Hạ tầng cao tốc, đường sắt và năng lượng: Hút vốn tư nhân bằng cách nào?

Trái phiếu doanh nghiệp mở lối huy động vốn cho hạ tầng giao thông và năng lượng. Ảnh: A.I

Thông tin trên được nêu tại báo cáo về trái phiếu và tín nhiệm Việt Nam 2025 của VIS Rating. Theo đó, kế hoạch đầu tư công theo ngân sách trung hạn chỉ dự kiến đáp ứng khoảng 176 tỷ USD, tương đương 70% tổng nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng quốc gia trong 5 năm tới.

Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng gặp khó do quy định hạn chế sử dụng nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, thị trường trái phiếu doanh nghiệp được đánh giá là giải pháp thay thế phù hợp để tài trợ cho các dự án hạ tầng có kỳ hạn dài.

VIS Rating dẫn số liệu cho thấy, đầu tư tư nhân đang dần đóng vai trò chủ đạo, chiếm hơn 50% tổng vốn đăng ký đầu tư tài sản cố định. Trong khi đó, dư nợ vay ngân hàng dành cho các dự án thu phí đường bộ đã giảm trung bình 6% mỗi năm trong giai đoạn 2020 - 2024.

Bên cạnh nhu cầu vốn lớn, báo cáo cũng chỉ ra một số chuyển biến về khung pháp lý đang tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp phát hành trái phiếu hạ tầng. Luật PPP (đầu tư theo phương thức đối tác công tư) sửa đổi cho phép các doanh nghiệp dự án được chào bán trái phiếu riêng lẻ và niêm yết ngay sau khi phát hành. Một nghị định mới dự kiến ban hành sẽ tiếp tục mở rộng quyền phát hành trái phiếu hạ tầng ra công chúng, đồng thời miễn yêu cầu về lịch sử tài chính đối với các công ty dự án.

Cũng theo VIS Rating, hệ thống giám sát sau phát hành đang được tăng cường, bao gồm cơ chế ngân hàng giám sát, tài khoản quỹ chuyên biệt và quy định giải ngân theo tiến độ. Song song đó, các yêu cầu về công bố thông tin, điều kiện phát hành và xếp hạng tín nhiệm tiếp tục được siết chặt nhằm tăng tính minh bạch và củng cố lòng tin nhà đầu tư.

Xếp hạng tín nhiệm và bảo lãnh tín dụng là hai công cụ then chốt được nhấn mạnh trong báo cáo. VIS Rating nhận định các doanh nghiệp dự án hạ tầng thường có hồ sơ tín nhiệm yếu do sử dụng đòn bẩy tài chính cao, chỉ có một nguồn thu và đối mặt nhiều rủi ro trong quá trình xây dựng. Việc áp dụng bảo lãnh tín dụng được đánh giá là góp phần nâng cao chất lượng tín dụng của doanh nghiệp phát hành và giúp giảm thiểu rủi ro cho trái chủ.

Theo số liệu từ CGIF - Quỹ Bảo lãnh tín dụng và đầu tư ASEAN, tính đến ngày 30/6/2025, đơn vị này đã thực hiện 108 giao dịch bảo lãnh trái phiếu với tổng giá trị 4,2 tỷ USD. Trong đó có 33 giao dịch trái phiếu hạ tầng, tương đương 1,4 tỷ USD.

Riêng tại Việt Nam, đã có 4 trái phiếu hạ tầng được CGIF bảo lãnh. Một trường hợp điển hình khác là trái phiếu do Schneitec Dynamic phát hành tại Campuchia vào tháng 3/2025, được xem là trái phiếu dự án đầu tiên tại nước này nhận được bảo lãnh từ CGIF.