 |
| Dây chuyền sản xuất ô tô tại tại THACO Trường Hải. |
Từ động lực chính sách đến hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Theo Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, vị thế của khu vực này ngày càng được khẳng định rõ nét. Nếu năm 2016, cả nước có khoảng 488.000 doanh nghiệp tư nhân hoạt động hiệu quả, thì đến năm 2025, con số này đã tăng lên khoảng 940.000.
Số liệu mới nhất vừa được Bộ Tài chính công bố cho thấy, tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trong nền kinh tế đã tiến gần mốc 1,1 triệu. Đặc biệt, trong 4 tháng đầu năm 2026, cả nước có 77.800 doanh nghiệp thành lập mới (tăng 50,7%), với tổng vốn đăng ký đạt gần 785.400 tỷ đồng (tăng 60,1%) so với cùng kỳ. Cùng với đó, có 41.600 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 8,6% so với cùng kỳ; nâng tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay lại thị trường lên hơn 119.400 doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, hơn 5 triệu hộ kinh doanh - một lực lượng đông đảo góp phần duy trì nhịp vận hành của nền kinh tế ở cấp cơ sở. Trong suốt giai đoạn 2016-2023, khu vực tư nhân duy trì đóng góp khoảng 50% GDP và đến năm 2025 đã đạt khoảng 51%, đồng thời tạo việc làm cho hơn 80% lực lượng lao động.
Những con số này không chỉ phản ánh quy mô, mà còn cho thấy sức sống và khả năng thích ứng của khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế phải đối mặt với nhiều biến động.
Theo TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, sau 1 năm thực hiện, Nghị quyết số 68-NQ/TW đã tạo ra sự thay đổi căn bản về tư duy, nhận thức của hệ thống chính trị về vai trò của kinh tế tư nhân, khẳng định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất. Đồng thời, loại bỏ các rào cản và định kiến cũ, khẳng định quyết tâm tháo gỡ rào cản, thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, cam kết không hình sự hóa quan hệ kinh tế và tạo niềm tin lớn cho doanh nghiệp.
Đặc biệt, Nghị quyết đã tạo niềm tin và động lực cho thị trường, cộng đồng doanh nghiệp, các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. “Doanh nghiệp tư nhân không còn đứng ở vị trí “thầu phụ” mà đã từng bước tham gia giải những bài toán lớn của đất nước, từ công nghiệp chế biến, chế tạo đến hạ tầng, công nghệ và dịch vụ hiện đại. Đây là dấu hiệu cho thấy năng lực nội sinh của nền kinh tế đang được nâng lên một nấc mới”, ông Bình khẳng định.
Câu chuyện của Công ty cổ phần Tập đoàn Trường Hải (THACO Trường Hải) là một minh chứng rõ nét. Từ một doanh nghiệp lắp ráp ô tô, THACO đã lựa chọn con đường khó hơn: Phát triển công nghiệp một cách bài bản, xây dựng hệ sinh thái sản xuất, cơ khí, logistics và nông nghiệp. Không chạy theo lợi ích ngắn hạn, doanh nghiệp kiên trì đầu tư vào nền tảng dài hạn, từng bước làm chủ chuỗi giá trị. Sự chuyển mình này không chỉ giúp doanh nghiệp lớn mạnh, mà còn góp phần định hình năng lực sản xuất trong nước.
Ở một lát cắt khác, trong lĩnh vực công nghệ, sự vươn lên của Tập đoàn FPT cho thấy một hướng đi mới của kinh tế tư nhân. Từ gia công phần mềm, doanh nghiệp này đã từng bước chuyển sang cung cấp các giải pháp công nghệ cao, tham gia vào các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và dịch vụ công nghệ toàn cầu. Điều này phản ánh xu hướng dịch chuyển từ “làm thuê” sang “làm chủ” giá trị gia tăng - một bước tiến quan trọng trong hội nhập.
Đáng chú ý, chỉ riêng năm 2025, nhân kỷ niệm các ngày lễ lớn, cả nước đã khởi công, khánh thành hơn 560 công trình, dự án với tổng mức đầu tư trên 5,14 triệu tỷ đồng. Trong đó, nguồn vốn tư nhân là 3,84 triệu tỷ đồng, chiếm 74,6%. Đơn cử, Tập đoàn Đèo Cả khởi công, thông tuyến 5 dự án hạ tầng giao thông từ Bắc đến Nam với tổng vốn đầu tư hơn 85.000 tỷ đồng; tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn; Tập đoàn Vingroup khởi công xây dựng Khu đô thị thể thao Olympic với tổng giá trị 925.000 tỷ đồng; Khu dịch vụ du lịch phức hợp cao cấp casino do Sun Group làm đầu tư…
 |
| Ông Nguyễn Như So, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Dabaco Bắc Ninh. |
Theo chia sẻ của ông Nguyễn Như So, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Dabaco Bắc Ninh (Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh), phát triển kinh tế khu vực tư nhân không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà là lựa chọn chiến lược để nâng cao sức chống chịu của doanh nghiệp cùng năng lực cạnh tranh quốc gia. Do đó, để đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân, cần tái cấu trúc cơ chế dẫn vốn của nền kinh tế để dòng vốn đi đúng địa chỉ, đúng nhu cầu và phục vụ trực tiếp các động lực tăng trưởng.
Đồng thời, theo ông So, cần giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng bằng cách phát triển thực chất thị trường vốn, đặc biệt là thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp để hình thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn đúng nghĩa. Chính sách tín dụng cũng cần gắn với tiêu chuẩn chất lượng, hiệu quả đầu tư và các chuẩn mực phát triển bền vững như ESG (gồm 3 tiêu chí: môi trường, xã hội, quản trị doanh nghiệp) và chuyển đổi xanh. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế “thuế âm” cho R&D (nghiên cứu và phát triển) và đổi mới sáng tạo nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ngay từ giai đoạn đầu khi họ cần tiếp sức.
Cải cách thể chế để mở đường phát triển
Không chỉ dừng lại ở việc khẳng định vị thế, Nghị quyết số 68-NQ/TW còn đặt ra những mục tiêu cụ thể đến năm 2030: Cả nước có khoảng 2 triệu doanh nghiệp hoạt động; hình thành ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; khu vực tư nhân đóng góp khoảng 55-58% GDP và tạo việc làm cho khoảng 84-85% lực lượng lao động.
Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế tư nhân hiện đóng góp khoảng 1/2 GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách và tạo việc làm cho phần lớn lực lượng lao động, việc tiếp tục cải cách thể chế không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc. Đây cũng là khu vực thể hiện rõ khả năng thích ứng, linh hoạt trong bối cảnh biến động, từ dịch bệnh đến những thay đổi của thị trường toàn cầu.
Chính vì thế, ngay sau khi Nghị quyết số 68 được ban hành, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ báo cáo Quốc hội thông qua Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân ngay tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV. Đồng thời, Bộ Tài chính đã xây dựng trình Chính phủ ban hành 2 kế hoạch hành động để triển khai 2 nghị quyết (Nghị quyết số 138/NQ-CP ngày 16/5/2025 và Nghị quyết số 139/NQ-CP ngày 17/5/2025).
Như vậy, chỉ trong hơn 60 ngày, 4 nghị quyết đã được Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ đồng loạt ban hành để thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển. Nghị quyết số 138/NQ-CP và Nghị quyết số 139/ NQ-CP của Chính phủ giao cho các bộ, ngành, địa phương 69 nhiệm vụ, trong đó riêng năm 2025 cần hoàn thành 43 nhiệm vụ. Đến nay, các cơ quan trung ương và địa phương đã cơ bản hoàn thành hiệm vụ của năm 2025; 34/34 địa phương và 21 bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ đã ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết.
 |
| Tập đoàn Vingroup khởi công xây dựng Khu đô thị thể thao Olympic với tổng giá trị 925.000 tỷ đồng. |
Triển khai Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính giai đoạn 2025-2026, các bộ, ngành và địa phương đã tập trung rà soát và đề xuất phương án cắt giảm thủ tục. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 15 quyết định phê duyệt phương án cắt giảm thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của 14 bộ, theo đó dự kiến bãi bỏ 606 thủ tục hành chính và đơn giản hóa 2.479 thủ tục. Tổng số thủ tục hành chính được cắt giảm hoặc đơn giản hóa đạt 3.085/4.888 thủ tục liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần giảm đáng kể thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết số 198/2025/QH15 và Nghị định số 20/2026/NĐ-CP. Theo đó, các địa phương được phép sử dụng ngân sách để hỗ trợ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp và vườn ươm công nghệ. Đồng thời, bố trí một phần diện tích đất đã đầu tư hạ tầng cho doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê với mức hỗ trợ giảm tối thiểu 30% tiền thuê đất trong 5 năm đầu.
Đáng chú ý, cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, Chính phủ đã triển khai một nhịp độ cải cách chưa từng có. Một cuộc “cách mạng” về cải cách hành chính đang được đẩy lên cao trào nhằm hiện thực hóa tăng trưởng 2 con số cho giai đoạn 2026-2030. Chỉ trong thời gian ngắn, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh được ban hành, bao phủ hầu hết các lĩnh vực quản lý nhà nước. Kết quả bước đầu đã bãi bỏ 184 thủ tục hành chính, 890 điều kiện kinh doanh được “gọt giũa”, phân cấp 134 thủ tục và đơn giản hóa 349 thủ tục cùng 4 điều kiện kinh doanh rườm rà khác. Những con số này cho thấy cải cách không còn dừng ở khẩu hiệu mà đã đi vào thực chất.
Đặc biệt, theo 8 Nghị quyết, các bộ, cơ quan đề xuất cắt giảm 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết; bãi bỏ 680 thủ tục hành chính; đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính; đồng thời cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục, đạt 52,9%, vượt mục tiêu đề ra. Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cũng được đề xuất cắt giảm với ước tính trên 23.000 tỷ đồng mỗi năm - một con số rất đáng kể cho phát triển kinh tế.
Theo nhận định của TS. Nguyễn Sĩ Dũng trong một bài viết mới đây, với việc Chính phủ ban hành đồng loạt 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh ngay trong tháng đầu tiên của nhiệm kỳ không chỉ là một quyết sách hành chính thông thường. Đó là một tuyên bố chính trị - thể chế về cách Chính phủ lựa chọn hành động. Điều này hoàn toàn phù hợp với cam kết khi phát biểu nhậm chức của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, đồng thời đây cũng là khẳng định của Thủ tướng khi làm việc với các bộ ngành là tập trung, dứt khoát cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.
“Đây là một trong những giải pháp nhanh nhất, ngắn nhất để hoàn thiện thể chế, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, tác động trực tiếp ngay tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số và quan trọng hơn cả, sẽ giúp củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp”, TS. Dũng khẳng định.
