Các doanh nghiệp cần chủ động phòng ngừa rủi ro pháp lý trong quản trị

Ông Cao Đăng Vinh, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp nêu rõ, phòng ngừa rủi ro pháp lý cần được coi là một bộ phận của quản trị doanh nghiệp, thay vì chỉ xử lý khi tranh chấp hoặc vi phạm đã xảy ra. Những bất cập trong tổ chức bộ máy, phân công, phân quyền, kiểm soát thẩm quyền, quản lý hợp đồng, lao động, tài chính, tài sản, dữ liệu và trách nhiệm của người quản lý đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro pháp lý. Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy xử lý hậu quả sang chủ động nhận diện và phòng ngừa rủi ro từ sớm, góp phần hạn chế tranh chấp, giảm chi phí, bảo vệ uy tín và nâng cao hiệu quả quản trị. Hỗ trợ pháp lý không nên chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin mà cần giúp doanh nghiệp hiểu đúng, áp dụng đúng và chủ động sử dụng pháp luật như một công cụ để quản trị, phòng ngừa và kiểm soát rủi ro.

Bà Trịnh Thị Thúy Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp cho rằng, pháp luật ngày càng trở thành một bộ phận cấu thành của năng lực quản trị, năng lực cạnh tranh và khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp. Một quyết định đầu tư, hợp đồng, chính sách tiền lương, giao dịch với khách hàng, hoạt động quảng cáo hay quy trình xử lý dữ liệu đều có thể tạo ra hệ quả pháp lý. Doanh nghiệp cần chuyển từ cách tiếp cận “tuân thủ pháp luật” sang “quản trị rủi ro trên nền tảng pháp luật”. Nếu tuân thủ chỉ trả lời câu hỏi doanh nghiệp có làm đúng quy định hay không thì quản trị rủi ro phải xác định được nguy cơ nằm ở đâu, nguyên nhân, ai chịu trách nhiệm kiểm soát và phương án xử lý khi rủi ro xảy ra. Việc kiểm soát cần được thực hiện xuyên suốt các khâu nhận diện, đánh giá, phòng ngừa, giám sát, xử lý và rút kinh nghiệm.

Các chuyên gia của Công ty Luật TNHH Vietlink tập trung phân tích những rủi ro thường gặp trong quản trị nội bộ và hoạt động giao kết, thực hiện hợp đồng. Tiến sĩ, luật sư Nguyễn Hải An, chuyên gia pháp lý cao cấp về kinh doanh thương mại, lưu ý doanh nghiệp phải phân định rõ quyền sở hữu, quyền quyết định, quyền điều hành và quyền đại diện; xác định rõ ai có thẩm quyền quyết định, ai tổ chức thực hiện và ai được ký kết.

Các đại diện của Vietlink nêu rõ, doanh nghiệp cần thường xuyên rà soát các rủi ro liên quan đến thẩm quyền, quy trình, xung đột lợi ích, người quản lý và kiểm soát nội bộ. Việc không xác định rõ phạm vi ủy quyền, quyết định sai trình tự hoặc để quy chế nội bộ chỉ tồn tại trên giấy có thể dẫn đến tranh chấp, thiệt hại tài chính và trách nhiệm của người quản lý. Doanh nghiệp cần quản trị toàn bộ vòng đời hợp đồng, từ trước khi ký kết đến quá trình thực hiện và xử lý tranh chấp. Nhiều doanh nghiệp chú trọng giá, số lượng và thời hạn nhưng xem nhẹ các điều khoản về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại, bảo đảm thực hiện, quyền đơn phương chấm dứt, bất khả kháng, giải quyết tranh chấp, bảo mật thông tin và sở hữu trí tuệ. Hợp đồng thiếu chặt chẽ có thể biến một giao dịch có lợi nhuận thành tranh chấp kéo dài. Các tham luận cũng nhấn mạnh vai trò của người đứng đầu trong xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật. Doanh nghiệp cần đào tạo pháp luật phù hợp với từng vị trí công việc, khuyến khích người lao động phát hiện, cảnh báo và báo cáo rủi ro.

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp cần xây dựng khung quản trị rủi ro pháp lý phù hợp với quy mô; thiết lập cơ chế thẩm định đối với các quyết định có rủi ro cao; thường xuyên cập nhật pháp luật gắn với đánh giá tác động; chuẩn hóa hồ sơ, quy trình nội bộ; tăng cường đào tạo và ứng dụng công cụ số để quản lý giấy phép, hợp đồng, hồ sơ và cảnh báo nghĩa vụ pháp lý. Các đại biểu thống nhất việc kiểm soát rủi ro pháp lý phải trở thành một trụ cột của quản trị doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, cơ chế kiểm soát có thể được thiết kế đơn giản, phù hợp quy mô nhưng phải rõ ràng và thực chất. Quy mô nhỏ không đồng nghĩa với rủi ro pháp lý nhỏ.

Dịp này, đại diện Công ty Luật TNHH Vietlink và đại diện Hiệp hội Hỗ trợ Phát triển Công nghiệp Hải Phòng (IDA Hải Phòng) đã xúc tiến ký kết biên bản ghi nhớ (MOU), tăng cường cơ chế phối hợp, kết nối trong hoạt động hỗ trợ pháp lý cho cộng đồng doanh nghiệp./.

Hoàng Ngọc