Hơn 1 triệu tỷ đồng và cuộc đua giải ngân vốn đầu tư công 2026

Hơn 32.800 tỷ đồng chưa phân bổ

2026 là năm đầu tiên của giai đoạn trung hạn 2026-2030 ghi nhận quy mô kế hoạch đầu tư công lớn nhất từ trước tới nay. Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2026 cho các Bộ, cơ quan Ttrung ương và địa phương là 995.348,05 tỷ đồng, cao hơn khoảng 93 nghìn tỷ đồng so với năm 2025.

Đáng chú ý, kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương do các địa phương giao tăng thêm 12.932,5 tỷ đồng so với mức Thủ tướng giao. Cùng với 330,3 tỷ đồng vốn các năm trước được phép kéo dài, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 đến thời điểm báo cáo đạt 1.008.610,9 tỷ đồng - vượt mốc 1 triệu tỷ đồng.

Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 2/2026, các Bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết 975.471,1 tỷ đồng cho các nhiệm vụ, dự án. Nếu không tính phần vốn địa phương giao tăng, tổng số vốn đã phân bổ đạt 96,7% kế hoạch Thủ tướng giao.

Tuy vậy, vẫn còn 32.809,4 tỷ đồng (chiếm 3,3%) chưa được phân bổ chi tiết, tập trung tại 15 bộ, cơ quan Trung ương và 15 địa phương, chủ yếu do đang hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Tổng hợp của Bộ Tài chính cho thấy, tính đến ngày 28/2/2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt 55.739,8 tỷ đồng, tương đương 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân 10.178 tỷ đồng, đạt 2,9%; vốn ngân sách địa phương giải ngân 45.561,8 tỷ đồng, đạt 7%. So với cùng kỳ năm 2025, tỷ lệ giải ngân tương đương nhưng số tuyệt đối cao hơn 10.928,6 tỷ đồng.

Có 6 Bộ, cơ quan và 14 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung cả nước như: Ngân hàng Chính sách xã hội, Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an; cùng các địa phương như Hải Phòng, Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ…

Ngược lại, 29 Bộ, cơ quan Trung ương và 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung; trong đó 25 Bộ, cơ quan giải ngân dưới 1% hoặc chưa giải ngân.

Gỡ vướng để "tăng tốc"

Theo Bộ Tài chính, năm 2026 là năm đầu tiên của kế hoạch trung hạn 2026-2030 với khối lượng vốn lớn kỷ lục, trong khi vẫn tồn tại nhiều vướng mắc tương tự năm trước.

Trước hết là khó khăn trong phân bổ vốn. Việc còn hơn 32,8 nghìn tỷ đồng chưa phân bổ đã ảnh hưởng trực tiếp tới tiến độ giải ngân. Bên cạnh đó, một số bộ, địa phương phân bổ vốn cho dự án chưa đủ điều kiện như chưa được phê duyệt dự toán chuẩn bị đầu tư, bố trí vượt tổng mức đầu tư hoặc vượt thời gian thực hiện. Bộ Tài chính đã có văn bản kiểm tra, yêu cầu điều chỉnh theo đúng quy định.

Về tổ chức thực hiện, 2 tháng đầu năm thường là giai đoạn giải ngân thấp do các chủ đầu tư tập trung hoàn thiện thủ tục, phân khai vốn, trong khi kỳ nghỉ Tết năm 2026 diễn ra muộn hơn năm trước, ảnh hưởng đến tiến độ thi công và khối lượng nghiệm thu, thanh toán.

Ngoài ra, khối lượng hồ sơ thanh toán chuyển tiếp từ cuối năm 2025, hạn chế về năng lực và tính chủ động của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án, cũng như tình trạng thiếu cán bộ phụ trách đầu tư công tại một số xã, phường sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy… đều tác động tới tiến độ chung.

Đối với các dự án ODA, nhiều dự án đang điều chỉnh thời gian thực hiện, gia hạn giải ngân hoặc chưa hoàn tất thủ tục ký kết, hiệu lực hiệp định vay nên chưa đủ điều kiện bố trí vốn; đồng thời phải xử lý vướng mắc về đấu thầu và giải phóng mặt bằng.

Để khắc phục các "điểm nghẽn", Chính phủ và Bộ Tài chính đề nghị các Bộ, ngành, địa phương rà soát phương án phân bổ; cập nhật đầy đủ dữ liệu trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư công và TABMIS; thực hiện nghiệm thu, thanh toán theo đúng quy định tại Nghị định số 254/2025/NĐ-CP; phát huy cơ chế phân cấp, rút gọn thủ tục, đồng thời kiểm soát chặt chẽ tạm ứng và thu hồi tạm ứng.

Đặc biệt, trách nhiệm người đứng đầu được nhấn mạnh xuyên suốt, coi kết quả giải ngân là tiêu chí quan trọng đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ; kế hoạch giải ngân phải xây dựng chi tiết theo tháng, quý cho từng dự án, thay vì dồn lực vào cuối năm.

Theo TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn - Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nhịp độ giải ngân cần phân bổ đều hơn trong năm. Giải ngân sớm và ổn định không chỉ giúp dòng vốn nhanh chóng đi vào nền kinh tế, hỗ trợ tổng cầu, tạo việc làm và thúc đẩy sản xuất kinh doanh, mà còn góp phần giữ ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao hiệu quả đầu tư công trong cả giai đoạn 2026-2030.

Với quy mô vốn hơn 1 triệu tỷ đồng, năm 2026 đặt ra yêu cầu rất cao về kỷ luật, kỷ cương và năng lực tổ chức thực hiện. Kết quả 2 tháng đầu năm mới chỉ là bước khởi động, song áp lực tăng tốc giải ngân trong các quý tiếp theo là rất rõ ràng để nguồn lực đầu tư công thực sự trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế.