 |
| Việc hoàn thiện dự thảo Nghị quyết theo hướng tăng phân cấp, rút ngắn quy trình và xử lý linh hoạt các tình huống thực tiễn sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác hiệu quả quỹ nhà, đất dôi dư. |
Bộ Tài chính vừa tổng hợp, tiếp thu và giải trình ý kiến góp ý, phản biện xã hội đối với dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và sắp xếp đơn vị hành chính.
Theo tổng hợp của Bộ Tài chính, có 18 đơn vị thống nhất hoàn toàn với nội dung dự thảo và 44 đơn vị cơ bản thống nhất, đồng thời tham gia góp ý cụ thể đối với nhiều nội dung quan trọng.
Tháo gỡ điểm nghẽn trong quản lý, khai thác nhà, đất
Đối với kế hoạch quản lý, khai thác nhà, đất, nhiều địa phương cho rằng cần bổ sung cơ chế linh hoạt hơn nhằm đẩy nhanh việc đưa tài sản công vào khai thác, tránh tình trạng chờ điều chỉnh kế hoạch dẫn tới lãng phí nguồn lực.
Tỉnh Nghệ An đề nghị cho phép tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà được chủ động lập phương án cho thuê, xác định đơn giá và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt đối với các cơ sở nhà, đất chưa được đưa vào kế hoạch quản lý, khai thác đã phê duyệt, thay vì phải chờ điều chỉnh, bổ sung kế hoạch hằng năm.
Theo địa phương này, quy định hiện hành tại Nghị định số 108/2024/NĐ-CP và Nghị định số 286/2025/NĐ-CP yêu cầu kế hoạch quản lý, khai thác nhà, đất phải được lập hằng năm với đầy đủ nội dung liên quan đến hiện trạng sử dụng, diện tích cho thuê, phương thức khai thác, dự toán nguồn thu... Tuy nhiên, trong thực tế, việc rà soát, tổng hợp và phê duyệt kế hoạch đối với toàn bộ quỹ nhà, đất cần nhiều thời gian, khiến nhiều cơ sở đã đủ điều kiện cho thuê nhưng chưa thể triển khai khai thác.
Bắc Ninh đề nghị dự thảo Nghị quyết cần xây dựng quy trình triển khai cụ thể theo từng bước để thuận lợi trong tổ chức thực hiện.
Trong khi đó, Hà Tĩnh và Đồng Tháp kiến nghị phân cấp mạnh hơn trong phê duyệt kế hoạch quản lý, khai thác nhà, đất. Theo các địa phương, hiện nay thẩm quyền phê duyệt kế hoạch đối với nhà, đất do tổ chức kinh doanh nhà cấp tỉnh quản lý vẫn thuộc UBND cấp tỉnh, dẫn tới kéo dài thời gian xử lý. Vì vậy, cần giao thẩm quyền này cho thủ trưởng tổ chức quản lý, kinh doanh nhà để tăng tính chủ động, tương đồng với thẩm quyền quyết định giá cho thuê nhà.
Tiếp thu các ý kiến trên, Bộ Tài chính cho biết đã hoàn thiện khoản 3 Điều 3 dự thảo Nghị quyết theo hướng cho phép tổ chức quản lý, kinh doanh nhà chủ động lập phương án quản lý, khai thác nhà, đất được giao quản lý; báo cáo cơ quan quản lý cấp trên và xin ý kiến Chủ tịch UBND cùng cấp. Sau khi được chấp thuận, đơn vị được triển khai khai thác mà không phải lập, điều chỉnh hoặc bổ sung kế hoạch quản lý, khai thác nhà, đất.
Tạo động lực tài chính cho đơn vị quản lý tài sản công
Một nội dung nhận được nhiều ý kiến là cơ chế quản lý, sử dụng số tiền thu được từ khai thác nhà, đất dôi dư.
Nghệ An đề xuất cho phép đơn vị sự nghiệp công lập được giữ lại từ 30% đến 50% số tiền thu từ cho thuê nhà, đất để bổ sung quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp hoặc hạch toán vào nguồn thu hợp pháp của đơn vị; phần còn lại nộp ngân sách nhà nước.
Theo địa phương này, quy định hiện hành yêu cầu toàn bộ số tiền thu từ khai thác nhà, đất sau khi trừ chi phí phải nộp ngân sách, chưa tạo động lực cho các đơn vị trực tiếp quản lý, khai thác tài sản công, đặc biệt trong bối cảnh khối lượng lớn nhà, đất dôi dư phát sinh sau sắp xếp bộ máy và đơn vị hành chính.
Tây Ninh cũng đề nghị cho phép các đơn vị sự nghiệp công lập được để lại nguồn thu nhằm chi trả chi phí quản lý, bảo dưỡng, sửa chữa tài sản; phần còn lại mới nộp ngân sách. Thanh tra Chính phủ kiến nghị bổ sung cơ chế tài chính tạo động lực cho tổ chức kinh doanh nhà tăng nguồn thu, tiết kiệm chi phí.
Tiếp thu các ý kiến này, Bộ Tài chính đã hoàn thiện Điều 10 dự thảo Nghị quyết theo hướng cho phép tổ chức quản lý, kinh doanh nhà là đơn vị sự nghiệp công lập được áp dụng cơ chế quản lý nguồn thu tương tự doanh nghiệp. Theo đó, số tiền thu được từ khai thác nhà, đất sẽ nộp ngân sách sau khi trừ các khoản chi phí liên quan.
Đồng thời, đối với trường hợp đơn vị chưa được giao dự toán từ đầu năm thì được bổ sung dự toán; trong thời gian chưa được giao bổ sung có thể tạm ứng từ ngân sách nhà nước cùng cấp theo quy định pháp luật ngân sách.
Tăng phân cấp, xử lý linh hoạt các trường hợp đặc biệt
Liên quan xử lý nhà, đất dôi dư trong các trường hợp đặc biệt, Kiểm toán Nhà nước cho rằng dự thảo Nghị quyết chưa quy định đầy đủ về thời hạn xử lý tài sản dôi dư, mốc thời gian cho từng khâu như bàn giao, cho thuê, xử lý tài sản; đồng thời chưa có cơ chế xác định trách nhiệm cá nhân và chế tài cụ thể khi xảy ra chậm trễ, thất thoát.
Ngoài ra, Kiểm toán Nhà nước cũng lưu ý nhiều trường hợp thực tế phức tạp như tài sản không có hồ sơ pháp lý, bị lấn chiếm hoặc đang tranh chấp chưa được quy định rõ về trình tự xác minh, trách nhiệm xử lý hay cơ chế cưỡng chế.
Phản hồi nội dung này, Bộ Tài chính cho biết đã tiếp thu theo hướng rút ngắn thời gian giải quyết các công việc liên quan đến khai thác nhà, đất; đồng thời tăng cường phân cấp cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh và thủ trưởng tổ chức quản lý, kinh doanh nhà quyết định một số nội dung thuộc thẩm quyền quản lý, khai thác tài sản.
Đối với các trường hợp không có hồ sơ pháp lý hoặc bị lấn chiếm, dự thảo Nghị quyết đã giao trách nhiệm cho cơ quan, đơn vị phối hợp với cơ quan chức năng địa phương ghi nhận cụ thể trong biên bản bàn giao, tiếp nhận. Việc xử lý trách nhiệm, cưỡng chế hoặc giải quyết tranh chấp sẽ thực hiện theo các quy định pháp luật có liên quan.
Liên quan các cơ sở nhà, đất khó khai thác, Nghệ An phản ánh nhiều khu đất dôi dư trên địa bàn đang có tranh chấp, bị lấn chiếm hoặc nằm tại vị trí kém lợi thế, miền núi nên không thể cho thuê ngắn hạn hoặc đấu giá theo quy định của Luật Đất đai. Tỉnh đề nghị cho phép tổ chức quản lý, kinh doanh nhà bàn giao lại các khu đất này cho địa phương để xử lý các tồn tại hoặc bố trí phục vụ mục đích công cộng.
Tiếp thu ý kiến, Bộ Tài chính đã hoàn thiện khoản 2 và khoản 3 Điều 4 dự thảo Nghị quyết theo hướng cho phép Chủ tịch UBND cấp tỉnh điều chỉnh quyết định giao, điều chuyển hoặc chuyển giao nhà, đất dôi dư trong trường hợp không phù hợp để tiếp tục quản lý, khai thác và cần xử lý theo pháp luật đất đai, nhà ở hoặc quản lý tài sản công.
Đẩy nhanh đưa tài sản vào sử dụng
Nhiều địa phương cũng kiến nghị bổ sung cơ chế linh hoạt để sớm đưa nhà, đất dôi dư vào sử dụng, tránh xuống cấp, lãng phí.
Thái Nguyên đề xuất cho phép thực hiện tạm bàn giao cơ sở nhà, đất cho các cơ quan trung ương có nhu cầu sử dụng như công an, quân sự xã, trường đại học… trước khi hoàn tất đầy đủ thủ tục điều chuyển tài sản.
Tiếp thu nội dung này, Bộ Tài chính đã bổ sung quy định theo hướng cho phép tài sản chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý được bố trí tạm cho cơ quan, tổ chức, đơn vị sử dụng theo cơ chế áp dụng đối với khai thác tài sản có quyết định thu hồi tại Nghị định số 186/2025/NĐ-CP.
Đối với đề xuất của Hà Nội và Ninh Bình về việc không yêu cầu thuyết minh tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản công khi chuyển đổi công năng sang mục đích công cộng như vườn hoa, sân chơi, công trình cộng đồng, Bộ Tài chính cho biết pháp luật hiện hành chưa quy định tiêu chuẩn, định mức đối với các loại tài sản phục vụ mục đích công cộng, thiết chế văn hóa, thể thao. Vì vậy, trong hồ sơ chỉ cần xác định là chưa có quy định về tiêu chuẩn, định mức.
Theo Bộ Tài chính, việc hoàn thiện dự thảo Nghị quyết theo hướng tăng phân cấp, rút ngắn quy trình và xử lý linh hoạt các tình huống thực tiễn sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác hiệu quả quỹ nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, đồng thời hạn chế tình trạng tài sản công bị bỏ hoang, xuống cấp, gây lãng phí nguồn lực.
