Niềm vui trên những cánh đồng trĩu hạt
Thực hiện trên địa bàn xã Thạch Lập, tỉnh Thanh Hóa, dự án "Sản xuất và tiêu thụ giống lúa nếp hạt cau đặc sản gắn với xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, đem lại hiệu quả kinh tế cao trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa", thuộc chương trình mục tiêu quốc gia "Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi" do Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng làm đơn vị chủ trì liên kết.
Ông Phạm Văn Tình, thôn Xuân Chinh, xã Thạch Lập, không giấu được niềm vui trước vụ mùa bội thu
Dự án triển khai trong giai đoạn 2023 - 2025 với tổng nguồn kinh phí Nhà nước hỗ trợ là 1.197,7 triệu đồng, hướng tới các đối tượng là hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo. Theo đó, chương trình đã triển khai với 36 ha cho 180 hộ dân, trong đó có 90 hộ trên địa bàn xã Thạch Lập và 90 hộ trên địa bàn xã Cẩm Tân, mỗi hộ nhận được 10 cân lúa giống, thuốc sâu và phân bón đã giúp các đối tượng thụ hưởng có điều kiện tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, giống mới và vật tư thiết yếu để vươn lên phát triển kinh tế ổn định.
Là một trong những hộ dân trực tiếp tham gia mô hình, ông Phạm Văn Tình, tại thôn Xuân Chính, xã Thạch Lập, không giấu được niềm vui trước vụ mùa bội thu. Gia đình ông Tình canh tác 6 sào lúa nếp hạt cau trong khuôn khổ dự án. Ông Tình phấn khởi cho hay, trước đây, gia đình chỉ quen cấy lúa truyền thống, năng suất thấp và bấp bênh. Từ khi tham gia dự án, được các anh bên hợp tác xã thường xuyên xuống tận ruộng hướng dẫn lịch thời vụ, cách bón phân và phun thuốc phòng trừ sâu bệnh đúng kỹ thuật, cây lúa phát triển rất tốt, không bị sâu bệnh phá hoại. "Dự kiến, vụ này năng suất đạt khoảng 2,5 đến 3 tạ/sào, cao hơn hẳn mọi năm. Hơn thế nữa, có doanh nghiệp bao tiêu thu mua ngay tại bờ ruộng với giá cao, gia đình tôi và bà con trong thôn mừng lắm”, ông Tình chia sẻ.
Cán bộ xã Thạch Lập cùng nhân dân thăm lúa sắp thu hoạch
Cùng chung niềm vui, bà Phạm Thị Lý, một hộ dân khác tại thôn Xuân Chính, xã Thạch Lập, cũng bày tỏ sự phấn khởi khi tham gia dự án liên kết. Gia đình bà Lý canh tác 2 sào lúa nếp hạt cau theo sự hướng dẫn của hợp tác xã. Bà Lý cho biết, nhờ có Nhà nước hỗ trợ giống, phân bón và có cán bộ hợp tác xã đồng hành sát sao từ lúc gieo cấy đến khi thu hoạch, bà con nông dân nhàn hơn mà hiệu quả lại cao hơn rất nhiều. Nước tưới tiêu ở đây thuận lợi, nguồn nước mát lành giúp cây lúa sinh trưởng và phát triển mạnh mẽ. Khi thu hoạch xong, tư thương và hợp tác xã cân mua tươi ngay tại ruộng, tiền thu về cao hơn hẳn gạo thường, giúp gia đình có thêm nguồn thu nhập ổn định để trang trải cuộc sống và chăm lo cho con cái ăn học.
"Thấy lúa phát triển tốt, rất nhiều bà con hàng xóm đã đến học hỏi kinh nghiệm từ gia đình, tôi cũng rất sẵn lòng chia sẻ cho bà con xung quanh. Vụ tới nếu không được hỗ trợ từ dự án tôi vẫn sẽ tham gia liên kết với hợp tác xã để mở rộng diện tích gieo trồng", bà Lý chia sẻ thêm.
"Ươm mầm" thoát nghèo từ giống lúa bản địa
Đánh giá về ý nghĩa và hiệu quả thiết thực của mô hình, ông Đỗ Mạnh Linh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thạch Lập, nhận định rằng việc triển khai dự án liên kết sản xuất và tiêu thụ giống lúa nếp hạt cau đặc sản trên địa bàn xã đã mang lại những chuyển biến tích cực rõ rệt trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của địa phương. Mô hình không chỉ giúp tận dụng tối đa lợi thế về điều kiện đất đai, nguồn nước mát lành sẵn có mà còn tạo động lực mạnh mẽ để các hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo vươn lên phát triển kinh tế, ổn định sinh kế, đồng thời cũng là mô hình mẫu để tất cả hộ dân trên địa bàn xã học hỏi và làm theo.
"Chính quyền địa phương luôn đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để hợp tác xã và bà con nông dân mở rộng diện tích, gắn kết chặt chẽ trong chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới nâng cao tại địa phương", ông Linh khẳng định.
Thông tin về quá trình triển khai thực hiện, ông Phạm Bá Hùng, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Toàn Thắng, cho biết, giống lúa nếp này đã có từ lâu đời ở địa phương. Trước đây bà con sản xuất nhỏ lẻ, chủ yếu để sử dụng và chưa đem lại hiệu quả kinh tế cao. Khi hợp tác xã vào cuộc, đơn vị đã đứng ra bảo đảm cung ứng giống lúa thuần chủng, đồng thời hỗ trợ toàn bộ kỹ thuật canh tác, bón phân, phun thuốc trừ sâu và bao tiêu toàn bộ sản phẩm cho bà con.
"Không chỉ dừng lại ở 15 ha thuộc dự án hỗ trợ của Nhà nước, thời gian tới đơn vị còn mở rộng hợp tác cùng các hộ dân khác trong xã, nâng tổng diện tích lúa nếp vụ này lên tới 125 ha, trong đó diện tích nếp hạt cau là 86 ha và nếp khác là 39 ha. Tuy nhiên với diện tích này vẫn không đủ để cung cấp cho thị trường", ông Hùng cho biết thêm.
Theo ông Hùng, nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật và thâm canh đồng bộ cùng lợi thế về khí hậu mát mẻ, nguồn nước sạch từ khe và thổ nhưỡng phù hợp, sản phẩm gạo nơi đây sở hữu mẫu mã bắt mắt, hạt căng bóng. Những điều kiện tự nhiên này còn mang lại cho hạt gạo sau khi đồ thành xôi chất lượng dẻo mềm, vị đậm đà, không ngán và hương thơm đặc trưng, quyến rũ mà khó nơi nào có được.
“Năng suất lúa nếp vụ này cũng đạt mức rất cao, ước tính từ 2,5 đến 3 tạ/sào, vượt trội đáng kể so với phương thức canh tác truyền thống trước đây. Đặc biệt, hợp tác xã đã triển khai cơ chế thu mua trực tiếp ngay tại ruộng với mức giá 100.000 đồng/kg lúa tươi, giúp người dân hoàn toàn yên tâm về đầu ra và không phải lo lắng về tình trạng ép giá”, ông Hùng thông tin thêm.
Thành công của mô hình liên kết lúa nếp hạt cau tại xã Thạch Lập mang ý nghĩa sinh kế sâu sắc, vượt qua giá trị kinh tế thông thường. Mô hình đã đánh thức tiềm năng bản địa, giúp người dân vùng cao tự chủ thoát nghèo bằng chính sức lao động, đây là chìa khóa then chốt giúp người nông dân yên tâm bám đất, bám đồng, nâng cao giá trị gia tăng trên cùng một đơn vị diện tích canh tác.
Đặc biệt, để mở rộng đầu ra và nâng tầm giá trị nông sản, mới đây, xã Thạch Lập đã tổ chức thành công chương trình livestream giới thiệu, quảng bá và kết nối tiêu thụ các sản phẩm OCOP, nông sản tiêu biểu của địa phương. Trong đó, sản phẩm nếp hạt cau đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao đã thu hút sự quan tâm lớn từ đông đảo người tiêu dùng. Phiên phát sóng trực tiếp đã ghi nhận những con số ấn tượng với hàng chục nghìn lượt xem và tương tác, đồng thời kết nối thành công việc tiêu thụ ngay 45 kg nếp hạt cau cùng nhiều nông sản đặc trưng khác.
Thành công bước đầu này minh chứng cho hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ số vào xúc tiến thương mại, giúp lan tỏa mạnh mẽ thương hiệu lúa nếp hạt cau Thạch Lập đến gần hơn với thị trường rộng lớn, tạo động lực thúc đẩy kinh tế nông thôn ngày càng phát triển bền vững. Hạt nếp đặc sản không chỉ mang lại thu nhập ổn định, mà còn là biểu tượng của khát vọng vươn lên, xây dựng nông thôn mới ấm no, bền vững.
Dự án "Sản xuất và tiêu thụ giống lúa nếp hạt cau đặc sản gắn với xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc" triển khai tại xã Thạch Lập, tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 2023 - 2025 với tổng nguồn kinh phí Nhà nước hỗ trợ là 1.197,7 triệu đồng. Chương trình đã hỗ trợ cho 180 hộ dân, gồm các hộ nghèo, cận nghèo và mới thoát nghèo với 36 ha canh tác. Mô hình liên kết khép kín này giúp năng suất đạt từ 2,5 đến 3 tạ/sào, mang lại thu nhập cao và sinh kế vững chắc cho đồng bào vùng cao.
