Cổ phiếu Dầu khí tăng phi mã, nên chốt lời hay mua vào?

Chiến sự Trung Đông làm gia tăng lo ngại gián đoạn nguồn cung dầu, trở thành chất xúc tác cho nhóm cổ phiếu dầu khí và năng lượng trong ngắn hạn.

Tăng nóng theo “chiến sự”

Hiện khoảng 15–20% nguồn cung dầu thô toàn cầu (hơn 14 triệu thùng/ngày) và gần 20% thương mại LNG thế giới đi qua eo biển Hormuz. Vì vậy, bất kỳ gián đoạn nào tại khu vực này cũng có thể gây cú sốc nguồn cung và khiến giá dầu, khí đốt biến động mạnh.

Nghiên cứu của Goldman Sachs cho thấy, việc giá dầu leo thang có thể gây áp lực lên tăng trưởng của nhiều nền kinh tế đang phát triển do chi phí năng lượng và nguyên liệu đầu vào gia tăng.

Đặc biệt, các quốc gia châu Á phụ thuộc lớn vào hoạt động sản xuất và xuất khẩu sẽ chịu ảnh hưởng rõ nét hơn khi giá dầu tăng, bởi chi phí sản xuất bị đẩy lên, từ đó có thể làm suy giảm tốc độ tăng trưởng GDP. Tại khu vực Đông Nam Á, các nền kinh tế như Thái Lan, Malaysia, Indonesia đều có nguy cơ chịu tác động nếu giá dầu tiếp tục leo thang trong thời gian dài.

Tại Việt Nam, theo phân tích của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang, nhóm cổ phiếu dầu khí được đánh giá là hưởng lợi rõ nét, nhờ kỳ vọng giá năng lượng tăng và tâm lý đầu cơ trên thị trường. Các doanh nghiệp có khả năng hưởng lợi trực tiếp gồm PLX, OIL, BSR, GAS và CNG, trong khi một số doanh nghiệp dịch vụ dầu khí như PVS, PVD, PVB có thể được hưởng lợi gián tiếp khi hoạt động thăm dò, khai thác và đầu tư hạ tầng năng lượng gia tăng.

Một trong những yếu tố then chốt khiến thị trường đặc biệt quan tâm là eo biển Hormuz – “nút cổ chai” chiến lược của hệ thống năng lượng toàn cầu, nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương. Hiện khoảng 15–20% nguồn cung dầu thô toàn cầu, tương đương hơn 14 triệu thùng/ngày trong năm 2025, được vận chuyển qua tuyến hàng hải này, chủ yếu từ các quốc gia sản xuất lớn như Saudi Arabia, UAE, Kuwait, Iraq và Iran. Bên cạnh đó, gần 20% thương mại LNG toàn cầu, phần lớn từ Qatar, cũng phụ thuộc vào hành lang vận tải này. Với vai trò chi phối lớn như vậy, bất kỳ rủi ro gián đoạn nào tại Hormuz đều có thể tạo ra cú sốc cung tức thời, khiến giá dầu và khí đốt phản ứng mạnh trên thị trường quốc tế.

Trong kịch bản căng thẳng tiếp tục leo thang, tác động ban đầu thường xuất hiện thông qua chi phí bảo hiểm và logistics trước khi nguồn cung vật lý thực sự bị ảnh hưởng. Rủi ro an ninh gia tăng tại khu vực Vịnh Ba Tư có thể khiến phí bảo hiểm tàu biển tăng vọt, thậm chí một số hãng bảo hiểm có thể hạn chế hoặc từ chối cung cấp bảo hiểm cho các tàu đi qua khu vực. Khi chi phí vận tải và bảo hiểm leo thang, giá dầu giao ngay và các hợp đồng kỳ hạn thường tăng trước, do thị trường nhanh chóng định giá rủi ro địa chính trị, ngay cả khi nguồn cung thực tế chưa suy giảm đáng kể. Điều này tạo ra môi trường thuận lợi cho nhóm doanh nghiệp dầu khí, đặc biệt là các công ty hoạt động trong lĩnh vực khai thác, chế biến và phân phối năng lượng.

Cần chiến lược đầu tư “tỉnh táo”

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Nhàn - Chuyên viên phân tích Công ty Cổ phần Đầu tư FinSuccess, căng thẳng tại Trung Đông đang tạo ra tác động rõ rệt tới kỳ vọng nguồn cung dầu toàn cầu, qua đó trở thành chất xúc tác trực tiếp đối với nhóm cổ phiếu dầu khí và năng lượng trong ngắn hạn. Mặt bằng giá dầu cao hơn có thể hỗ trợ cải thiện biên lợi nhuận của doanh nghiệp, đồng thời củng cố kỳ vọng về tiến độ triển khai các dự án thượng nguồn cũng như hạ tầng khí, qua đó góp phần cải thiện triển vọng đơn hàng và hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành.

Tuy nhiên, bà Nhàn cho rằng, tác động này chưa đủ mạnh để khiến toàn bộ nhóm dầu khí được định giá lại ngay lập tức. Thực tế, nhiều cổ phiếu trong ngành đã trải qua nhịp tăng đáng kể trong thời gian qua và đang giao dịch ở mặt bằng định giá khá cao, do đó dư địa tăng thêm vẫn phụ thuộc vào các yếu tố cơ bản khác.

Chuyên gia FinSuccess nhận định, nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục kéo dài trong vài ngày tới và rủi ro gián đoạn nguồn cung vẫn được thị trường định giá, nhóm cổ phiếu dầu khí nhiều khả năng sẽ duy trì quán tính tăng. Ngược lại, nếu tình hình nhanh chóng hạ nhiệt, dòng tiền mang tính đầu cơ cũng có thể rút ra nhanh, khiến giá cổ phiếu quay đầu điều chỉnh.

“Nhà đầu tư cần tách bạch rõ giữa những doanh nghiệp hưởng lợi ngắn hạn từ yếu tố tâm lý chiến sự và những doanh nghiệp thực sự được hưởng lợi dài hạn nếu mặt bằng giá dầu duy trì ở mức cao hơn”, bà Nhàn nhấn mạnh.

Theo bà Nhàn, không phải cổ phiếu dầu khí nào tăng giá cũng đồng nghĩa với triển vọng lợi nhuận cải thiện tương ứng. Chẳng hạn, với PVD, yếu tố cần theo dõi là giá thuê giàn khoan có thực sự tăng hay không; với BSR, biến số quan trọng lại nằm ở crack spread, chênh lệch giữa giá dầu thô và sản phẩm lọc dầu; còn với PVS, câu chuyện tăng trưởng phụ thuộc nhiều vào backlog hợp đồng và tiến độ triển khai các dự án mới. Nói cách khác, giá dầu tăng chỉ là điều kiện cần, còn khả năng chuyển hóa thành tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận mới là điều kiện đủ. Vì vậy, chuyên gia FinSuccess khuyến nghị nhà đầu tư cần thận trọng khi cân nhắc mua mới nhóm cổ phiếu dầu khí trong giai đoạn hiện nay.