Những loại rau 'khắc tinh' của tế bào ung thư

Báo cáo được công bố tại Hội nghị Dinh dưỡng Ung thư Trung Quốc 2025 chỉ ra rằng, những người ăn đa dạng các loại rau trong bữa ăn hàng ngày có tỷ lệ mắc ung thư thấp hơn rõ rệt so với những người thường xuyên ăn chế độ nhiều chất béo, ít rau, đặc biệt có tác dụng bảo vệ đáng kể đối với các loại ung thư phổ biến như ung thư đại trực tràng, ung thư dạ dày, ung thư vú.

Các loại rau họ cải

Sulforaphane trong các loại rau họ cải đã được chứng minh có thể kích thích quá trình apoptosis của tế bào ung thư và ức chế biểu hiện gen ung thư.

Các loại rau này bao gồm bông cải xanh, bắp cải, súp lơ,... Chúng giàu các chất hóa thực vật, không những có tác dụng chống oxy hóa mà còn có thể tác động đến chu kỳ tế bào và hoạt động của enzyme giải độc, từ đó phát huy tác dụng chống ung thư.

Viện Nghiên cứu Ung thư Quốc gia Mỹ cũng từng xếp bông cải xanh vào danh sách "một trong những loại rau chống ung thư tốt nhất". Nhưng, chống ung thư tuyệt đối không có nghĩa rằng "ăn bông cải xanh là mọi chuyện sẽ ổn".

Nhóm nghiên cứu tại Trung tâm Phòng chống Ung thư Đại học Sun Yat-sen trong một nghiên cứu năm 2024 đã phát hiện việc kết hợp nhiều loại rau tươi với nhiều màu sắc khác nhau mang lại hiệu quả rõ rệt hơn, đặc biệt là các loại rau màu xanh đậm, tím đỏ, cam vàng, chứa carotenoid, anthocyanin, chlorophyll... Có thể phối hợp cùng nhau để chống oxy hóa.

Cà chua

Lycopene trong cà chua có giá trị nghiên cứu cao trong việc phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt và ung thư vú.

Chất sắc tố hòa tan trong dầu này có hàm lượng cao hơn trong cà chua chín và sốt cà chua, có khả năng trung hòa các gốc tự do, bảo vệ DNA của tế bào khỏi bị tổn thương. Sinh khả dụng của lycopene thậm chí còn cao hơn sau khi đun nấu, nhắc nhở mọi người không nên mù quáng theo quan niệm “ăn sống mới tốt cho sức khỏe”.

Tỏi, hành

Các loại rau chứa lưu huỳnh như tỏi, hành cũng không thể bỏ qua. Chúng chứa các chất hoạt tính như allicin, sulfoxit, có khả năng tăng cường hoạt động của tế bào miễn dịch, giảm sự kích hoạt của các chất gây ung thư.

Một nghiên cứu theo dõi được công bố trên Tạp chí Phòng chống Ung thư năm 2023 cho thấy, những người thường xuyên ăn tỏi có tỷ lệ mắc ung thư dạ dày giảm từ 12%-18%.

Các loại nấm

Các loại nấm như nấm hương, nấm sò, nấm linh chi nhỏ, là chất tăng cường miễn dịch tự nhiên. Chúng giàu β-glucan, có thể kích hoạt các tế bào miễn dịch như đại thực bào, tế bào T, và đã được đưa vào các chương trình can thiệp dinh dưỡng trong nhiều liệu trình hỗ trợ điều trị ung thư.

Đặc biệt đối với những bệnh nhân đang tiến hành xạ trị và hóa trị, việc ăn các thực phẩm từ nấm vừa phải sẽ giúp giảm tác dụng phụ và nâng cao thể lực.

Các loại rau giàu chất xơ như khoai lang, cà rốt cũng đóng vai trò quan trọng trong việc "làm sạch ruột".

Chất xơ trong thực phẩm có thể kích thích nhu động ruột, rút ngắn thời gian chất gây ung thư lưu lại trong ruột, từ đó giảm nguy cơ ung thư đại tràng.

Chế độ ăn chống ung thư không chỉ dựa vào một loại rau nhất định, mà dựa vào mô hình dinh dưỡng tổng thể để đạt hiệu quả.

Tận dụng hiệu ứng cộng hưởng của các loại rau

Các bác sĩ nhấn mạnh, các chất chống ung thư trong rau thường hoạt động theo hiệu ứng cộng hưởng, cần nhiều thành phần cùng tác động mới có thể phát huy công dụng. Việc chỉ dựa vào một loại rau thần kỳ thường quá phiến diện, ngược lại còn bỏ qua sự cân bằng dinh dưỡng và cách chế biến.

Rau chiên, nướng cháy sẽ tạo ra các hợp chất gây ung thư như amin dị vòng, ngược lại còn phản tác dụng.

Nên sử dụng các phương pháp như hấp, luộc, trụng, trộn để giữ lại các dưỡng chất, đặc biệt là đối với những người đang điều trị ung thư, càng nên tránh các cách chế biến đậm vị, nhiều dầu mỡ, xào ở nhiệt độ cao.

Các bác sĩ cũng nhắc nhở rằng, dù rau rất tốt, nhưng việc bổ sung dinh dưỡng phải đa dạng. Thiếu protein sẽ dẫn đến suy giảm miễn dịch, gây thiệt hại nhiều hơn lợi ích. Nên kết hợp hợp lý các thực phẩm giàu protein như đậu, trứng, cá để xây dựng "tam giác vàng dinh dưỡng chống ung thư": rau - protein - ngũ cốc nguyên hạt.

Đặc biệt, những người có nguy cơ cao mắc ung thư nên đưa "chế độ ăn phòng ung thư" vào thói quen sinh hoạt hàng ngày.

Những người có tiền sử gia đình về khối u, hút thuốc và uống rượu lâu dài, hoặc mắc viêm dạ dày mãn tính, polyp ruột nên can thiệp chế độ ăn sớm, giảm thịt đỏ và thịt chế biến sẵn, tăng cường rau, đi khám sức khỏe định kỳ để "phát hiện sớm, phòng ngừa sớm".

Tế bào ung thư không phải hình thành chỉ sau một đêm, mà là kết quả tích lũy trong nhiều năm.

Cấu trúc chế độ ăn uống tốt là hậu phương vững chắc nhất của “hệ thống miễn dịch” cơ thể. Bác sĩ thường nói rằng, ung thư không bao giờ chỉ là kết quả từ một yếu tố “ăn uống”, mà là “bảng tổng kết” của lối sống.