêng mảng bảo lãnh, đặc biệt là tài trợ thương mại, chúng ta vẫn có thứ hạng tương đối cao. Bởi ngay từ đầu đã xác định đây là những nghiệp vụ tương đối khó, đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, cần được đào tạo bài bản. Ví dụ các lĩnh vực liên quan đến thanh toán quốc tế, thương mại quốc tế thì phải hiểu các thông lệ quốc tế… mới có thể triển khai hiệu quả.
Do đó, các hoạt động này đã được triển khai rộng trong toàn hệ thống, và doanh thu từ đây chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng thu nhập hằng năm của ngân hàng.
Bên cạnh đó, ngân hàng số cũng là một kênh quan trọng. Chi phí thấp, giá trị mỗi giao dịch không lớn, nhưng tỷ lệ mang lại hiệu quả cao. Với vài triệu khách hàng, mỗi người chỉ cần đóng góp vài trăm nghìn đồng thì cộng lại cũng tạo ra nguồn thu rất lớn. Đây là một trong những động lực chính giúp ngân hàng gia tăng thu ngoài lãi.
Trước đây, ngân hàng cũng có lợi thế từ hoạt động kinh doanh giấy tờ có giá, trái phiếu, nhưng gần đây nguồn thu này không còn nhiều. Đây cũng là tình hình chung của thị trường. Tuy nhiên, chúng ta vẫn duy trì được tỷ lệ thu ngoài lãi ở mức cao nhờ định hướng rõ ràng từ nhiều năm trước và triển khai đồng bộ trên toàn hệ thống.
Hiện nay, tỷ lệ thu phí dịch vụ của ngân hàng vẫn ở mức tương đối tốt. Các dịch vụ thanh toán cơ bản phần lớn được cung cấp miễn phí cho khách hàng, nên không tạo ra nguồn thu đáng kể. Vì vậy, ngân hàng sẽ tập trung vào các dịch vụ gắn với tín dụng như bảo lãnh, tài trợ thương mại… để đảm bảo hiệu quả kinh doanh.
Cổ đông: Quy mô tổng tài sản đã vượt 500.000 tỷ đồng, ngân hàng làm gì để duy trì hiệu quả sinh lời?
Tổng Giám đốc Nguyễn Hưng: Năm vừa rồi, tổng tài sản hợp nhất của ngân hàng chúng ta đã đạt khoảng 506.000 tỷ đồng. Có thể nói, trước đây vài năm tôi không nghĩ rằng quy mô của chúng ta có thể tăng nhanh như vậy. Nếu nhìn lại cách đây vài năm, thời điểm xảy ra sự việc của SCB, khi đó quy mô tài sản khoảng 600.000 tỷ đồng đã được xem là rất lớn. Nếu năm nay chúng ta đạt mức khoảng 600.000 tỷ đồng thì quy mô này, dù vẫn ở nhóm trung bình do nhiều ngân hàng khác cũng tăng trưởng rất mạnh, nhưng rõ ràng đã là rất lớn và đòi hỏi công tác quản trị, điều hành phải chuyên nghiệp, bài bản hơn.
Trong những năm vừa qua, ngân hàng đã nỗ lực xây dựng bộ máy, cơ cấu tổ chức, hoàn thiện quy trình, quy chế hoạt động. Đồng thời, các quy định của cơ quan quản lý ngày càng chặt chẽ hơn. Vì vậy, dù quy mô tăng nhanh, chúng ta vẫn có đủ nguồn lực và con người để quản lý hiệu quả tổng tài sản ở mức này.
Với quy mô tài sản lên tới hàng chục tỷ USD, để đảm bảo danh mục sinh lời hiệu quả, ngân hàng không thể chỉ phụ thuộc vào tín dụng, nhất là trong bối cảnh chi phí vốn tăng lên trong khi lãi suất cho vay có xu hướng giảm theo điều hành chính sách. Do đó, một trong những động lực quan trọng là gia tăng thu nhập ngoài lãi, như đã đề cập.
Bên cạnh đó, việc kiểm soát chi phí vốn cũng rất quan trọng. Ngân hàng cần duy trì tỷ lệ CASA ở mức cao. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là kỳ vọng người dân giữ tiền không kỳ hạn lâu dài, mà thông qua các hoạt động như thanh toán, bảo lãnh, LC… khi khách hàng giao dịch thường xuyên thì dòng tiền sẽ tự nhiên duy trì trong hệ thống ngân hàng. Hiện nay, TPBank duy trì tỷ lệ CASA trên 20% và đang tiếp tục nỗ lực nâng cao tỷ lệ này.
Trong bối cảnh lãi suất thị trường có nhiều biến động, đặc biệt là sự chênh lệch giữa kỳ hạn trên 6 tháng và dưới 6 tháng, ngân hàng cũng phải điều chỉnh lãi suất huy động để đảm bảo cạnh tranh và thu hút vốn. Tuy nhiên, nếu cơ cấu nguồn vốn hợp lý, kết hợp với tỷ lệ CASA cao, ngân hàng vẫn có thể duy trì chi phí vốn ở mức hợp lý.
Cùng với đó, việc quản trị danh mục tín dụng theo hướng kiểm soát rủi ro, giữ tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp sẽ giúp giảm chi phí dự phòng. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất lao động cũng góp phần tiết giảm chi phí vận hành.
Tổng thể, với việc tăng thu và kiểm soát tốt chi phí, ngân hàng có thể đảm bảo hiệu quả hoạt động và đạt được mục tiêu lợi nhuận đã trình Đại hội cổ đông.
Cổ đông: Trong bối cảnh thị trường và kinh tế biến động, TPBank vẫn đạt kết quả tích cực. Đâu là “la bàn” giúp ngân hàng không đi chệch hướng?
Chủ tịch HĐQT Đỗ Minh Phú: Đây là một câu hỏi hay và cũng không dễ. Ý chị muốn hỏi là trong giai đoạn nhiều biến động như vậy, thì “la bàn” của TPBank là gì. Chúng ta đều biết, khi đi vào một vùng biển bão tố hay vượt qua núi cao, rừng sâu thì một yếu tố rất quan trọng, không thể thiếu, đó là la bàn để xác định phương hướng.
Đối với Ngân hàng Tiên Phong, trong giai đoạn khó khăn, khi phải vượt qua những thử thách như vậy, “la bàn” chính là kỷ luật quản trị. Trong đó, trước hết là quản trị nguồn lực, bao gồm nhân lực, vật lực và nguồn vốn. Đây là nền tảng giúp ngân hàng vận hành ổn định và hiệu quả.
Thứ hai là quản trị tài nguyên. Theo chúng tôi, tài nguyên quan trọng nhất là hạn mức tín dụng do Ngân hàng Nhà nước cấp. Đây là nguồn lực hữu hạn, nên phải được sử dụng đúng định hướng, đúng lĩnh vực ưu tiên của Chính phủ để đảm bảo hiệu quả và hạn chế rủi ro. Nếu phân bổ không đúng, có thể dẫn đến nợ xấu hoặc không đạt mục tiêu đề ra.
Ngoài ra, trong tài nguyên còn có dữ liệu. TPBank xác định dữ liệu là một nguồn tài nguyên cốt lõi trong quá trình chuyển đổi số. Dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống”, được khai thác, chia sẻ và kiểm soát hiệu quả. Ngân hàng hoạt động trên nền tảng dữ liệu, nên việc quản trị dữ liệu có ý nghĩa rất quan trọng.
Yếu tố thứ ba là quản trị rủi ro. Bản chất hoạt động ngân hàng là kinh doanh rủi ro, do đó, trong những giai đoạn biến động, việc kiểm soát rủi ro phải được đặt lên hàng đầu.
Bên cạnh “la bàn” là kỷ luật quản trị, để con tàu có thể vượt qua sóng gió còn cần một bộ máy vận hành hiệu quả. Đó là Hội đồng quản trị, Ban điều hành và Ban kiểm soát, những người giữ vai trò định hướng và điều hành, luôn đặt mục tiêu chung của ngân hàng lên trên lợi ích cá nhân.
Đồng thời, không thể thiếu đội ngũ gần 8.000 cán bộ, nhân viên, “thủy thủ đoàn” trực tiếp vận hành hệ thống. Sự phối hợp giữa bộ máy lãnh đạo và đội ngũ nhân sự là yếu tố đảm bảo TPBank có thể vượt qua khó khăn và tiếp tục phát triển.
Cổ đông: Hiện nay, AI và tự động hóa đang phát triển rất nhanh, thay đổi nhiều hoạt động trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, đặc biệt TPBank là ngân hàng đi đầu về số. Vậy theo Chủ tịch và Ban lãnh đạo, đâu sẽ là giới hạn công nghệ, những điểm ngân hàng cần lưu ý để không “tự động hóa quá mức” khi theo đuổi con đường này?
Chủ tịch HĐQT Đỗ Minh Phú: Có lẽ ý cổ đông muốn hỏi là trong thời đại công nghệ số, cách mạng số diễn ra mạnh mẽ như vậy, thì mối quan hệ giữa con người và công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), sẽ như thế nào. Chúng tôi cho rằng AI không thể thay thế hoàn toàn con người.
Thực tế, việc ứng dụng AI có thể dẫn đến việc thay thế một số công việc mà trước đây con người thực hiện, vì AI có thể làm hiệu quả hơn. Ví dụ, ngay cả các tập đoàn lớn như Google cũng đã thay thế một tỷ lệ lớn nhân sự lập trình bằng các công cụ AI. Tuy nhiên, AI không thể thay thế con người hoàn toàn, mà sẽ buộc con người phải nâng cao trình độ để sử dụng công nghệ. Những người không thích ứng được thì sẽ bị thay thế.
Vấn đề thứ hai là cách sử dụng AI. Đối với xã hội, AI cần được sử dụng một cách có đạo đức, có chuẩn mực. Tôi tin rằng các quốc gia sẽ ban hành các quy định pháp lý để kiểm soát, tránh việc AI bị lạm dụng, tạo ra thông tin sai lệch, hình ảnh giả, gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội và môi trường thông tin.
Tại TPBank, chúng tôi có những quy định rất rõ ràng đối với cán bộ, nhân viên khi sử dụng AI. Không được tùy tiện sử dụng AI để thay thế hoàn toàn công việc mà không có kiểm soát. Chúng tôi luôn đặt câu hỏi: “Bạn đã tham khảo AI chưa?”, nhưng điều đó không có nghĩa là để AI làm thay. Nếu phát hiện nhân viên không thực hiện công việc mà phụ thuộc hoàn toàn vào AI, thì đó là vấn đề về năng lực và ý thức cần phải được cải thiện.
Trong quan hệ với khách hàng, dù quy trình có thể tự động hóa bằng AI, dữ liệu lớn hay machine learning, nhưng trải nghiệm khách hàng không thể là một sản phẩm chung cho tất cả. Sự khác biệt giữa con người và máy móc chính là cảm xúc và sự thấu hiểu. Do đó, TPBank hướng tới cá thể hóa trải nghiệm cho từng khách hàng, tạo “điểm chạm” riêng biệt, thay vì tự động hóa hoàn toàn.
Chúng tôi cho rằng, tự động hóa là cần thiết, nhưng không thể thay thế hoàn toàn yếu tố con người. Đồng thời, TPBank luôn đề cao kỷ luật trong sử dụng AI để đảm bảo không gây tác động tiêu cực đến tổ chức, khách hàng và xã hội, nhất là trong bối cảnh ranh giới giữa thế giới thực và số ngày càng đan xen.
Cổ đông: Cả thế giới đang nói rất nhiều về công nghệ và dữ liệu. Trong 5 năm tới, công nghệ và dữ liệu đều có thể mua hoặc sao chép. Vậy theo Chủ tịch, đâu là tài sản cốt lõi giúp TPBank phát triển bền vững: công nghệ, dữ liệu hay niềm tin của khách hàng? Và ngân hàng đang đầu tư vào yếu tố nào nhiều nhất?
Chủ tịch HĐQT Đỗ Minh Phú: Khi nói đến đầu tư, TPBank luôn đầu tư vào công nghệ, hạ tầng, hệ thống để phục vụ hoạt động. Đây là yếu tố bắt buộc, nếu không có thì ngân hàng không thể vận hành. Chúng tôi sẵn sàng đầu tư hàng nghìn tỷ đồng để xây dựng hệ thống công nghệ hiện đại, thậm chí thuê các giải pháp trên nền tảng điện toán đám mây hoặc sử dụng chuyên gia, thuật toán để nâng cao hiệu quả.
Tuy nhiên, nếu nói về yếu tố bền vững, thứ không thể mua được, thì đó là niềm tin của khách hàng. Công nghệ có thể mua, dữ liệu có thể xây dựng, nhưng niềm tin thì không thể.
Đối với ngân hàng, hoạt động kinh doanh dựa trên niềm tin. Khách hàng chỉ gửi tiền khi họ tin tưởng. Như các cụ nói “tiền liền với ruột”, nên việc khách hàng giao tài sản cho ngân hàng đồng nghĩa với sự tin cậy rất lớn. Nếu không có niềm tin, ngân hàng không thể tồn tại.
Hiện nay, TPBank có khoảng 17 triệu khách hàng. Đây không chỉ là con số, mà là 17 triệu sự tin tưởng, 17 triệu mối quan hệ với ngân hàng. Mỗi năm, TPBank tiếp tục gia tăng hàng triệu khách hàng mới và không có hiện tượng rút vốn ồ ạt. Điều đó cho thấy niềm tin của khách hàng đang được củng cố. Chúng tôi cho rằng, niềm tin là tài sản quan trọng nhất và cần được gìn giữ như một giá trị cốt lõi trong quá trình phát triển lâu dài.
