 |
| Bà Hương Vũ, Tổng Giám đốc, Công ty Cổ phần Tư vấn EY Việt Nam. |
Phóng viên: Thưa bà, một trong những mục tiêu của cải cách thuế là tăng cường quản lý rủi ro và thúc đẩy số hóa trong quản lý thuế. Luật Quản lý thuế 2025 có tạo ra bước tiến nào trong quá trình này?
Bà Hương Vũ: Một trong những điểm đáng chú ý của Luật Quản lý thuế 2025 là định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thuế theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, trong đó tập trung ứng dụng công nghệ, tự động hóa và dữ liệu lớn để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro.
Thời gian qua, cơ quan thuế đã triển khai hóa đơn điện tử trên diện rộng và luật mới tiếp tục mở rộng phạm vi áp dụng, trong đó yêu cầu hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử. Đồng thời, ngành Thuế cũng đẩy mạnh ứng dụng eTax Mobile trong kê khai, nộp thuế, hoàn thuế; bổ sung cơ chế hoàn thuế, miễn giảm thuế tự động nhằm giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.
Điểm mới quan trọng nữa là việc tăng cường kết nối dữ liệu từ hóa đơn điện tử, thương mại điện tử và dữ liệu định danh để phục vụ công tác quản lý. Trên cơ sở đó, cơ quan thuế có thể áp dụng các công cụ phân tích dữ liệu lớn, xây dựng hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả hơn.
Đáng chú ý, Luật Quản lý thuế 2025 lần đầu tiên đưa vào quy định phân nhóm người nộp thuế theo mức độ tuân thủ, ngành nghề, quy mô và lịch sử rủi ro. Đây là cơ sở để áp dụng cơ chế giám sát phù hợp với từng nhóm đối tượng, tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có rủi ro cao, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý.
Bên cạnh đó, luật cũng hướng tới mở rộng cơ sở thuế và tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch hơn. Các quy định mới đã xác định rõ nghĩa vụ thuế đối với tổ chức, cá nhân nước ngoài kinh doanh trên nền tảng số tại Việt Nam. Đồng thời, cơ chế thuế khoán sẽ từng bước được thu hẹp phạm vi áp dụng (chủ yếu đối với hộ, cá nhân kinh doanh quy mô nhỏ, dưới ngưỡng doanh thu nhất định, dự kiến dưới 3 tỷ), và hướng tới chuyển sang cơ chế tự khai, tự tính, tự nộp. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch và thúc đẩy sự phát triển bền vững của khu vực kinh tế tư nhân.
Phóng viên: Với vai trò chuyên gia đã trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp giải đáp nhiều vấn đề về thuế và hải quan tại Hội thảo Thuế chuyên sâu ACCA 2025, theo dự đoán của bà, đâu là những nội dung về thuế mà doanh nghiệp mong muốn được các chuyên gia làm rõ nhất tại hội thảo năm nay?
Bà Hương Vũ: Theo tôi, tại Hội thảo Thuế chuyên sâu ACCA năm nay, doanh nghiệp sẽ đặc biệt quan tâm đến những nội dung liên quan trực tiếp đến thực thi chính sách thuế và hải quan trong bối cảnh quy định thay đổi khá nhanh.
Về hải quan, nhiều doanh nghiệp hiện gặp vướng mắc trong việc áp dụng các sửa đổi của Luật Thuế GTGT đối với hoạt động xuất nhập khẩu, nhất là các trường hợp xuất khẩu tại chỗ, áp dụng thuế suất 0% hay chính sách miễn thuế cho một số nhóm hàng hóa nhập khẩu. Doanh nghiệp muốn được hướng dẫn rõ hơn về hồ sơ, chứng từ và cách khai báo để hạn chế rủi ro tranh chấp với cơ quan hải quan.
Bên cạnh đó, việc cập nhật biểu thuế xuất nhập khẩu năm 2026 và tận dụng các FTA cũng là chủ đề được quan tâm lớn. Nhiều doanh nghiệp mong muốn được hướng dẫn cụ thể cách áp dụng chứng nhận xuất xứ (C/O), cách phân loại hàng hóa để tránh sai sót và hạn chế nguy cơ bị truy thu hay xử phạt.
Một nội dung “nóng” khác là các quy định mới tại Thông tư số 121/2025/TT-BTC có hiệu lực từ đầu năm 2026. Các doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp có giao dịch xuất nhập khẩu nội địa hay các đơn vị logistics hiện rất quan tâm đến yêu cầu khai báo mới, định giá hải quan, trách nhiệm của các bên liên quan cũng như các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình kiểm tra sau thông quan.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng mong muốn được chia sẻ nhiều hơn về kiểm soát rủi ro và truy xuất nguồn gốc, đặc biệt là các tình huống thực tế liên quan đến quy tắc xuất xứ theo FTA, giao dịch liên kết hay trách nhiệm khi phát sinh lỗi khai báo. Trong bối cảnh hải quan đang đẩy mạnh chuyển đổi số và mở rộng hệ thống khai báo tự động, nhiều doanh nghiệp cũng quan tâm đến việc ứng dụng công nghệ để rút ngắn thời gian thông quan và nâng cao hiệu quả tuân thủ.
Đối với thuế nội địa, theo tôi, doanh nghiệp hiện đặc biệt quan tâm đến cách thực thi chính sách tại các cơ quan thuế địa phương, nhất là trong các lĩnh vực như hoàn thuế GTGT, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp hay xử phạt hóa đơn xuất sai thời điểm theo Nghị định 125 đối với giai đoạn trước ngày 16/01/2026. Đây là vấn đề thực tế khiến không ít doanh nghiệp đang đối mặt với các khoản phạt khá lớn dù không phát sinh hành vi trốn hay chậm nộp thuế.
Ngoài ra, các nội dung liên quan đến chính sách hỗ trợ đầu tư của Nhà nước, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trong giai đoạn tới, cơ chế khấu trừ 200% chi phí R&D hay thuế tối thiểu toàn cầu cũng sẽ thu hút nhiều sự quan tâm, bởi đây đều là các chính sách có tác động trực tiếp đến chiến lược đầu tư và vận hành của doanh nghiệp.
Cùng với đó, nghĩa vụ thuế trong thương mại điện tử, kinh tế số và các giao dịch xuyên biên giới tiếp tục là chủ đề được cộng đồng doanh nghiệp theo dõi sát, khi hoạt động kinh doanh số ngày càng mở rộng nhưng quy định quản lý cũng ngày càng chặt chẽ hơn.
Phóng viên: Đối với doanh nghiệp, người nộp thuế, là chuyên gia nhiều năm đồng hành cùng họ, bà có lời khuyên gì cho các doanh nghiệp, người dân đang mong muốn được có những chính sách thuế phù hợp, dễ triển khai và thực sự hiệu lực hiệu quả trong thúc đẩy sản xuất kinh doanh?
Bà Hương Vũ: Tôi cho rằng doanh nghiệp cần chủ động và chiến lược hơn trong tiếp cận chính sách thuế.
Thứ nhất, doanh nghiệp cần tăng cường khả năng dự báo và quản trị rủi ro thuế. Chính sách thuế sẽ tiếp tục thay đổi theo xu hướng toàn cầu hóa, đặc biệt liên quan đến các nội dung phức tạp về Thuế Tối thiểu Toàn cầu & chính sách đối với giao dịch liên kết của Tập đoàn. Doanh nghiệp đặc biệt lưu ý vấn đề “làm đúng bản chất”, vì Cơ quan quản lý ngày càng nhìn vào bản chất giao dịch và dữ liệu đối soát. Do đó, doanh nghiệp nên chủ động chứng minh logic kinh doanh, dòng tiền, và tính hợp lý của giao dịch. Chủ động cập nhật quy định, đánh giá sớm các tác động, và xây dựng hệ thống kiểm soát thuế nội bộ sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro đáng kể.
Thứ hai, doanh nghiệp nên đầu tư vào số hóa và chuẩn hóa dữ liệu kế toán - thuế. Số hóa không chỉ là nộp tờ khai online mà là quản trị dữ liệu nguồn - hợp đồng, hóa đơn, thanh toán, giao nhận, hải quan - để khi cần có thể truy vết và giải trình nhanh. Điểm này sẽ giúp doanh nghiệp bắt kịp các chính sách mới của cơ quan thuế, nâng cao quản trị nội bộ và có giải trình tốt hơn trong thanh kiểm tra thuế. Khoản đầu tư này cần đưa “minh bạch” là một trong các yếu tố cốt lõi bên cạnh tính hiệu quả quản lý và phục vụ xây dựng chiến lược doanh nghiệp hàng năm và quản lý hàng ngày.
Thứ ba, doanh nghiệp cần tích cực tham gia đối thoại chính sách thuế. Doanh nghiệp có thể trực tiếp hoặc thông qua các hiệp hội nên phản hồi dự thảo chính sách bằng các tình huống cụ thể (case study, tác động chi phí, khả năng thực thi). Cơ quan quản lý thường tiếp thu tốt hơn khi thấy rõ “điểm nghẽn” và giải pháp. Những kiến nghị từ thực tế hoạt động kinh doanh sẽ giúp cơ quan chức năng xây dựng chính sách thuế sát với thực tiễn và hiệu quả hơn. Thậm chí doanh nghiệp có thể chủ động đề xuất chính sách mới cho mục tiêu phát triển kinh tế.
Cuối cùng, các doanh nghiệp chủ động xây dựng vị thế tuân thủ minh bạch, bền vững. Khi doanh nghiệp tuân thủ tốt, quản trị tốt, họ sẽ tận dụng được tối đa các cơ hội từ cải cách thuế và nâng cao sức cạnh tranh trong dài hạn. Cải cách thuế sẽ mang lại lợi ích lớn cho môi trường kinh doanh nếu doanh nghiệp chủ động nâng chất tuân thủ, đồng thời tham gia đóng góp để chính sách sát thực tế và dễ triển khai hơn.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn bà!
